إحقاق الحق و إزهاق الباطل

از ویکی‌نور - دانشنامه تخصصی نور
پرش به: ناوبری، جستجو
إحقاق الحق و إزهاق الباطل‏
نام کتاب إحقاق الحق و إزهاق الباطل‏
نام های دیگر کتاب
پدیدآورندگان شوشتری، نور الله بن شریف‌ الدین (نويسنده)

مرعشی، شهاب‌الدین (مقدمهنويس)

زبان عربی
کد کنگره ‏BP‎‏ ‎‏211‎‏ ‎‏/‎‏ش‎‏9‎‏ ‎‏الف‎‏303
موضوع اهل سنت - دفاعیه‎ها و ردیه‎ها

شوشتری، نور الله بن شریف الدین، 956 - 1019ق. احقاق الحق و ازهاق الباطل - نقد و تفسیر

شیعه - دفاعیه‎ها و ردیه‎ها

کلام شیعه امامیه

ناشر کتابخانه عمومی حضرت آیت‌الله العظمی مرعشی نجفی (ره)
مکان نشر قم - ایران
سال نشر 1409 هـ.ق
کد اتوماسیون AUTOMATIONCODE3275AUTOMATIONCODE


معرفى اجمالى

احقاق الحق و ازهاق الباطل، تاليف قاضى نورالله شوشترى، در ردّ کتاب «ابطال نهج الباطل و اهمال كشف العاطل»، نوشتۀ فضل اللّه امين فرزند روزبهان بن فضل اللّه خنجى شيرازى اصفهانى از اعاظم عالمان شافعيه. وى فردى حكيم، عارف، صوفى، محدث، شاعر و اديب بود. آثار متعددى از وى برجاى مانده كه مشهورترين آنها همان کتاب «ابطال نهج الباطل» است كه در ردّ بر نهج الحق و كشف الصدق علامه حلّى نگاشته است.

وى در کتاب خويش از جاده انصاف خارج گشته و رعايت ادب را ننموده و کتاب خويش را آكنده از مطالبى ساخته است كه موجب خشم خداوند، سرزنش خردمندان و نكوهش خرد مى‌گردد.

«احقاق الحق» كه در ردّ کتاب فضل بن روزبهان نوشته شده، خلاصه‌ايست از مجادلات شيعه و سنى پيرامون مباحث الهيات، نبوت و امامت.

روش مؤلف

روشى كه مؤلف در پيش گرفته، روش مناظره است كه در آن از فن جدل بهره مى‌برند.

ساختار و گزارش محتوا

مرحوم قاضى نوراللّه بعد از خطبه، در مقدمه کتاب متن خطبۀ ابن روزبهان را به صورت كامل نقل مى‌كند و سپس به نقد و ارزيابى آن مى‌پردازد. سپس كلمه به كلمه فقراتى از «نهج الصدق» علامه حلى را با جمله: قال المصنف «رفع اللّه درجته» نقل مى‌كند، به دنبال آن ردّيه فضل بن روزبهان با جملۀ:

قال الناصب «خفضه اللّه» را مى‌آورد و سپس در ردّ گفتۀ فضل، نظر مستدل خود را در تجزيه و تحليل حقايق، از لحاظ تاريخى و منطقى ارائه مى‌كند.

احقاق الحق در نظر شخصيت‌ها

مرحوم وحيد بهبهانى : هر كس در صدد استحكام بخشيدن به عقايد خويش است به احقاق مراجعه كند كه اين کتاب او را از ساير كتب بى‌نياز مى‌سازد.

محقق قمى صاحب قوانين: معتقدم اگر خود علامه حلّى به ردّ كلمات ابن روزبهان اقدام مى‌كرد، از عهدۀ آن چنانكه قاضى شهيد برآمده است، بر نمى‌آمد.

علامه محمد تقى مجلسى : لازم است هر شيعه‌اى نسخه‌اى از اين کتاب را داشته و از آن استفاده نمايد.

تلخيص، ترجمه و تعليق

ترجمه احقاق الحق به فارسى توسط ميرزا محمد نائينى متوفاى سال 1305 قمرى.

