إمتاع الأسماع بما للنبي من الأحوال و الأموال و الحفدة و المتاع

از ویکی‌نور - دانشنامه تخصصی نور
پرش به: ناوبری، جستجو
إمتاع الأسماع بما للنبي من الأحوال و الأموال و الحفدة و المتاع
NUR02350J1.jpg
پدیدآوران

نمیسی، محمد عبدالحمید (محقق)

مقریزی، احمد بن علی (نویسنده)
عنوان‌های دیگر بما للنبی(ص) من الاحوال و الاموال و الحفده و المتاع
ناشر دار الکتب العلمیة، منشورات محمد علي بيضون
مکان نشر بیروت - لبنان
سال نشر 1420 ق یا 1999 م
چاپ 1
موضوع محمد(ص)، پیامبر اسلام، 53 قبل از هجرت - 11ق.
زبان عربی
تعداد جلد 15
کد کنگره
‏BP‎‏ ‎‏22‎‏/‎‏65‎‏ ‎‏/‎‏م‎‏7‎‏الف‎‏8
نورلایب مشاهده

إمتاع الأسماع بما للنبي من الأحوال و الأموال و الحفدة و المتاع نوشته تقى‌الدين احمد مقريزى (766-845) یکى از كتب مفصل در موضوع سيره نبوى است كه درباره موضوعات مختلف مربوط به شخص پيامبر(ص) و دوران رسالت آن حضرت به تفصيل سخن مى‌گوید.

مقريزى این کتاب را پس از تجربه مناصب مختلف علمى و حكومتى بخصوص تدريس و قضا و عهده‌دارى امور حسبه نوشته است و این مسئوليتها كه بيشتر در مدت اقامت ده ساله وى در دمشق بوده باعث تأثير گذارى در تأليف کتاب الامتاع شده است.

مقريزى در این کتاب علاوه بر بيان تفصيلى سيره نبوى و احوال شخصى رسول خدا(ص)، از مطاعن مخالفان و صاحبان ديگر اديان و شبهات آنان سخن گفته و آن را پاسخ داده است و مسائل اختلافى را بررسى نموده و مسائل فقهى زيادى را كه مرتبط با سيره آن حضرت بوده طبق مذهب شافعى بيان مى‌كند.


روش تأليف

مقريزى در ارائه گزارشها ابتدا اخبارى را كه داراى اسناد عالى هستند آورده، سپس اخبارى را كه به نظر او در درجه بعدى صحت قرار دارند نقل مى‌كند. گاه هم ترديد خود را درباره یک گزارش با عبارت «اگر خبر درست باشد» يا «اگر روايت ثابت باشد» نشان داده است. در مورد راوى نيز مى‌گوید: «مؤلف فلان اثر يا راوى چنين مى‌گوید.I» جهت این دقت و تقيّد مقريزى را بايد آشنايى او به علوم حديث دانست.

کتاب امتاع الاسماع باب بندى خاصى ندارد و روش سال نگارى در همه آن رعايت نشده است. چون پس از بيان حوادث دوران مكه و مدينه، به احوال و اخلاق رسول خدا(ص) پرداخته و طبعا از حالت سال‌نگارى خارج شده است.مطلب قابل توجه درباره این کتاب، تكرار مباحث آن است. مقريزى بسيارى از حوادثى را كه یکبار از آن سخن گفته، بار ديگر به مناسبتى ديگر مطرح كرده است، مانند مبحث مغازى كه در ادامه دوران مدينه و طبق معمول سيره نویسان از آن به تفصيل سخن گفته و بار ديگر در مجلدات آخر کتاب، فصلى مخصوص مغازى گشوده و بار ديگر تنها غزوه‌ها (نه سريه‌ها) را ذكر كرده است‌بر خلاف انتظار، گزارش برخى غزوه‌ها در دفعه دوم مفصل‌تر از بار اول يا كاملا به یک اندازه (با اختلاف محتوى) توضيح داده شده است. بنابراین نمى‌توان گفت در مرحله دوم فقط به غزوه‌ها اشاره كرده. البته در مواردى مانند جنگ بدر و احد به تفصيل مرحله نخست سخن نگفته لیکن گاه گزارشهاى تازه آورده كه مرحله اول نياورده است.

منابع مقاله

تكيه مؤلف بر مصادرى مانند كتب سيره و مغازى، كتب شش گانه حديثى اهل سنت، مستدرك حاكم، مسند احمد و موطأ مالك بوده و مباحث مربوط به دلائل النبوة و معجزات را از کتاب‌هاى بيهقى و ابونعيم آورده است.