إحياء علوم الدين: تفاوت میان نسخه‌ها

    از ویکی‌نور
    جز (جایگزینی متن - '↵↵|' به ' |')
     
    (۵ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
    خط ۱: خط ۱:
    {{جعبه اطلاعات کتاب
    {{جعبه اطلاعات کتاب
    | تصویر =NUR01333J1.jpg
    | تصویر =NUR01333J1.jpg
    | عنوان =إحیاء علوم الدین
    | عنوان =إحیاء علوم‌الدین
    | عنوان‌های دیگر =الاملاء فی اشکالات الاحیاء
    | عنوان‌های دیگر =الاملاء فی اشکالات الاحیاء


    خط ۲۱: خط ۲۱:
    | مکان نشر =[بی جا] - [بی جا]
    | مکان نشر =[بی جا] - [بی جا]
    | سال نشر =  
    | سال نشر =  
    | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE01333AUTOMATIONCODE
    | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE01333AUTOMATIONCODE
    | چاپ =1
    | چاپ =1
    | تعداد جلد =16
    | تعداد جلد =16
    | کتابخانۀ دیجیتال نور =10895
    | کتابخانۀ دیجیتال نور =01333
    | کتابخوان همراه نور =01333
    | کتابخوان همراه نور =01333
    | کد پدیدآور =
    | کد پدیدآور =
    خط ۳۸: خط ۳۷:


    ==گزارش محتوا==
    ==گزارش محتوا==
    با اينكه گذشت نه قرن، ما را از هم جدا مى‌كند و نيز با وجود تلاش‌هاى جديد و معاصرى كه برای معرفى اسلام صورت مى‌گيرد، با این حال، «احياء العلوم» تنها کتابى است كه تقريبا همه علوم مسلمانان را به‌صورت متداخل؛ نه به‌صورت مجزا و منفصل در بر دارد و یک اسلام تام الاصول غير ناقص را به تصویر مى‌كشد و به هيچ گروه يا فرقه‌اى گرايش ندارد و در هيچ‌یک از حوزه‌هاى علوم اسلامى نيز اسير و محبوس نيست؛ با آنكه غزالى، در عقايد، اشعرى و در فروع، شافعى و در بينش، صوفى بود.
    با اينكه گذشت نه قرن، ما را از هم جدا مى‌كند و نيز با وجود تلاش‌هاى جديد و معاصرى كه برای معرفى اسلام صورت مى‌گیرد، با این حال، «احياء العلوم» تنها کتابى است كه تقريبا همه علوم مسلمانان را به‌صورت متداخل؛ نه به‌صورت مجزا و منفصل در بر دارد و یک اسلام تام الاصول غير ناقص را به تصویر مى‌كشد و به هيچ گروه يا فرقه‌اى گرايش ندارد و در هيچ‌یک از حوزه‌هاى علوم اسلامى نيز اسير و محبوس نيست؛ با آنكه غزالى، در عقايد، اشعرى و در فروع، شافعى و در بينش، صوفى بود.


