مستدرك نهج‌البلاغة

از ویکی‌نور - دانشنامه تخصصی نور
پرش به: ناوبری، جستجو
مستدرك نهج‌البلاغة
NUR03494J1.jpg
پدیدآوران آل‌کاشف‌الغطاء، هادی (گردآورنده)
عنوان‌های دیگر

... مدارک نهج‌البلاغه و دفع الشبهات عنه: تحقیق فی صحه جمیع الخطب الوارده فی النهج و ثبوت صدورها عن مولانا علی(ع) و رفع حجب الشک و الغموض عنها

مجموع مختار من کلام مولانا أمیر المؤمنین علی(ع) مروی فی غیر النهج جار علی منواله، مرتب علی أبوابه الثلاثة
ناشر مکتبة الأندلس
مکان نشر بیروت - لبنان
چاپ 1
موضوع

علی بن ابی‌طالب(ع)، امام اول، 23 قبل از هجرت - 40ق. - خطبه‎ها علی بن ابی‌طالب(ع)، امام اول، 23 قبل از هجرت - 40ق. - نامه‎ها علی بن ابی‌طالب(ع)، امام اول، 23 قبل از هجرت - 40ق. - کلمات قصار

علی بن ابی‌طالب(ع)، امام اول، 23 قبل از هجرت - 40ق. نهج‌البلاغه - نقد و تفسیر
زبان عربی
تعداد جلد 1
کد کنگره
‏BP‎‏ ‎‏38‎‏/‎‏01‎‏ ‎‏/‎‏ک‎‏2‎‏م‎‏5‎‏ ‎‏1300
نورلایب مشاهده

مستدرك نهج‌البلاغة، تألیف شيخ هادى كاشف‌الغطاء به زبان عربى شرحى است بر كتاب شريف نهج‌البلاغه كه در عراق تألیف و به چاپ رسيده است.

اين اثر يكى از شروح نهج‌البلاغه است كه تمام خطبه‌هاى نهج‌البلاغه و ديگر مطالب آن را در هر بخشى كه وارد شده، به خوبى تبيين كرده است. از آنجايى كه مؤلف آن از بزرگان علماى شيعه مى‌باشد، از علوم مختلفى در شرح كلمات امام(ع) سود برده است.


ساختار كتاب

كتاب در سه باب و بخشى به نام «مدارک نهج‌البلاغه و دفع الشبهات عنه» تبيين شده است. بخش آخر خود نيز داراى مقدمه، سه باب و الحاق مى‌باشد.

مستدرك نهج‌البلاغه؛ همانند نهج‌البلاغه به سه بخش تقسيم شده: سخنان، نامه‌ها و كلمات قصار. وى سند و منبع احاديث را به دست نداده است و مانند سيد رضى ملتزم نيست كه تمامى خطبه، يا نامه را ذكر كند يا تنها از يك منبع حديث را بگيرد؛ بلكه شيوه تقطيع و تلفيق را در نظر دارد. مستدرك نهج‌البلاغه داراى 92 خطبه و 53 نامه است. اين كتاب در 189 صفحه، در 1354ق توسط انتشارات كتاب‌خانه اندلس در بيروت به چاپ رسيده است. نویسنده، مدارک نهج‌البلاغه را هم در 80 صفحه به دنبال آورده است.

گزارش محتوا

در باب اول كتاب به بعضى از خطبه‌هاى حضرت على(ع) پرداخته شده است و در اين بخش مؤلف خطبه را از مسانيد مختلف مورد بررسى قرار داده است و كم و زياد بودن مطالب را در پاورقى متذكر شده است.

باب دوم كتاب، به بررسى نامه‌هاى حضرت صرف شده است و تعدادى از اين نامه‌ها را مورد نقد قرار داده است. باب سوم، كتاب متعلق به كلمات قصار حضرت مى‌باشد.

در بخش آخر كتاب «مدارک نهج‌البلاغه و دفع الشبهات عنه» كه خود به سه بخش تقسيم مى‌شود و در ابتدا نيز مؤلف مقدمه، در توضيح كتاب نهج‌البلاغه در ابتداى كتاب، ذكر كرده است.

در مقدمه كتاب، مطالبى درباره مؤلف، شروح، اعتقادات شيعه، كلمات بعض شكاكين،... بيان شده است. در باب اول اين بخش، سخنى در باب خطبه‌هاى نهج‌البلاغه بيان شده است و در باب دوم، درباره نامه‌ها و در بخش سوم، درباره نامه‌هاى حضرت مى‌باشد.

اصطلاح مستدرك‌نويسى در ميان نويسندگان، اصطلاحى آشناست و به اين معناست كه امورى در راستاى هدف مؤلف بوده است؛ ولى مؤلف به آن دست‌يابى نداشته است تا بتواند همه را در تألیف خويش ذكر نمايد، در كتاب ديگرى جمع‌آورى شود. نكته‌ى قابل توجه، هدف و انگيزه‌ى مؤلف است كه در مستدرك‌نويسى بايد مورد لحاظ قرار گيرد. مثلاًدر كتاب شريف نهج‌البلاغه سيد رضى به قصد جمع‌آورى سخنانى فصيح و بليغ، دست به تألیف زده است و علاوه بر اين مى‌خواسته فضايل جامع حضرت و محاسن او را بيان كند. با توجه به مطالب فوق، مستدرك نويس‌هاى نهج‌البلاغه غالباً نتوانسته‌اند به هر دو هدف دست يابند، گر چه در جلب هدف دوم موفق بوده‌اند. در مجموع مستدركاتى براى نهج‌البلاغه وجود داشته كه برخى‌ها در دسترس نيست و فقط نامى از آنها به يادگار مانده و برخى از آنها موجود است.

از برخى از نسخه‌هاى نهج‌البلاغه برمى‌آيد كه سيد رضى خود در فكر تكمله‌اى بوده تا همه‌ى سخنان حضرت را به منظور تأمين هدف خويش در آن ارائه نمايد. ولى چيزى از آن به دست ما نرسيده است.