أخلاق الوزيرين

از ویکی‌نور - دانشنامه تخصصی نور
پرش به: ناوبری، جستجو
أخلاق الوزیرین
NUR11324J1.jpg
پدیدآوران

طنجی، محمد بن تاو یت (محقق)

ابوحیان توحیدی، علی بن محمد (نویسنده)
عنوان‌های دیگر مثالب الوزیرین الصاحب ابن عباد و ابن العمید
ناشر دار صادر
مکان نشر بیروت - لبنان
سال نشر 1412 ق یا 1992 م
چاپ 1
موضوع

ابن عمید، ابوالفضل محمد بن حسین، 298؟ - 360ق. نقد و تفسیر

صاحب بن عباد، اسماعیل بن عباد، 326 - 385ق. - نقد و تفسیر

وزیران - ایران
زبان عربی
تعداد جلد 1
کد کنگره
‏DSR‎‏ ‎‏719‎‏ ‎‏/‎‏الف‎‏2‎‏الف‎‏3*
نورلایب مشاهده

اخلاق الوزيرين- الصاحب بن عباد و ابن العمید کتابى از ابوحيان على بن محمد بن عباس توحيدى بغدادى متوفاى بين 440 و 441 ه.ق است. مؤلف در علوم بسيارى دست داشت‌ه و با زبانى فصيح و در عين حال مصنوع به بيان مطالب متنوع مى‌پرداخت‌ه است. آدام متز، مستشرق سویسى، او را بزرگترين نثر نویس عربى على الاطلاق دانسته است. او از بخت مساعدى برخوردار نبود و سراسر عمر را به فقر و نيازمندى گذراند.

معاش او از راه نگارش کتاب‌هايى برای وزراء و امرايى چون ابن عمید و صاحب بن عباد تامین مى‌شد و عجب آن است كه مشمول لطف و انعام هيچ یک از این بزرگان قرار نگرفت.

مؤلف در این کتاب، ضمن امثال و حكايات و لطايف، به زبان طنز از معايب و زشتيهاى دو وزير آل بویه، اسماعيل بن عباد طالقانى 385 ه.ق مصاحب و وزير مویدالدوله ديلمى و وزير برادرش فخرالدوله، و ابوالفضل محمد بن حسین عمید بن محمد معروف به ابن العمید 360 ه.ق، وزير با تدبير ركن الدوله ديلمى و معلم عضد الدوله ديلمى، ياد كرده است. از این رو كسانى این اثر او را مثالب الوزيرين و ذم الوزيرين خوانده‌اند.

ساختار

اخلاف الوزيرين به‌صورت نامه‌اى است مفصل خطاب به یکى از دوستان يا بزرگان بدون هيچ فصل بندى يا اختيار عناوین.

گزارش محتوا

نویسنده در مقدمه مشروح کتاب، سبب تألیف آن را شرح مى‌دهد و تاريخچه‌اى از كارهاى مشابه نقل مى‌كند و خود را در بيان مثالب و معايب این دو وزير محق مى‌شمارد. سپس به شرح مفصل خصوصيات زندگى صاحب بن عباد مى‌پردازد، و آنگاه به سراغ ابوالفضل بن عمید مى‌رود و بيشتر از خست و لئامت او سخن مى‌گوید. در خلال بحث از ابن العمید، كرارا به بيان مطالب صاحب گريز مى‌زند، و از علاقه او به شنيدن تملق و از خودبزرگ بينى او ياد مى‌كند كه خویش را در علم بيان از قس بن ساعده و در نحو از سيبویه و در كلام از نظام و در فقه از ابوحنيفه و در عروض ازخليل بن احمد بالاتر مى‌شمرد و به ولع او به سجع سازى اشاره، و سجعهاى غريبى از او نقل مى‌كند و فخرفروشى او را در احاطه بر لغت عرب و آشنايى با نوادر و غرائب الفاظ مى‌نكوهد. استادى ابوحيان در هجو، آن هم در لباس و ظاهر جد، به دل مى‌نشيند و بر عقل و احساس اثر مى‌كند. او برای هر مطلب شاهدى مى‌آورد. مع الوصف ابن خلكان داشتن این کتاب را شوم مى‌داند.

منابع مقاله

1- فرهنگ آثار ایرانى-اسلامى

2- متن مقدمه کتاب