ابن قف، امین الدولة بن یعقوب

از ویکی‌نور - دانشنامه تخصصی نور
پرش به: ناوبری، جستجو
ابن قف، امین ‎الدولة بن یعقوب
نام ابن قف، امین ‎الدولة بن یعقوب
نام‌های دیگر اب‍ن‌ ال‍ق‍ف‌، اب‍و ال‍ف‍رج‌ ب‍ن‌ ی‍ع‍ق‍وب‌

اب‍ن‌ ال‍ق‍ف‌، ام‍ی‍ن ‌ال‍دول‍ة ب‍ن‌ ی‍ع‍ق‍وب‌

نام پدر
متولد 1233 م
محل تولد
رحلت 685 ق یا 1276 م
اساتید
برخی آثار
کد مؤلف AUTHORCODE3130AUTHORCODE

امين الدوله ابوالفرج بن موفق‌الدين يعقوب بن اسحاق كَرَكى به سال 630ق (1233م) پزشك و نويسنده مشهور مسيحى در شام ديده به جهان گشود.

با آن‌كه نام، شهرت و دين او و نيز نام پدرش در آغازِ برخى از نسخه‌هاى آثار او آمده، ولى حاجى خليفه لقب او را امين الدوله و الدين و نامش را ابوالفرج يعقوب آورده است.

پدر او از مسيحيان كرك (در خاور بحر الميت، در اردن) بود و در روزگار الملك الناصر يوسف بن محمد ايوبى (634- 658ق) در صَرخد به شغل ديوانى گمارده شد و در همين ايام با ابن ابى اصيبعه آشنايى و پيوندى دير پا يافت. همين دوستى سبب شد كه ابن ابى اصيبعه به خواهش او، پسرش ابوالفرج را به شاگردى بپذيرد. ابن ابى اصيبعه از هوشمندى، متانت، كم حرفى و علاقه‌مندى شاگرد خود به دانستن احوال دانشمندان ياد كرده است و جامعترين شرح حال ابن قف را نيز در اثر مشهور همو مى‌توان يافت؛ اگرچه به احتمال، اطلاعات مربوط به سال‌هاى پس از 668ق درباره ابن قف را شاگردان ابن ابى اصيبعه به کتاب افزوده‌اند.

ابوالفرج کتاب‌هاى «المسائل» حنين بن اسحاق، «الفصول و تقدمة المعرفه» بقراط و نيز آثار رازى را نزد ابن ابى اصيبعه خواند و مقدمات ضرورى طب، شناخت انواع بيمارى و راه‌هاى مداواى آنها را فراگرفت. پس از چندى همراه پدر به دمشق رفت و نزد دانشمندان آن ديار نيز به شاگردى پرداخت. طب را نزد حكيم نجم‌الدين بن منفاخ و موفق‌الدين يعقوب سامرى، فلسفه را نزد شيخ شمس‌الدين عبدالحميد خسروشاهى و عزالدين حسن غنوى ضرير و هندسه را نزد شيخ مؤيد‌ الدين عرضى فراگرفت. با اين همه به طب بيش از ساير دانش‌ها اقبال داشت و در آغاز كار چند سال در دژ عجلون طبابت كرد و سپس به دمشق بازگشت.

وى به رغم اشتغال به معالجه سپاهيان مملوكى، از مشهورترين استادان طب زمان خود در سوريه بود و نيز به داشتن آثار بسيار شهرت داشت.

ابن قف بى شك يكى از پزشكان برجسته قرن هفتم است و در رديف بزرگترين پزشكان عرب و مسلمان به شمار آمده است. بايد به خاطر داشت كه جريان جنگهاى صليبى در سوريه و فلسطين، در شكوفايى علمى او، به ويژه در فن جراحى، تأثير بسزايى داشت، زيرا وى پيوسته مى‌بايست به عنوان پزشك و جراح به مداواى مجروحان جنگى بپردازد.

ابن قف در تأليفات طبى به دو جنبه نظرى و عملى توجه داشت. ابن ابى اصيبعه از نوشته‌هاى او 9 اثر را نام برده است. محققان اخير نام دو اثر ديگر را به آن فهرست افزوده‌اند.

تأليفات

  1. الاصول في شرح الفصول، كه شرحى است بر کتاب الفصول بقراط، شامل 7 مقاله كه در 681ق نوشته شده و يكى از مفصل‌ترين و مهم‌ترين شروح الفصول بقراط به شمار مى‌رود.
  2. جامع الغرض في حفظ الصحه و دفع المرض، کتابى است در حفظ تندرستى و پيشگيرى از بيمارى‌ها كه در 60 فصل تنظيم شده است.
  3. الشافى في الطب.
  4. شرح الكليات من کتاب القانون.
  5. العمده في صناعه الجراح.
  6. مقاله في حفظ الصحه.
  7. حواش على ثالث القانون.
  8. شرح الاشارات.
  9. المباحث المغربيه.
  10. زبده الطب.
  11. رساله في منافع الاعضاءِ الانسانيه.

وفات

سرانجام وى در سال 685ق (1276م) ديده از جهان فرو بست.


وابسته‌ها