أنيس العارفين (تحریر فارسی شرح عبدالرزاق کاشانی بر منازل السائرين خواجه عبدالله انصاری)

از ویکی‌نور - دانشنامه تخصصی نور
پرش به: ناوبری، جستجو
‏أنيس العارفين (تحریر فارسی شرح عبدالرزاق کاشانی بر شرح منازل السائرين (عبدالرزاق کاشانی)خواجه عبدالله انصاری)
NUR16099J1.jpg
پدیدآوران

طارمی، صفي‌الدين محمد (نویسنده)

اوجبی، علی (محقق)
عنوان‌های دیگر

انيس العارفين

تحرير فارسی شرح عبد الرزاق کاشاني بر شرح منازل السائرين (عبدالرزاق کاشانی)خواجه عبدالله انصاري
ناشر روزنه
مکان نشر ایران - تهران
سال نشر مجلد1: 1377ش ,
شابک964-6176-64-x
موضوع انصاري، عبد الله بن محمد، ??? - ???ق. منازل السايرين - نقد و تفسير
زبان فارسی
تعداد جلد 1
کد کنگره
‏‏BP‎‏ ‎‏282‎‏/‎‏6‎‏ ‎‏/‎‏الف‎‏9‎‏ ‎‏م‎‏9027

أنيس العارفين، تحریرى است فارسی از شرح ملا عبدالرزاق کاشانى بر منازل السائرين خواجه عبدالله انصاری، توسط صفى‎الدین محمّد طارمى. این اثر به تحقیق و تصحیح علی اوجبی رسیده است و همو مقدمه مفیدی بر کتاب نوشته است.

«شرح منازل السائرين (عبدالرزاق کاشانی)إلى الحقّ المبين، کتابى است با نثر جذّاب عربى که [خواجه] آن را 27 سال پس از تألیف صد میدان، یعنى به سال 475ق، نگاشته است. جداى از عمق و پختگى مطالب، زبان و... این دو کتاب در 51 موضوع مشترک و در 49 عنوان متفاوتند. منازل داراى ده قسم و هر قسم شامل ده باب است. کتاب با قسم بدایات و باب یقظه آغاز و با قسم نهایات و باب توحید به پایان مى‏رسد»[۱].

«در واقع منازل درس‎نامه دقیق و فنّى در شیوه سیر و سلوک و عرفان عملى است‏»[۲].

«ویژگی‎هاى منحصربه‏ فرد منازل السائرين در میان منابع عرفان عملى‏... یعنى: شیوه بیان، نثر جذّاب، ترتیب مباحث، جامعیت، احتراز از تطویل و تبیین مباحث جانبى، برجستگى علمى و عملى مؤلّف و... باعث شد تا از همان زمان مورد توجّه تمامى عرفان‏ پژوهان و سالکان و پیران طریقت قرار گیرد و گروهى درصدد شرح و تعلیق آن برآیند»[۳]. از جمله شرح‎های مهم بر این کتاب شرح عبدالرزاق کاشانی است. «پس از شرح کاشانى، شروح دیگرى نیز [بر منازل السائرين] نوشته شد، امّا هیچ‏یک همچون شرح او مورد پذیرش اهل فنّ قرار نگرفت‏»[۴].

«از جمله امتیازات شرح کاشانى آن است که متنى از منازل در اختیار او بوده که اصحّ متون است‏»[۵].

«أنيس العارفين تحریرى است فارسی از شرح کاشانى بر شرح منازل السائرين (عبدالرزاق کاشانی)که به خامه عارفى گمنام که خود را صفىّ‎الدین محمّد طارمى معرّفى کرده، نگاشته شده است.

متأسّفانه مترجم هیچ اشاره‏اى به این مطلب ندارد که متنى را که ارائه کرده در واقع ترجمه‏اى از شرح کاشانى است و این برای برخى این توهّم را ایجاد کرده است که أنيس العارفين، شرح مستقلّى بر شرح منازل السائرين (عبدالرزاق کاشانی)است. مترجم آن‎گونه که در مقدّمه خویش بیان کرده، کتاب را به درخواست عارفى موسوم به‏ محمّد فصیح - ‎که پیوسته اوقات بابرکاتش به تربیت اصحاب فضل و عرفان و تقویت ارباب عقل و ایقان مصروف و معطوف بوده - ‎آماده کرده است. متن أنيس العارفين، برخلاف مقدّمه آن - ‎که از نثرى جذّاب و روان برخوردار است - ‎داراى نثرى مصنوع و متکلّفانه است و این شاید از آنجا ناشى شده باشد که:

  1. طارمى نسبت به اهمیت کتاب منازل وقوف کامل داشته و ازاین‏رو از میان شیوه‌‏ها و گونه‌‏هاى ترجمه، ترجمه واژه به واژه را برگزیده است.
  2. افزون بر آن اینکه منازل مملوّ از اصطلاحات فنّى و تخصّصى است که در غالب موارد یافتن معادل فارسی آنها - ‎حتّى برای مترجمان حرفه‏اى معاصر - ‎بسیار دشوار مى‏نماید»[۶].

