إرشاد الزراعة

از ویکی‌نور - دانشنامه تخصصی نور
پرش به: ناوبری، جستجو
إرشاد الزراعة
نام کتاب إرشاد الزراعة
نام های دیگر کتاب
پدیدآورندگان مشیری، محمد (گردآورنده)

ابو نصری هروی، قاسم بن یوسف (نويسنده)

زبان فارسی
کد کنگره ‏S‎‏ ‎‏515‎‏ ‎‏/‎‏الف‎‏2‎‏الف‎‏4‎‏ ‎‏1356
موضوع باغبانی - ایران - متون قدیمی تا قرن 14

نثر فارسی - قرن 10ق.

کشاورزی - ایران - متون قدیمی تا قرن 14

ناشر امير کبير
مکان نشر تهران - ایران
سال نشر 1356 هـ.ش
کد اتوماسیون AUTOMATIONCODE12583AUTOMATIONCODE


معرفى اجمالى

«ارشاد الزراعة» تاليف قاسم بن يوسف ابونصرى هروى، در موضوع اصول و روش زراعت و كشاورزى و شناخت گياهان و درختان از جمله نگاشته‌هاى كهن فارسى عهد صفوى است. تاريخ تأليف اين اثر چنان كه در آغاز آن آمده سال 921ق است.

مؤلف سبب تأليف کتاب را بر حسب امر و اشاره خواجه عبدالله انصارى، در عالم خواب، ذكر مى‌كند كه به وى دستور مى‌دهد كارى را شروع كند تا سبب خشنودى بارى تعالى باشد. وى براى رفع سرگردانى از كلام خداوند (قرآن كريم) تفأل مى‌كند و چون آيات مناسبى مشتمل بر محسنات زراعت مى‌آيد، لذا شروع در امر زراعت را واجب مى‌داند و از مردم صاحب تجربه قواعد آن را پرسيده و پس از مراجعه به اهل تحقيق و صاحبان صلاحيت کتاب را به نگارش در آورده است.

ساختار

کتاب با مقدمه‌اى از محقق کتاب درباره کتاب و مؤلف آن آغاز شده است. متن اثر نيز در هشت بخش (روضه) تحرير و تدوين شده است.

گزارش محتوا

کتاب ارشاد الزراعه از متون ارزشمند و علمى زبان فارسى در رشته كشاورزى است فوائدى كه از چاپ اين کتاب مى‌توان منظور داشت علاوه بر حفظ و نگهدارى يكى از متون علمى قديمى زبان فارسى عبارت است از:

1. آشنا شدن با اصطلاحات معمول زمان مؤلف درباره كارهاى زراعى و نام انواع مختلف ميوه‌ها (مثلاً متجاوز از صد نوع انگور)، غلات (نام‌هاى مختلف انواع گندم، جو، ارزن، سبزى‌ها و صيفى كارى) و حبوبات و امثال آن.

2. اصطلاحات باغدارى و طرز باغبانى، طرح و احداث باغهاى ميوه و امثال آن.

3. آشنا شدن به طرز آيش گذاردن و تناوب زراعى معمول آن زمان.

4. شرايط و رسوم كشت باغ و تاكستان و طرز نشاندن تاك.

5. آشنا شدن به طرز زراعت‌هاى بزرگ: يونجه، كنجد و كرچك، خشخاش، شاهدانه، گندم و جو و غيره.

6. فهرست سبزى‌هاى معمول آن زمان و طرز كشت سبزى‌هاى مختلف.

7. نامهاى ميوه‌ها و طرز پيوند آنها كه چه درخت ميوه‌اى را به كدام درخت ميوه ديگر مى‌توان پيوند نمود.

8. گلاب‌كشى و عرق‌كشى از انواع گياهان معطر.

9. زنبوردارى و پرورش زنبورعسل.

10. پرورش كرم ابريشم.

11. طرز ساختن پنير و انواع مرباها و حلوبات و پختن شيرينى‌هاى مختلف.

12. سركه انداختن و طرز تهيه ترشى‌هاى متنوع و طرز تهيه آب غوره.

13. خشك كردن ميوه‌ها و نگهدارى سبزى‌ها به طور صحيح.

14. طرز كود دادن به زراعات و آبيارى و شناختن خاكها.

و بسيارى مطالب ديگر كه امروز هم مى‌تواند براى مشتاقان اين مباحث راهنماى بسيار ارزنده‌اى باشد.

وضعيت کتاب

کتاب ارشاد الزراعة براى اولين بار با چند رساله ديگر توسط مرحوم عبدالغفار نجم الدوله به سال 1323ق به صورت سربى و سنگى طبع شد و پس ازآن كه نسخ آن كمياب گرديد، محمد مشيرى براساس چهار نسخه خطى موجود اين کتاب را تصحيح و تحقيق نموده‌اند و در سال 1346ش در 328 صفحه آن را چاپ و منتشر نمود.

محقق پس از نگارش مقدمه‌اى پيرامون کتاب و مؤلف آن، متن تصحيح شده کتاب را مى‌آور و در پايان نيز فهرست نام‌ها، اماكن، اصطلاحات نجومى، پرندگان، حشرات و حيوانات، گياهان و نام علمى آنها، لغات و اصطلاحات، خوردنى‌ها و آشاميدنيها، اوزان و مقادير، آلات و ابزارها، و فهرست موضوعات تدوين و تنظيم نموده است.

منابع مقاله

مقدمه و متن کتاب


پیوندها