ابن بابویه، محمد بن علی

از ویکی‌نور - دانشنامه تخصصی نور
پرش به: ناوبری، جستجو
ابن‌بابویه، محمد بن علی
نام ابن‌بابویه، محمد بن علی
نام‌های دیگر اب‍ن‌‌ب‍اب‍وی‍ه‌، اب‍وج‍ع‍ف‍ر م‍ح‍م‍د

اب‍ن‌ب‍اب‍وی‍ه‌ ال‍ق‍م‍ی

اب‍وج‍ع‍ف‍ر ث‍ان‍ی

ش‍ی‍خ‌ ص‍دوق‌

ص‍دوق‌

ص‍دوق‌ ثانی

نام پدر علی بن حسین بن موسی بن بابویه قمی‌
متولد حدود ۳۰۵ق.
محل تولد قم
رحلت 381 هـ.ق ری
اساتید پدر بزرگوارش على بن حسین بن موسى بن بابویه قمى، محمد بن حسن بن احمد بن ولید، حمزة بن محمد بن احمد بن جعفر بن محمد بن زید بن على علیه‌السلام، ابوالحسن، محمد بن قاسم
برخی آثار من لا یحضره الفقیه
کد مؤلف AUTHORCODE822AUTHORCODE

ولادت

محمد بن على بن حسین بن بابویه قمى، مشهور به شیخ صدوق، در سال 305 هجرى قمرى، در خاندان علم و تقوى، در شهر قم دیده به جهان گشود. (سالهاى 306 و 307 نیز براى ولادت شیخ ذکر شده است)

ولادت صدوق از زبان شیخ طوسی:

شیخ طوسی جریان ولادت وى را چنین نقل نموده: على بن بابویه با دختر عموى خود ازدواج کرده بود؛ ولى از او فرزندى به دنیا نیامد. او در نامه‌اى از حضور شیخ ابوالقاسم، حسین بن روح تقاضا کرد تا از محضر حضرت بقیة الله عجل الله تعالى فرجه بخواهد براى او دعا کند تا خداوند اولاد صالح و فقیه به او عطا نماید.

پس از گذشت مدتى از ناحیۀ آن حضرت این گونه جواب رسید: «تو از این همسرت صاحب فرزند نخواهى شد؛ ولى به زودى کنیزى دیلمیه نصیب تو مى‌شود که از او داراى دو پسر فقیه خواهى گشت.»

شیخ صدوق نیز، جریان ولادت خود را که با تقاضاى کتبى پدرش از محضر امام زمان عجل الله تعالى فرجه و دعاى آن حضرت بوده، در کتاب کمال الدین به صورت حدیث آورده و مى‌افزاید:

هرگاه ابوجعفر محمد بن على الاسود مرا مى‌دید که براى فرا گرفتن علم و دانش به محضر استاد مى‌روم به من مى‌فرمود: «این میل و اشتیاق به علم و دانش که در تو وجود دارد مایۀ شگفتى نیست؛ زیرا تو به دعاى امام زمان عجل الله تعالى فرجه الشریف متولد شده‌اى.

خاندان

پدر بزرگوارش، على بن حسین بن بابویه قمى، از برجسته‌ترین علما و فقهاى بزرگ زمان خود بود. در آن روزگار، با آنکه عالمان و محدثان بسیارى در قم مى‌زیستند، پرچم هدایت و مرجعیت فتوا بر دوش این عالم عابد و محدث زاهد و صاحب کرامات، یعنى على بن بابویه (پدر شیخ صدوق) بوده است.

او دکه‌اى کوچک در بازار قم داشت که از راه کسب و تجارت و در نهایت زهد و عفاف، امرار معاش مى‌کرد و ساعاتى از روز را نیز در منزل خود به تدریس و تبلیغ احکام و نقل روایات مى‌پرداخت.

شخصیت علمى

شیخ صدوق از بزرگترین شخصیت‌هاى جهان اسلام و از برجسته‌ترین چهره‌هاى درخشان علم و فضیلت است.

او که نزدیک به عصر ائمه علیهم السلام مى‌زیست، با جمع‌آورى روایات اهل‌بیت علیهم السلام و تأليف کتاب‌هاى نفیس و با ارزش، خدمات ارزنده و کم‌نظیرى به اسلام و تشیع کرد.