    ربع عبادات<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?sectionNumber=2&pageNumber=7&viewType=html ر.ک: متن کتاب، ج1، ص7]</ref>، درباره آداب و دقايق سنن و اسرار معانى عبادات است كه عالم عامل را از دانستن آن گريزى نيست. این ربع، خود، از ده کتاب تشكيل شده است كه نخستين آنها، «کتاب العلم» است<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?sectionNumber=2&pageNumber=7&viewType=html ر.ک: همان، ص7]</ref>. به قول مؤلف، سبب آغاز كردن کتاب با این مبحث، آن است كه علم، مهم‌ترين هدف برای امور كشفى است كه با آموختن آن بنا به فرموده رسول اكرم(ص)، خداوند متعال بندگى (عبادت) مى‌شود. ديگر کتاب‌هاى ربع نخست به این شرحند: قواعد العقايد<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?sectionNumber=2&pageNumber=153&viewType=html ر.ک: همان، ص 153]</ref>، اسرار طهارت<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?volumeNumber=2&pageNumber=29&viewType=html ر.ک: همان، ج2، ص29]</ref>، اسرار نماز<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?volumeNumber=2&pageNumber=67&viewType=html ر.ک: همان، ص 67]</ref>، اسرار زكات<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?volumeNumber=2&pageNumber=185&viewType=html ر.ک: همان، ص185]</ref>، اسرار روزه<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?volumeNumber=3&pageNumber=31&viewType=html ر.ک: همان، ج3، ص31]</ref>، اسرار حج<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?volumeNumber=3&pageNumber=47&viewType=html ر.ک: همان، ص47]</ref>، آداب تلاوت قرآن<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?volumeNumber=3&pageNumber=105&viewType=html ر.ک: همان، ص105]</ref>، اذكار و دعاها<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?volumeNumber=3&pageNumber=143&viewType=html ر.ک: همان، ص143]</ref>، ترتيب اوراد در اوقات<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?volumeNumber=4&pageNumber=4&viewType=html ر.ک: همان، ج4، ص4]</ref>.
    ربع عبادات<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?sectionNumber=2&pageNumber=7&viewType=html ر.ک: متن کتاب، ج1، ص7]</ref>، درباره آداب و دقايق سنن و اسرار معانى عبادات است كه عالم عامل را از دانستن آن گريزى نيست. این ربع، خود، از ده کتاب تشكيل شده است كه نخستين آنها، «کتاب العلم» است<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?sectionNumber=2&pageNumber=7&viewType=html ر.ک: همان، ص7]</ref>. به قول مؤلف، سبب آغاز كردن کتاب با این مبحث، آن است كه علم، مهم‌ترين هدف برای امور كشفى است كه با آموختن آن بنا به فرموده رسول اكرم(ص)، خداوند متعال بندگى (عبادت) مى‌شود. ديگر کتاب‌هاى ربع نخست به این شرحند: قواعد العقايد<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?sectionNumber=2&pageNumber=153&viewType=html ر.ک: همان، ص 153]</ref>، اسرار طهارت<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?volumeNumber=2&pageNumber=29&viewType=html ر.ک: همان، ج2، ص29]</ref>، اسرار نماز<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?volumeNumber=2&pageNumber=67&viewType=html ر.ک: همان، ص 67]</ref>، اسرار زكات<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?volumeNumber=2&pageNumber=185&viewType=html ر.ک: همان، ص185]</ref>، اسرار روزه<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?volumeNumber=3&pageNumber=31&viewType=html ر.ک: همان، ج3، ص31]</ref>، اسرار حج<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?volumeNumber=3&pageNumber=47&viewType=html ر.ک: همان، ص47]</ref>، آداب تلاوت قرآن<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?volumeNumber=3&pageNumber=105&viewType=html ر.ک: همان، ص105]</ref>، اذكار و دعاها<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?volumeNumber=3&pageNumber=143&viewType=html ر.ک: همان، ص143]</ref>، ترتيب اوراد در اوقات<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?volumeNumber=4&pageNumber=4&viewType=html ر.ک: همان، ج4، ص4]</ref>.


