المطول

    از ویکی‌نور
    المطول
    نام کتاب المطول
    نام های دیگر کتاب حاشیه علی المطول

    مفتاح العلوم. برگزیده

    کتاب المطول

    حاشیه السید میرشریف

    تلخیص المفتاح . شرح

    پدیدآورندگان سکاکی، یوسف بن ابی‌بکر (نويسنده)

    خطیب قزوینی، محمد بن عبد الرحمن (نويسنده)

    تفتازانی، مسعود بن عمر (شارح)

    جرجانی، علی بن محمد (نويسنده)

    زبان عربی
    کد کنگره ‏PJA‎‏ ‎‏2028‎‏ ‎‏/‎‏خ‎‏6‎‏ ‎‏ت‎‏8022‎‏8
    موضوع خطیب قزوینی، محمد بن عبد الرحمن، 666 - 739ق. تلخیص المفتاح - نقد و تفسیر

    زبان عربی - بدیع

    زبان عربی - معانی و بیان

    ناشر مکتبة الداوري
    مکان نشر قم - ایران
    سال نشر 1416 هـ.ق
    کد اتوماسیون AUTOMATIONCODE20165AUTOMATIONCODE


    «كتاب المطول للتفتازاني و بهامشه حاشية السيد ميرشريف»، مجموعه‌اى است مشتمل بر كتاب مطول جناب تفتازانى (متوفى 792ق) و حاشيه‌اى كه توسط سيد مير شريف جرجانى (متوفى 816ق)، بر كتاب مزبور نوشته شده است. اين مجموعه، به زبان عربى است.

    تفتازانى كه در تفسير، منطق، فلسفه، كلام، اصول، فقه و لغت متبحر بود، از دانشمندانى است كه بر كتاب «تلخيص المفتاح» خطيب قزونى شرح نوشته است. خطيب قزوينى، از كتاب «مفتاح العلوم» سكاكى (متوفى 426ق) كه شامل 3 بخش است، تلخيصى تهيه كرده و سپس فهميده كه اين ملخص، وافى به مقصود نيست و بسيار مختصر است، لذا بر آن شده كه تلخيص را توضيح دهد، اين بوده كه خود خطيب قزوينى كتاب «الإيضاح» را نوشت (علوى مقدم، سيد محمد، ص 40).

    در واقع، كتاب «مطول» شرح «تلخيص المفتاح» خطيب قزوينى است كه آن نيز ويراسته بخش سوم كتاب «مفتاح العلوم» سكاكى است؛ به عبارت ديگر، كتاب «مطول» نتيجه و ثمره نهالى است كه سكاكى آن را غرس كرده و خطيب قزوينى آن نهال را آبيارى كرده و سرانجام آن نهال، به دست تفتازانى ميوه داده است (همان).

    تفتازانى با اين اثر خود، در باب مسائل بلاغى، اثراتى در محيط فارسى و عربى روزگاران قرن هشتم هجرى و قرون بعد گذاشته است. يكى از معاصران وى، على بن محمد بن على، مشهور به سيد مير شريف جرجانى است كه در آغاز، دوستدار تفتازانى بوده و بر كتاب «مطول» او، حاشيه نوشته، ولى بعدها در دربار تيمور، ميان آن دو مناقشه و مناظره‌اى درگرفته و به خصومت منتهى شده و تيمور هم جانب سيد مير شريف را گرفته است (همان، ص 54).

    در اين حاشيه، سيد مير شريف بر گفتار تفتازانى، انتقاداتى وارد كرده است و البته اين انتقادات، چندان ارزشى ندارد؛ زيرا جنبه حكمى او بر ذوق عربيّتش رجحان دارد و سيد شريف توانسته است در اين حاشيه، برخى از مفاهيم و مقاصد تفتازانى، همچون اقسام وضع و انواع دلالات و اقسام استعارات را به‌خوبى بيان كند (همان).

    در اين اثر، متن اصلى در وسط نوشته شده و حواشى، پيرامون آن جاى گرفته است.

    فهرست مطالب در انتهاى كتاب آمده است.

    منابع مقاله

    1. مقدمه و متن كتاب.

    2. علوى مقدم، سيد محمد، «بحثى در باره كتاب مطول سعدالدين تفتازانى و تأثير آن در كتب بلاغى»، پايگاه مجلات تخصصى نور، نشريه: علوم قرآن و حديث «مشكوة»، تابستان 1363، شماره 5 (32 صفحه، از 40 تا 71).


    وابسته‌ها