أخبار سلاجقة الروم

از ویکی‌نور - دانشنامه تخصصی نور
پرش به: ناوبری، جستجو
أخبار سلاجقة الروم «مختصر سلجوقنامه» من مؤلفات القرن السابع الهجري (تعریب)
NUR11781J1.jpg
پدیدآوران

مؤلف ناشناخته (قرن 7 ق) (نویسنده)

جمال‌الدین، محمد سعید (تعريب)
ناشر المرکز القومی للترجمة
مکان نشر قاهره - مصر
سال نشر 2007 م
چاپ 1
شابک977-437-286-7
موضوع

آسیای صغیر - تاریخ - سلجوقیان

ترکیه - تاریخ - سلجوقیان، 429 - 590ق.
زبان عربی
تعداد جلد 1
کد کنگره
‏DS‎‏ ‎‏155‎‏ ‎‏/‎‏الف‎‏2
نورلایب مشاهده

أخبار سلاجقة الروم از آثار قرن هفتم هجرى به زبان عربى است كه مؤلف آن مجهول بوده و درباره تاريخ سلاجقه منطقه آناتولى، بخش‌هاى غربى خلافت اسلامى و سرزمین‌هاى متعلق به روم شرقى نوشته شده است.

اين اثر یکى از منابع مهم در اخبار سلاجقه روم محسوب مى‌شود. كتاب در واقع ترجمه كتاب «مختصر سلجوقنامه» ابن بى‌بى مى‌باشد كه از فارسی به عربى ترجمه شده است.

ساختار

كتاب شامل دو مقدمه از محقق و مؤلف بوده و مطالب از بيان تاريخ سلطنت ملك ركن‌ الدين و تاسيس حكومت سلجوقيان روم، آغاز و تا پایان حكومت ايشان و انقراضشان در این مناطق، ادامه پيدا كرده است.

شيوه بيان مطالب به صورت سال‌شمار از اولين حاكم سلسله سلجوقيان شروع شده و تا پایان این سلسله، همراه با بيان گزارشى سياسى و نظامى از تاريخ سلاطين سلجوقى و بعضى صفات، اخلاقيات و اخبار پراكنده ايشان ادامه پيدا كرده است.

گزارش محتوا

مقدمه محقق، به تعريف كتاب الاوامر العلائيه تألیف ابن بى‌بى اختصاص يافته كه نام ديگر آن اخبار سلاجقه روم مى‌باشد كه مؤلف آن را به امر اعطا ملك جوینى وزير معروف سلجوقيان نگاشته است. همچنين مقدمه به اينكه مؤلف كتاب مجهول بوده و دقيقا مشخص نيست چه شخصيتى مى‌باشد، نيز اشاره دارد.

در مقدمه مؤلف، مطالب مختصرى درباره كتاب نوشته شده است.

متن كتاب با گزارش حكومت سلطان قليج ارسلان و وليعهدى غياث‌الدين كيخسرو شروع مى‌شود. در این زمان، سلاجقه توانستند بر بخش‌هایى از سرزمین روم شرقى دست پيدا كنند و وارد سرزمین‌هاى غربى خلافت اسلامی‌شوند. این امر باعث شد كه تمامى برادران او و نوادگان طغرل به این سرزمین تمايل پيدا كرده و در آن‌جا تجمع كنند.

چگونگى تسلط امیر ركن‌ الدين و برادران وى بر این سرزمین، از جمله مباحث بعدى كتاب مى‌باشد؛ اين‌كه فتوحات سلجوقيان همچنان در ارمنستان و مناطق روم توسط سلاجقه ادامه پيدا كرد و ايشان به شام، استامبول، ارمنستان و... دست يافتند.

یکى از مباحث قابل توجه كتاب، ذكر ايام سلطنت ركن‌ الدين سليمان شاه مى‌باشد. مؤلف در این بخش، به ذكر ايام حكومت فرزند وى، قليج ارسلان و غياث‌الدين كيخسرو، فتح انطاكيه، كشته شدن وى در جنگ با رومیان، سلطنت عزالدين كیکاوس و... اشاره دارد.

از ویژگى‌هاى مهم این منبع دوره سلجوقى این است كه در هنگام تحرير كتاب، مؤلف در بيان تاريخ هر یک از سلاجقه روم، به چگونگى فتوحات این سلسله در سرزمین‌هاى روم شرقى نيز اشاره كرده است. بيان زد و خورد میان سلاجقه و براندازى ايشان و حسدورزى‌هاى درونى این حكومت نيز از ویژگى‌هاى كتاب مى‌باشد كه به آن‌ها اشاره شده است. مؤلف در پاره‌اى از موارد، به ذكر اخلاقيات سلاطين سلجوقى روم نيز اشاره كرده است.

یکى از مباحث مهم كتاب، بيان قيام مردم محلى بر ضد حكومت سلاجقه در این مناطق مى‌باشد. مؤلف حتى به بعضى از ازدواج‌هاى سياسى سلاطين نيز اشاره كرده است.

در این كتاب قطور، علاوه بر سرگذشت سلاجقه روم، مطالب مهمى از شيوه زندگى مردم این مناطق در این زمان، قيام‌ها، مذهب، مشاورين سلاطين، اخبار دولت سلجوقى در این دوران، جنگ‌ها و شكست‌هاى ايشان، بعضى از اخلاق و سيرت سلاطين، شخصيت شيخ سهرودى و سفرش به این سرزمین و... نيز صحبت به میان آمده است.

وضعيت كتاب

تحقيق و تصحيح كتاب توسط محمد سعيد جمال‌الدين صورت گرفته است.

كتاب بدون پاورقى و ارجاعات توضيحى مى‌باشد. بخش فهارس الكتاب شامل: فهرست اسماء و اشخاص، اسماء اماكن، اسماء الشعوب و الطوائف و فهرست موضوعى، در انتهاى كتاب آمده است.

منابع مقاله

متن و مقدمه كتاب

وابسته‌ها

اخبار سلاجقه روم. با متن کامل مختصر سلجوقنامه ابن بی بی