    ربع عادات<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?volumeNumber=4&pageNumber=61&viewType=html ر.ک: همان، ص61]</ref>، شامل ده کتاب به شرح زير است: آداب خوردن<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?volumeNumber=4&pageNumber=61&viewType=html ر.ک: همان، ص61]</ref>، آداب ازدواج<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?volumeNumber=4&pageNumber=95&viewType=html ر.ک: همان، ص 95]</ref>، احكام كسب<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?volumeNumber=4&pageNumber=167&viewType=html ر.ک: همان، ص167]</ref>، حلال و حرام<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?volumeNumber=5&pageNumber=19&viewType=html ر.ک: همان، ج5، ص19]</ref>، آداب صحبت و معاشرت با اصناف خلق<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?volumeNumber=5&pageNumber=139&viewType=html ر.ک: همان، ص139]</ref>، گوشه‌گيرى<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?volumeNumber=6&pageNumber=53&viewType=html ر.ک: همان، ج6، ص53]</ref>، آداب سفر<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?volumeNumber=6&pageNumber=93&viewType=html ر.ک: همان، ص93]</ref>، سماع و وجد<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?volumeNumber=6&pageNumber=135&viewType=html ر.ک: همان، ص135]</ref>، امر به معروف و نهى از منكر<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?volumeNumber=7&pageNumber=3&viewType=html ر.ک: همان، ج7، ص3]</ref>، آداب معيشت و اخلاق و نبوت<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?volumeNumber=7&pageNumber=95&viewType=html ر.ک: همان، ص95]</ref>.
    ربع عادات<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?volumeNumber=4&pageNumber=61&viewType=html ر.ک: همان، ص61]</ref>، شامل ده کتاب به شرح زير است: آداب خوردن<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?volumeNumber=4&pageNumber=61&viewType=html ر.ک: همان، ص61]</ref>، آداب ازدواج<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?volumeNumber=4&pageNumber=95&viewType=html ر.ک: همان، ص 95]</ref>، احكام كسب<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?volumeNumber=4&pageNumber=167&viewType=html ر.ک: همان، ص167]</ref>، حلال و حرام<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?volumeNumber=5&pageNumber=19&viewType=html ر.ک: همان، ج5، ص19]</ref>، آداب صحبت و معاشرت با اصناف خلق<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?volumeNumber=5&pageNumber=139&viewType=html ر.ک: همان، ص139]</ref>، گوشه‌گیرى<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?volumeNumber=6&pageNumber=53&viewType=html ر.ک: همان، ج6، ص53]</ref>، آداب سفر<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?volumeNumber=6&pageNumber=93&viewType=html ر.ک: همان، ص93]</ref>، سماع و وجد<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?volumeNumber=6&pageNumber=135&viewType=html ر.ک: همان، ص135]</ref>، امر به معروف و نهى از منكر<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?volumeNumber=7&pageNumber=3&viewType=html ر.ک: همان، ج7، ص3]</ref>، آداب معيشت و اخلاق و نبوت<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?volumeNumber=7&pageNumber=95&viewType=html ر.ک: همان، ص95]</ref>.