«در ارتباط با سبک نگارش مترجم ذکر این نکته ضرورى است که وى پیوسته از ضمیر «او» استفاده کرده، امّا بیشتر آن را برای غیر اشخاص - ‎یعنى معانى - ‎به کار برده است و این خود باعث مى‏شود تا در بدو امر خواننده در فهم مباحث دچار مشکل شود، امّا پس از مطالعه چند صفحه و آشنایى با شیوه و سبک نگارش مترجم، مشکل حلّ مى‏شود»[۷].

«تحقیق حاضر بر اساس دست‎نوشت نفیس و منحصربه‏ فرد کتابخانه مجلس شوراى اسلامى به شماره 5322 انجام شده است‏»[۸].

«متن عربى منازل با حرف «م» و شرح فارسی با حرف «ش» مشخّص شده؛ گاه در حواشى، بعضى از واژه‌‏ها تصحیح و برخى نیز با استناد به فرهنگ كنز اللغة ترجمه شده است»[۹].

شیوه تحقیق این اثر این‎گونه بوده که نخست تنها دست‎نوشت موجود، استنساخ و مقابله و سپس با متن عربى شرح شرح منازل السائرين (عبدالرزاق کاشانی)کاشانى تطبیق شده است.

مترجم، گاه مطالبى را خود بر متن افزوده و گاه عباراتى را حذف کرده است. چون نسخه مورد استفاده مترجم در موارد اندکى با نسخه مورد استناد شارح منازل تفاوت داشته، مصحح کارهای ذیل را برای آن انجام داده است:

  1. افزوده‏هاى مترجم داخل () قرار گرفته.
  2. کاستی‎ها در جایى که امکان داشته، در متن و در غیر این صورت در پاورقى ثبت شده.
  3. در موارد اختلاف میان متن مترجم با متن شارح، اگر عبارت مترجم قابل قبول بوده، عبارت شارح در پاورقى ذکر شده. در غیر این صورت، عکس این کار صورت گرفته است.

- گاه برای روانى متن عباراتى داخل دو قلاب [] افزوده شده است.

برای تطابق شیوه نگارش متن با قواعد کنونى، تصرّفات اندکى در آن انجام گرفته؛ مثل تبدیل «ازین» به «از این»، «ازو» به «از او»، «درین» به «در این»، «برین» به «بر این»، «برو» به «بر او»، «ازو» به «از او»، «درو» به «در او»، «ازیشان» به «از ایشان»، «دویم» به «دوم» و «سیم» به «سوم».

- ‎با استفاده از تحقیقات استاد بیدارفر در متن مصحّح شرح منازل السائرين، روایات با استناد به منابع فریقین استخراج شده و نام سوره و شماره آیات مشخّص گردیده است. همچنین برخى توضیحات ضرورى پیرامون اعلام، اصطلاحات و یا واژگان به‎کاررفته در متن نیز به پاورقی‎ها افزوده شده.

- در قسمت فهارس، افزون بر فهرست‎هاى فنّى مرسوم، فهرستى تحت عنوان واژه‏نامه ارائه شده که در واقع بیانگر معادل‎هایى است که مترجم برای واژگان عربى برگزیده است.[۱۰].

رمزهاى به‎کاررفته در پاورقی‎ها چنین است:

  1. «اصل»: ‎نسخه اساس؛
  2. «ک»: ‎شرح منازل السائرين عبدالرزّاق کاشانى بر منازل السائرين؛
  3. «ت»: شرح عفیف‎الدین تلمسانى بر منازل السائرين؛
  4. «+»: متن مورد نظر، عبارت پس از علامت را داراست؛
  5. «-»: متن مورد نظر، فاقد عبارت پس از علامت است.[۱۱].

پانویس

  1. مقدمه مصحح، ص15
  2. همان، ص18
  3. همان
  4. همان، ص19
  5. همان، ص21
  6. همان، ص21-22
  7. همان، ص22
  8. همان
  9. همان، ص23
  10. ر.ک: همان، ص23-24
  11. ر.ک: همان، ص24

منابع مقاله

مقدمه مصحح.

وابسته‌ها

شرح منازل السائرين (عبدالرزاق کاشانی)

شرح منازل السائرين (التلمسانى)