شیخ صدوق بیش از بیست سال از دوران پر برکت حیات پدر را درک کرد و در این مدت از محضر پدر و سایر علماى قم کسب علم و حکمت کرد.

او در سن 22 یا 23 سالگى بود که پدر بزرگوارش دار فانى را وداع کرد. از آن پس وظیفۀ سنگین نشر احادیث آل محمد صلى الله علیهم اجمعین و هدایت امت به عهدۀ وى قرار گرفت و دوران جدیدى از زندگى او آغاز گردید.

سخن بزرگان

شیخ طوسی در معرفى شیخ صدوق مى‌گوید:

«او دانشمندى جلیل القدر و حافظ احادیث بود. از احوال رجال، کاملا آگاه و در سلسلۀ احادیث، نقادى عالى مقام به شمار مى‌آمد. بین بزرگان قم، از نظر حفظ احادیث و کثرت معلومات مانند نداشت و در حدود سیصد اثر تأليفى از خود به یادگار گذاشته است.»

رجالى کبیر، نجاشی، چنین مى‌نویسد:

«ابوجعفر (شیخ صدوق) ساکن رى، فقیه و چهرۀ برجستۀ شیعه در خراسان است، او به بغداد نیز وارد شد و با این که در سن جوانى بود همۀ بزرگان شیعه از او استماع حدیث مى‌کردند.»

علامه بحرانى مى‌گوید:

«جمعى از اصحاب ما، از جمله علامه در «مختلف»، شهید در « شرح ارشاد» و سید محقق داماد، روایات مرسلۀ صدوق را صحیح مى‌دانند و به آنها عمل مى کنند؛ زیرا همان گونه که روایات مرسلۀ ابن ابى عمیر پذیرفته شده، روایات مرسلۀ صدوق هم مورد قبول واقع شده است.»

اساتید

  1. پدر بزرگوارش على بن حسین بن موسى بن بابویه قمى
  2. محمد بن حسن بن احمد بن ولید
  3. حمزة بن محمد بن احمد بن جعفر بن محمد بن زید بن على علیه‌السلام
  4. ابوالحسن، محمد بن قاسم
  5. ابومحمد، قاسم بن محمد استرآبادى
  6. ابومحمد، عبدوس بن على بن عباس گرگانى
  7. محمد بن على استرآبادى

شاگردان

  1. برادرش حسین بن على بن موسى بن بابویه قمى
  2. شیخ مفید
  3. شیخ ثقة الدین حسن بن حسین بن على بن موسى بن بابویه، برادرزادۀ صدوق
  4. على بن احمد بن عباس، پدر شیخ نجاشى
  5. ابوالقاسم، على بن محمد بن على خزاز
  6. ابن غضائرى، ابوعبدالله، حسین بن عبید الله بن ابراهیم
  7. شیخ جلیل، ابوالحسن، جعفر بن حسین حسکۀ قمى، استاد شیخ طوسی
  8. شیخ ابوجعفر، محمد بن احمد بن عباس بن فاخر دوریستى، معاصر شیخ طوسی
  9. ابوزکریا، محمد بن سلیمان حمرانى
  10. شیخ ابوالبرکات، على بن حسن خوزى

تأليفات

تأليفات فراوان و گوناگون وى در علوم و فنون مختلف اسلامى، هر کدام گوهرى تابناک و گنجینه‌اى پایان ناپذیر است که هم اکنون نیز با گذشت بیش از یک هزار سال از تاریخ تأليف آنها، به جاى فرسودگى و بى‌رونقى، روز به روز بر ارزش و اعتبار آن افزوده شده و جایگاهى بس رفیع و والا یافته‌اند و در صدر قفسۀ کتابخانه‌ها و در سینۀ فقها و دانشمندان جاى دارند.

از جمله تألیفات ایشان است:

  1. من لا یحضره الفقیه
  2. مدینة العلم
  3. كمال‌ الدين و تمام النعمة
  4. التوحيد
  5. الخصال
  6. معاني الأخبار
  7. عيون أخبار الرضا عليه‌السلام
  8. أمالي شيخ صدوق
  9. المقنع فی الفقه
  10. الهدایة (في الأصول و الفروع)

وفات

این عالم بزرگ و آخرین بازماندۀ خاندان صدوق، پس از عمرى طولانى و پر برکت در سال 381 هجرى دیده از جهان فانى فرو بست و به سراى باقى شتافت.