    ربع مهلكات<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?volumeNumber=8&pageNumber=3&viewType=html ر.ک: همان، ج8، ص3]</ref>، درباره صفات ناپسندى است كه برای زدودن و پاک كردن نفس و دل از آنها، آيات قرآنى نازل شده است. [[غزالی، محمد بن محمد|غزالى]] حد و حقيقت هر یک از این خلقيات و اسباب پديد آمدن آنها را شرح داده و آفات آنها و نشانه‌هایى را كه بدان شناخته مى‌شوند و روش‌هاى درمانى آنها را يادآور شده است. این ربع، شامل ده کتاب به شرح زير است: شرح شگفتى‌هاى دل، رياضت نفس، آفات دو شهوت شكم و فرج، آفات زبان<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?volumeNumber=9&pageNumber=3&viewType=html ر.ک: همان، ج9، ص3]</ref>، آفات غضب، حقد و حسد<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?volumeNumber=9&pageNumber=87&viewType=html ر.ک: همان، ص87]</ref>، ذم دنيا<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?volumeNumber=9&pageNumber=153&viewType=html ر.ک: همان، ص 153]</ref>، نكوهش مال و بخل<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?volumeNumber=10&pageNumber=4&viewType=html ر.ک: همان، ج10، ص4]</ref>، ذم جاه و ريا<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?volumeNumber=10&pageNumber=77&viewType=html ر.ک: همان، ص77]</ref>، نكوهش كبر و عجب<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?volumeNumber=11&pageNumber=4&viewType=html ر.ک: همان، ج11، ص4]</ref> و غرور<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?volumeNumber=11&pageNumber=77&viewType=html ر.ک: همان، ص77]</ref>.
    ربع مهلكات<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?volumeNumber=8&pageNumber=3&viewType=html ر.ک: همان، ج8، ص3]</ref>، درباره صفات ناپسندى است كه برای زدودن و پاک كردن نفس و دل از آنها، آيات قرآنى نازل شده است. [[غزالی، محمد بن محمد|غزالى]] حد و حقيقت هر یک از این خلقيات و اسباب پديد آمدن آنها را شرح داده و آفات آنها و نشانه‌هایى را كه بدان شناخته مى‌شوند و روش‌هاى درمانى آنها را يادآور شده است. این ربع، شامل ده کتاب به شرح زير است: شرح شگفتى‌هاى دل، رياضت نفس، آفات دو شهوت شكم و فرج، آفات زبان<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?volumeNumber=9&pageNumber=3&viewType=html ر.ک: همان، ج9، ص3]</ref>، آفات غضب، حقد و حسد<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?volumeNumber=9&pageNumber=87&viewType=html ر.ک: همان، ص87]</ref>، ذم دنيا<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?volumeNumber=9&pageNumber=153&viewType=html ر.ک: همان، ص 153]</ref>، نكوهش مال و بخل<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?volumeNumber=10&pageNumber=4&viewType=html ر.ک: همان، ج10، ص4]</ref>، ذم جاه و ريا<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?volumeNumber=10&pageNumber=77&viewType=html ر.ک: همان، ص77]</ref>، نكوهش كبر و عجب<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?volumeNumber=11&pageNumber=4&viewType=html ر.ک: همان، ج11، ص4]</ref> و غرور<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1333/%D8%A5%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86?volumeNumber=11&pageNumber=77&viewType=html ر.ک: همان، ص77]</ref>.
    خط ۵۵: خط ۵۴:


    «إحياء علوم الدين» چندين بار تلخيص و به بعضى زبان‌ها، از جمله فارسی ترجمه و بارها به چاپ رسيده است. بهترين چاپ آن، تصحيح [[زين‌الدين عراقى]] است، همراه با تخريج آيات قرآنى به ضمیمه «تعريف الاحياء بفضائل الحياء»، اثر علامه عبدالقادر بن شيخ بن عبدالله العيدروس؛ هم‌چنين «الاملاء عن اشكالات الاحياء»، اثر شخص امام [[غزالی، محمد بن محمد|غزالى]] كه ردى است بر اعتراضات بعضى از معاصران و «[[عوارف المعارف]]» [[سهروردی، عمر بن محمد|سهروردى]] كه در 1406 به جاپ رسيده است، از ديگر نسخه‌هاى تصحيحى این کتاب به شمار مى‌روند.
    «إحياء علوم الدين» چندين بار تلخيص و به بعضى زبان‌ها، از جمله فارسی ترجمه و بارها به چاپ رسيده است. بهترين چاپ آن، تصحيح [[زين‌الدين عراقى]] است، همراه با تخريج آيات قرآنى به ضمیمه «تعريف الاحياء بفضائل الحياء»، اثر علامه عبدالقادر بن شيخ بن عبدالله العيدروس؛ هم‌چنين «الاملاء عن اشكالات الاحياء»، اثر شخص امام [[غزالی، محمد بن محمد|غزالى]] كه ردى است بر اعتراضات بعضى از معاصران و «[[عوارف المعارف]]» [[سهروردی، عمر بن محمد|سهروردى]] كه در 1406 به جاپ رسيده است، از ديگر نسخه‌هاى تصحيحى این کتاب به شمار مى‌روند.
    ==پانويس ==
    <references />


    ==منابع مقاله==
    ==منابع مقاله==
    خط ۶۵: خط ۶۸:




    [[إتحاف السّادة المتقین بشرح إحیاء علوم الدین]]
    [[إتحاف السّادة المتقین بشرح إحیاء علوم‌الدین]]


