ابن ابی‌اصیبعه، احمد بن قاسم

از ویکی‌نور - دانشنامه تخصصی نور
پرش به: ناوبری، جستجو
ابن ابیاصیبعه، احمد بن قاسم
نام ابن ابیاصیبعه، احمد بن قاسم
نام‌های دیگر خزرجی، موفق الدین احمد بن قاسم

سعدی، ابوالعباس احمد

نام پدر
متولد
محل تولد
رحلت 668 هـ.ق
اساتید
برخی آثار
کد مؤلف AUTHORCODE3015AUTHORCODE


ابن ابى اُصَيْبِعه، موفق‌الدين ابوالعباس احمد بن قاسم سعدى خزرجى (ح 595- 668ق) مشهورترين پزشك خاندان ابى اصيبعه است. جدّ او، خليفه بن يونس، از نزديكان صلاح‌ الدين ايوبى به‌شمار مى‌رفت. دو پسر خليفه بن يونس، قاسم و على، از پزشكان معروف بيمارستان ناصرى و نيز ساليان دراز در خدمت شاهان و امراى ايوبى بودند.

احمد در دمشق زاده شد و پرورش يافت. وى پس از فراگرفتن ادبيات و مقدمات پزشكى و كحالى، نزد پدر و عمويش، در بيمارستان نورى دمشق نزد رضى‌ الدين رحبى، ابن بيطار و عبدالرحيم بن على دخوار به آموختن پزشكى پرداخت. سال‌هاى آموزش ابن ابى اصيبعه نزد ابن بيطار و دخوار از دوران‌هاى خوش زندگانى وى بوده است. وى با ابن بيطار در مناطق پيرامون دمشق به جست‌وجوى گياهان طبى مى‌پرداخت و از او در گياه‌شناسى نيز بسيار آموخت. ابن ابى اصيبعه خوش قريحه و باهوش بود و به زودى در شناخت و درمان بيمارى‌ها مهارت يافت و در همان بيمارستان به كار و نيز تدريس پرشكى مشغول شد. عمران بن صدقه، همكار وى در بيمارستان نورى، کتابخانه‌اى بزرگ از آثار پزشكى داشت و چنين مى‌نمايد كه ابن ابى اصيبعه از آن کتابخانه به ويژه در تأليف کتاب «عيون الانباء في طبقات الاطباء» استفاده بسيار كرده است.

وى در 631ق به قاهره رفت و در بيمارستان ناصرى به طبابت و تدريس مشغول گشت. همكار نامدار وى در آنجا، سديد الدين بن ابى البيان اسرائيلى بود كه ابن ابى اصيبعه از دانش او در داروسازى استفاده مى‌كرد و در گردآورى مطالب کتاب اقرابادين به وى يارى مى‌رساند. در632ق به بيمارستان نورى دمشق بازگشت و در 634ق به عنوان پزشك مخصوص امير عز الدين اَيدَمور بن على، به صفد رفت و 34 سال بقيه عمر خود را در آنجا به كارهاى درمانى و تأليف كتب گذراند و در همان‌جا درگذشت.

از شاگردان معروف او، امين الدوله ابوالفرج بن القُفّ است.

يادگار مهم ابن ابى اصيبعه، «عيون الانباء في طبقات الاطباء» است كه عمده‌ترين منبع آگاهى ما از تاريخ طب اسلامى تا روزگار اوست.

تأليفات

علاوه بر اثر مذكور، وى آثار ديگرى نيز داشته كه از آن‌ها در عيون و برخى منابع ديگر نام برده شده، ولى بعدها از ميان رفته‌اند. از اين جمله‌اند:

  1. حكايات الاطباء في علاجات الادواء.
  2. اصابات المنجمين.
  3. التجارب و الفوائد و معالم الامم.

منبع

دائره المعارف بزرگ اسلامى، زير نظر كاظم موسوى بجنوردى چاپ دوم، 1374، تهران، جلد 2، ص 627-628، محمد على مولوى


وابسته‌ها