وابسته‌ها


من لا یحضره الفقیه

متن و ترجمه عیون أخبار الرضا علیه‌السلام

فضائل الشيعة

فضائل الشيعة (ترجمه اعلمی)

فضائل الشيعة (ترجمه توحیدی)

الحاشیة علی کتاب من لا یحضره الفقیه

مشیخة الفقیه

گلچین صدوق

ترجمه و متن کتاب من لايحضره الفقيه

روضة المتقین فی شرح من لا یحضره الفقیه (طبع قدیم)

امالی شيخ صدوق

الأمالي (ترجمه هدایتی)

الأمالی للشیخ الصدوق

الامالی

امالی (ترجمه سلطانی)

پاداش نیکی‌ها و کیفر گناهان

ثواب الأعمال و عقاب الأعمال

ثواب الأعمال و عقاب الأعمال (طبع مکتبة الصدوق)

ثواب الأعمال

ترجمه ثواب الاعمال

ثواب الاعمال و عقاب الاعمال (ترجمه کاظمی)

ثواب الأعمال و عقاب الأعمال (ترجمه انصاری محلاتی)

ثواب الأعمال و عقاب الأعمال (ترجمه صادق حسن‌زاده)

ثواب الاعمال(ترجمه علی‌اکبر غفاری)

خصال شیخ صدوق

الخصال

الخصال (ابن بابویه، محمد بن علی)

الخصال (ترجمه جعفری)

مصادقة الإخوان

صفات الشيعة (توحیدی) /مترجم توحیدی امیر

صفات الشیعة/ ترجمه اعلمی

علل الشرایع

علل الشرایع (ابن بابویه، محمد بن علی)

علل الشرایع للشیخ الصدوق

ترجمه کتاب علل الشرایع (اسرار آفرینش در فلسفه احکام)

علل الشرایع(ترجمه حسینی)

الاعتقادات (ط. مؤسسه امام هادی)

جامع الأخبار

كاشف الأستار در ترجمه جامع الأخبار

متن و ترجمه عیون أخبار الرضا علیه‌السلام

عيون أخبار الرضا عليه‌السلام (ابن بابویه، محمد بن علی)

عيون أخبار الرضا علیه‌السلام (ترجمه روغنی قزوینی)

کمال الدین و تمام النعمه (جامعه مدرسین)

ترجمه کتاب كمال‌ الدين و تمام النعمة /مترجم:کمره‌ای، محمدباقر

متن و ترجمه كمال‌ الدين و تمام النعمة /مترجم:پهلوان، منصور

معاني الأخبار

معانی الاخبار /ترجمه

متن و ترجمه معانی الأخبار

المواعظ

المقنع

الهدایة (في الأصول و الفروع)

ترجمه اعتقادات شیخ صدوق (رض)

فضائل الأشهر الثلاثة

مصادقة الإخوان

الإعتقادات

المواعظ و صفات الشیعة و فضائل الشیعة

الموسوعة الرجالیة

التوحيد

التوحید در بیان یگانگی خداوند

ترجمه کتاب توحید شیخ صدوق

اسرار توحيد

شرح توحید الصدوق

حقوق برادران دینی در اسلام (مصادقة الاخوان)

پاداش‌ها و کیفر ها

مقتل الامام حسین علیه‌السلام به روایت شیخ صدوق

بلوهر و بوذاسف

مجموعه آثار شیخ صدوق(ره)

مجموعه رسایل الصدوق: مصادقه الاخوان، المواعظ، صفات الشیعه، فضایل الشیعه، فضایل الاشهر الثلاثه

الاعتقادات

مجموعة الرسائل

أوائل المقالات فی المذاهب و المختارات

a.s) Uyun Akhbar al-Reza The Source of Traditions on Imam Reza

الـمواعظ و صفات الشیعة و فضائل الشیعة

سه ماه با فضیلت ترجمه فضائل الأشهر الثلاثة

فضائل و مکافات عجیب اعمال در دنیا و آخرت