    [[ترجمه فارسی إحياء علوم الدين]]
    [[ترجمه فارسی إحياء علوم الدين]]
    خط ۷۶: خط ۷۹:
    [[رده:اخلاق اسلامی]]
    [[رده:اخلاق اسلامی]]
    [[رده:آثار کلی اخلاق قرن 1 – 14]]
    [[رده:آثار کلی اخلاق قرن 1 – 14]]
    <references />
    [[رده:اردیبهشت (1401)]]

    نسخهٔ کنونی تا ‏۲۹ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۲۲

    إحیاء علوم‌الدین
    إحياء علوم الدين
    پدیدآورانحسین، محمد خضر (مقدمه‌نویس)

    غزالی، محمد بن محمد (نویسنده)

    حافظ عراقی، عبدالرحیم بن حسین (محقق)
    عنوان‌های دیگرالاملاء فی اشکالات الاحیاء تعریف الاحیاء بفضائل الاحیاء
    ناشردار الکتاب العربي
    مکان نشر[بی جا] - [بی جا]
    چاپ1
    موضوعاخلاق اسلامی - متون قدیمی تا قرن 14 تصوف - عرفان
    زبانعربی
    تعداد جلد16
    کد کنگره
    ‏‎‏BP‎‏ ‎‏247‎‏/‎‏35‎‏ ‎‏/‎‏غ‎‏4‎‏الف‎‏3‎‏ ‎‏1300‎‏الف
    نورلایبمطالعه و دانلود pdf

    إحياء علوم الدين، کتابى جامع در معارف اسلامى و عرفانى، به عربى، اثر امام محمد غزالى طوسى (450 - 505)، عالم و متفكر بزرگ اسلامى است.

    ساختار

    اين کتاب، شامل چهار بخش(ربع) است: ربع عبادات، ربع عادات، ربع مهلكات، ربع منجيات.

    گزارش محتوا

    با اينكه گذشت نه قرن، ما را از هم جدا مى‌كند و نيز با وجود تلاش‌هاى جديد و معاصرى كه برای معرفى اسلام صورت مى‌گیرد، با این حال، «احياء العلوم» تنها کتابى است كه تقريبا همه علوم مسلمانان را به‌صورت متداخل؛ نه به‌صورت مجزا و منفصل در بر دارد و یک اسلام تام الاصول غير ناقص را به تصویر مى‌كشد و به هيچ گروه يا فرقه‌اى گرايش ندارد و در هيچ‌یک از حوزه‌هاى علوم اسلامى نيز اسير و محبوس نيست؛ با آنكه غزالى، در عقايد، اشعرى و در فروع، شافعى و در بينش، صوفى بود.

    ربع عبادات[۱]، درباره آداب و دقايق سنن و اسرار معانى عبادات است كه عالم عامل را از دانستن آن گريزى نيست. این ربع، خود، از ده کتاب تشكيل شده است كه نخستين آنها، «کتاب العلم» است[۲]. به قول مؤلف، سبب آغاز كردن کتاب با این مبحث، آن است كه علم، مهم‌ترين هدف برای امور كشفى است كه با آموختن آن بنا به فرموده رسول اكرم(ص)، خداوند متعال بندگى (عبادت) مى‌شود. ديگر کتاب‌هاى ربع نخست به این شرحند: قواعد العقايد[۳]، اسرار طهارت[۴]، اسرار نماز[۵]، اسرار زكات[۶]، اسرار روزه[۷]، اسرار حج[۸]، آداب تلاوت قرآن[۹]، اذكار و دعاها[۱۰]، ترتيب اوراد در اوقات[۱۱].

    ربع عادات[۱۲]، شامل ده کتاب به شرح زير است: آداب خوردن[۱۳]، آداب ازدواج[۱۴]، احكام كسب[۱۵]، حلال و حرام[۱۶]، آداب صحبت و معاشرت با اصناف خلق[۱۷]، گوشه‌گیرى[۱۸]، آداب سفر[۱۹]، سماع و وجد[۲۰]، امر به معروف و نهى از منكر[۲۱]، آداب معيشت و اخلاق و نبوت[۲۲].