ترجمه به زبان اردو توسط برخى از علماى هند، كه البته اين ترجمه به اتمام نرسيده است.

تعليقه شيخ مفيد الدين عبدالنبى شيرازى.

تعليقه مولى محمد هادى بن عبد الحسين.

خلاصه‌اى هم توسط بعضى از بستگان مرحوم قاضى از اين کتاب تهيه شده است.

ملحقات احقاق الحق

ملحقات احقاق الحق مشتمل بر 30 جلد است، به اضافۀ يك جلد فهارس ملحقات كه توسط گروهى زير نظر مرحوم آيت اللّه سيد شهاب‌الدين مرعشى نجفى تهيه و تدوين شده است.

مرحوم آيت اللّه مرعشى در انتهاى جلد سوم، استدراكات آيات نازله در شأن على(ع) را ذكر كرده‌اند. از جلد چهارم اين مجموعه ملحقات آغاز و تا جلد هفتم صفحه 390 ادامه مى‌يابد.

ص 390 تا 484 جلد هفتم به تتمه متن «احقاق الحق» اختصاص يافته و سپس ملحقات کتاب كه تا جلد 33 را در بر مى‌گيرد، بدان افزوده شده است.

جلد چهارم تا يازدهم حاوى مناقب اميرالمؤمنين و فاطمه زهرا و حسنين عليهم السلام است.

جلد دوازدهم به زندگى، مناقب و فضايل ساير ائمه طاهرين(ع) مى‌پردازد.

جلد سيزدهم به حضرت مهدى(عج) اختصاص يافته است.

جلد چهاردهم به مستدرك آيات نازله دربارۀ على(ع) اختصاص داده شده است.

جلد پانزدهم تا جلد سى و سوم به مستدرك روايات وارده دربارۀ فضايل على(ع) و ساير معصومين(ع) اختصاص يافته است.

مرحوم مرعشى نجفى خود تعليقاتى عميق و أنيق بر اين اثر گرانبها نگاشته‌اند كه در ذيل صفحات کتاب آمده است.

نسخه‌شناسى

نسخه خطى کتابخانه آيت اللّه مرعشى نجفى به خط عبد على بن معصوم شيرازى كه در سال 1236ق نگاشته شده است.

نسخه خطى عبدالرحيم شيرازى ربانى كه ظاهرا از جمله کتاب‌هاى کتابخانه علامه محمدتقى مجلسى است.

نسخه خطى کتابخانه ميرزا محمد مدرس خيابانى تبريزى، صاحب کتاب «ريحانة الادب» كه به نظر مى‌رسد، نزديك به زمان مؤلف نگاشته شده است.

نسخه خطى کتابخانه سيد احمد زنجانى به خط مولى محمد زكى بن محمد سليم بازرگانى تفرشى كه در سال 1129ق نگاشته شده است.

نسخه چاپ تهران به خط ميرزا ابوالقاسم خوانسارى در سال 1273ق.

نسخه ناقص چاپ قاهره در سال 1326ق با تلاش شيخ حسن دخيل النجفى.

نسخه برنامه

اين نسخه به همراه مقدمه مفصل مرحوم آيت اللّه مرعشى نجفى و تعليقات عميق ايشان در 4 جلد در اختيار علاقه‌مندان قرار گرفته است. مرحوم قاضى نور اللّه «احقاق الحق» را بر طبق مطالب مندرج در کتاب «نهج الحق و كشف الصدق» مرحوم علامه حلّى نگاشته‌اند، اما از مبحث فضائل اميرالمؤمنين(ع) به بعد را متعرض نشده‌اند.

اين نسخه از سوى منشورات کتابخانه آيت اللّه مرعشى نجفى، قم منتشر شده است.

منبع:

1-مقدمه مرحوم آيت اللّه مرعشى نجفى.

2-دائرة المعارف تشيع، ج 10، مدخل: شوشترى.


پیوندها

مطالعه کتاب إحقاق الحق و إزهاق الباطل‏ در پایگاه کتابخانه دیجیتال نور