آشنایی با جوامع حدیثی شیعه و اهل سنت

از ویکی‌نور - دانشنامه تخصصی نور
پرش به: ناوبری، جستجو
آشنایی با جوامع حدیثی شیعه و اهل سنت
NUR15935J1.jpg
پدیدآوران نصیری، علی (نویسنده)
ناشر جامعة المصطفی العالمية
مکان نشر قم - ایران
سال نشر 1388 ش یا 1430 ق
چاپ 2
شابک978-964-8961-50-8
موضوع

احادیث - ماخذ

حدیث - تاریخ

محدثان اهل سنت - سرگذشت‌نامه و کتاب‎شناسی

محدثان شیعه - سرگذشت‌نامه و کتاب‎شناسی
زبان فارسی
تعداد جلد 1
کد کنگره
‏Z‎‏ ‎‏1010‎‏ ‎‏/‎‏ن‎‏6‎‏آ‎‏5

آشنايى با جوامع حديثى شيعه و اهل سنت، اثر على نصيرى (متولد رشت، 1344ش) است كه در آن، به‌صورت مستند و تحليلى به معرفى و بررسى سيزده جامع حديثى شيعه و هجده جامع حديثى اهل سنت از روزگاران قديم تا دوران معاصر بر اساس اولویت و تا حدودى توالى تاريخى پرداخته و ویژگى‌ها و امتيازات و همچنين نقدها و كاستى‌هاى هريك را شرح داده و نيز شرح‌حال و جايگاه علمى هريك از نویسندگان جوامع مذكور را توضيح داده است.

اين اثر به زبان فارسی رسا و شيوا نوشته شده است.

ساختار

اثر حاضر از مقدمه ناشر و همچنين مقدمه نویسنده و متن اصلى کتاب (شامل: 1. كليات؛ 2. شناخت‌نامه کتاب كافى؛ 3. شناخت‌نامه من‌لايحضره‌الفقيه؛ 4. شناخت‌نامه تهذيب الأحكام و استبصار؛ 5. شناخت‌نامه وافى و وسائل الشيعة؛ 6. شناخت‌نامه بحار الأنوار و مستدرك الوسائل؛ 7. شناخت‌نامه جوامع حديثى متأخر شيعه؛ 8. شناخت‌نامه موطّأ مالك و مسند ابن حنبل؛ 9. شناخت‌نامه صحيح بخارى؛ 10. شناخت‌نامه صحيح مسلم و سنن ابى‌داود؛ 11. شناخت‌نامه سنن ترمذى، نسايى و ابن ماجه قزوینى؛ 12. شناخت‌نامه ساير جوامع حديثى اهل سنت)، تشكيل شده است.

زبان و ادبيات اين اثر، امروزى، روان و زيبا است. نویسنده از منابع قابل توجهى (172 کتاب) از آثار معتبر عربى و فارسی از انديشمندان قديم و جديد برای توليد اثر حاضر بهره برده است.

شيوه نویسنده در اين اثر، آموزشى و كاربردى است و به همين جهت، نخست مباحثى كلى در مورد مفهوم جامع و تقسيم‌بندى جوامع حديثى و... مطرح كرده و بعد با ارائه مثال‌هاى فراوان به معرفى کتاب‌ها و نویسندگان جوامع حديثى شيعه و اهل سنت پرداخته است.

گزارش محتوا

درباره محتواى اين اثر چند نكته گفتنى است:

  1. ناشر در مقدمه‌اش كه آن را در تاريخ 1388ش، نوشته، تأكيد كرده است: «نوشتار حاضر با عنوان آشنايى با جوامع حديثى شيعه و اهل سنت برای دانش‌پژوهان دوره كارشناسى ارشد (گرايش علوم قرآن و حديث) نگارش يافته و به تحليل، بررسى و معرفى جوامع حديثى شيعه و اهل سنت مى‌پردازد»  .[۱]
  2. نویسنده در مقدمه‌اش - كه آن را در تاريخ 1384/2/20ش، در قم نوشته - چنين آورده است: «جوامع حديثى، مهم‌ترين اسناد مكتوبى هستند كه قول، فعل و تقرير معصومان(ع) را به تصویر مى‌كشند... در اين کتاب كه به پيشنهاد دفتر برنامه‌ريزى و فناورى آموزشى «جامعة المصطفى(ص) العالمية» و به‌عنوان متن درسى مقطع كارشناسى ارشد نگاشته شده است، افزون بر مطالعات و منابع پيشين، به بررسى متون جوامع حديثى، به‌ویژه كتب اربعه و صحاح سته پرداخته و با استفاده از كتبى كه پيرامون آنها نوشته شده است، تلاش گرديده است تا تصویر روشن‌تر و جامع‌ترى از آنها ارائه شود...».[۲]وى در ادامه تأكيد كرده است كه: «معرفى هريك از جوامع حديثى با رعايت سه محور صورت گرفته است: 1. ارائه زندگى‌نامه صاحبان هريك از جوامع حديثى، معرفى اساتيد، شاگردان و تبيين جايگاه علمى و حديثى آنان؛ 2. معرفى ساختارى جوامع حديثى با معرفى جلدها، شرح‌ها و كارهاى صورت‌گرفته پيرامون هريك از آنها؛ 3. معرفى محتوايى جوامع حديثى با تبيين شيوه مؤلف، ویژگى‌ها و امتيازات و نيز نقدها و كاستى‌هاى کتاب...»  .[۳]
  3. يكى از نكته‌هاى جالبى كه نویسنده ذكر كرده، اين است: «حجت‌الاسلام رى‌شهرى از حديث‌پژوهان معاصر است كه با تأسيس مؤسسه تحقيقاتى دارالحديث و نيز دانشكده علوم حديث در سال‌هاى اخير در كنار انتشار برخى از آثار روايى و نشر احاديث و علوم حديث، گام‌هاى مؤثرى برداشته است... او با مطالعه مكرر بحار الأنوار و با تنظيم الفبايى روايات بر اساس اين منبع روايى، به منابع روايى اهل سنت، به‌ویژه کتاب كنز العمال متقى هندى مراجعه كرده و حاصل كار را بنا به توصيه شهيد مطهرى و با شتاب بيشتر در انتشار آن اقدام كرده است...»  .[۴]
  4. نویسنده در مطلبى تحت عنوان «مسند ابن حنبل در بوته نقد»، چنين نوشته است: «به‌رغم آنكه احمد بن حنبل از اعتبار کتاب خود دفاع كرده و گفته است: «من اين کتاب را به‌عنوان راهنماى مسلمانان تدوین كرده‌ام كه اگر مردم در سنتى از رسول‌خدا(ص) اختلاف كردند، به آن مراجعه كنند و اگر در آن نيافتند، باطلش انگارند»، اما بر اين کتاب نقدهایی وارد شده است كه بخشى از آن عبارت است از: 1. کتاب مسند در زمان حيات مؤلف و با نظارت خود او تكميل نشده است؛ فزونى‌هايى كه توسط فرزند او عبدالله و نيز شاگرد او ابوبكر قطيعى انجام گرفته، شاهد آن است...؛ 2. تسامح احمد بن حنبل در روايات فضايل، در عمل به انعكاس روايات مجعول انجاميده است؛ 3. بناى احمد بن حنبل بر گردآورى مجموعه‌اى از روايات، اعمّ از صحيح و ضعيف بوده تا اين ميراث از بين نرود و قضاوت در مورد صحت و سقم آن را به ديگران واگذارده است... در برابر اين نقدها برخى از محدثان معتقدند كه شمار احاديث جعلى در [[مسند الإمام أحمد بن حنبل|مسند احمد بن حنبل، سه يا چهار مورد يا كمتر از شمار انگشتان دست است...  .[۵]

وضعيت کتاب

برای کتاب حاضر، افزون بر فهرست تفصيلى مطالب  .[۶]، فقط فهرست منابع.[۷]، تنظيم شده و متأسفانه ساير فهرست‌هاى فنى (مانند آيات، روايات، اعلام و امكنه و...) فراهم نشده است.

کتاب حاضر، مستند است و نویسنده، ارجاعاتش را به‌صورت پاورقى در پایان هر صفحه آورده است. اين پاورقى‌ها، معمولاً ارجاعى است و نویسنده نام کتاب مورد استناد و شماره جلد و صفحه مورد نظر را آورده  .[۸]

همچنين وى در برخى از پاورقى‌ها توضيحاتى اصطلاحى، روايى، رجالى و... را مطرح كرده است  .[۹]

نویسنده گاه از جدول نيز برای كمك به تفهيم مطالب استفاده كرده است  .[۱۰]

کتاب حاضر متن درسى است و به همين جهت، با بيانى روان و روشن نوشته شده و همچنين در پایان هر درس سه بخش افزوده شده است: 1. پرسش؛ 2. پژوهش؛ 3. منابع برای مطالعه بيشتر  .[۱۱]

پانویس

  1. مقدمه کتاب، ص6
  2. ر. ك.: همان، ص13 - 15
  3. همان
  4. ر. ك.: متن کتاب، ص208
  5. ر. ك.: همان، ص222 - 224
  6. مقدمه کتاب، ص7 - 12
  7. متن کتاب، ص305 - 311
  8. ر. ك.: همان، ص17، پاورقى 1 و 2؛ ص18، پاورقى 1 و 2 و...
  9. مثلاً ر. ك.: همان، ص20، پاورقى 1؛ ص66، پاورقى 2 و...
  10. همان، ص69 - 70، ص100 - 101 و ص131 - 135
  11. ر. ك.: همان، ص30، 71، 102، 103 و...

منابع مقاله

مقدمه و متن کتاب.