    ربع مهلكات[۲۳]، درباره صفات ناپسندى است كه برای زدودن و پاک كردن نفس و دل از آنها، آيات قرآنى نازل شده است. غزالى حد و حقيقت هر یک از این خلقيات و اسباب پديد آمدن آنها را شرح داده و آفات آنها و نشانه‌هایى را كه بدان شناخته مى‌شوند و روش‌هاى درمانى آنها را يادآور شده است. این ربع، شامل ده کتاب به شرح زير است: شرح شگفتى‌هاى دل، رياضت نفس، آفات دو شهوت شكم و فرج، آفات زبان[۲۴]، آفات غضب، حقد و حسد[۲۵]، ذم دنيا[۲۶]، نكوهش مال و بخل[۲۷]، ذم جاه و ريا[۲۸]، نكوهش كبر و عجب[۲۹] و غرور[۳۰].

    ربع منجيات[۳۱]، درباره صفات پسنديده‌اى است كه موجب تقرب به خداوند مى‌شود. غزالى، علاوه بر بيان حد و حقيقت هر صفت، اسباب و نشانه‌ها و فضيلت آن را نيز يادآور شده است.

    غزالى، در نگارش این اثر، از دو کتاب «الرسالة القشيرية» و «قوت القلوب» تأثير پذيرفته است. «إحياء علوم الدين» از گران‌قدرترين کتاب‌هاى اسلامى در شناخت حلال و حرام است كه ظاهر و باطن احكام را به هم آمیخته و مشتمل است بر شريعت و طريقت و حقيقت. در طرح مطالب هر کتاب، غزالى، ابتدا، به آيات و احاديث و اخبار و آثار استشهاد مى‌كند، سپس با پروردن معانى آنها به بيان و زبانى ساده و روشن، به شرح و بسط و ارائه آراى خود مى‌پردازد.

    برخى، این کتاب را نقد كرده‌اند و مناقشه‌هاى بسيارى درباره آن صورت گرفته است؛ از جمله كسانى كه سخت بر غزالى و کتابش خرده گرفته‌اند، مى‌توان ابن جوزى و ابن صلاح و مارزى را نام برد. گذشته از نقد برخى مباحث عقلى و كلامى کتاب در باب اعتقادات، بيشترين اشكالى كه بر این کتاب وارد شده، وجود احاديث ضعيف در آن است. در حقيقت، غزالى، چندان درايتى در علم حديث نداشته و از شيخى حديث نشينده است. ديگر اينكه غزالى، به دليل گرايش شديد به تصوف و حسن ظن فراوان به مشايخ صوفيه، گاه گفتار آنان را، بدون تحقيق و بررسى و اغلب، با عين عبارات نقل كرده است.

    وضعيت کتاب

    «إحياء علوم الدين» چندين بار تلخيص و به بعضى زبان‌ها، از جمله فارسی ترجمه و بارها به چاپ رسيده است. بهترين چاپ آن، تصحيح زين‌الدين عراقى است، همراه با تخريج آيات قرآنى به ضمیمه «تعريف الاحياء بفضائل الحياء»، اثر علامه عبدالقادر بن شيخ بن عبدالله العيدروس؛ هم‌چنين «الاملاء عن اشكالات الاحياء»، اثر شخص امام غزالى كه ردى است بر اعتراضات بعضى از معاصران و «عوارف المعارف» سهروردى كه در 1406 به جاپ رسيده است، از ديگر نسخه‌هاى تصحيحى این کتاب به شمار مى‌روند.

    پانويس


    منابع مقاله

    1. مقدمه و متن کتاب؛
    2. مسعود انصارى خوشابر، فرهنگ آثار ایرانى اسلامى، سروش؛
    3. کتاب ماه دين، خرداد و تیر 1387.

    وابسته‌ها