گرجی، ابوالقاسم

از ویکی‌نور - دانشنامه تخصصی نور
(تغییرمسیر از ابوالقاسم گرجی)
پرش به: ناوبری، جستجو
گرجی، ابوالقاسم
نام گرجی، ابوالقاسم
نام های دیگر
نام پدر
متولد
محل تولد
رحلت
اساتید
برخی آثار تاریخ فقه و فقها

چکیده تاریخ پیامبر اسلام صلی‌الله‌علیه‌وآله و سلم

کد مؤلف AUTHORCODE244AUTHORCODE

دكتر ابولقاسم گرجى فقیه، مجتهد، نویسنده، محققِ فقه و حقوق و استاد دانشگاه تهران. ایشان در سال 1300ش در تهران به دنيا آمد.

کسب علم و دانش

در شش سالگى راهى مكتب‌خانه شد و در 13 سالگى تحصيلات حوزوى را آغاز كرد.

او 23 ساله بود كه براى تحصيل در فقه و اصول به نجف اشرف رفت. در نجف نزد استادان به‌نامى تلمّذ كرد كه از آن جمله مى‌توان از آقايان محمد حسين بروجردى، محمدرضا تنكابنى، محمد كاظمينى و آيت‌الله خويى نام برد.

سى سال از زندگى‌اش سپرى شده بود كه از نجف به تهران بازگشت و به تدريس در سطوح عاليه و خارج فقه و اصول پرداخت.

از سال 1332ش، تحصيل در فقه و مبانى حقوق اسلامى در دانشكده الهيات دانشگاه تهران را آغاز كرد. از 1335ش تحصيل در دوره دكتراى فلسفه و حكمت اسلامى را آغاز نمود و از همان زمان نيز در همان دانشكده به تدريس پرداخت. پس از آن نيز به تدريس دوره دكترى حقوق خصوصى و حقوق جزا در دانشگاه تهران مشغول شد.

ايشان بى‌ترديد يكى از افتخارات دانشكده حقوق و علوم سياسى دانشگاه تهران بود. بيش از بيست كتاب و صد مقاله از خود بر جاى گذاشت و آن‌گاه به ديار باقى پاى نهاد. از کتاب‌هاى بيست‌گانه‌اش، دو كتاب به عنوان كتاب سال انتخاب شدند.

افتخارات

در دوران تدريس به عنوان استاد نمونه، استاد ممتاز، پژوهشگر برجسته دانشگاه و پژوهشگر نمونه كشور شناخته شد و نشان درجه يك دانش را نيز از دست رئيس جمهور دريافت كرد.

در مراسم مشترك فرهنگستان‌ها به‌عنوان چهره برگزيده فرهنگستان علوم ايران انتخاب شد و يكبار نيز جايزه جشنواره بين المللى خوارزمى را از آن خود كرد.

خصوصیات اخلاقی

به‌رغم اينكه كوهى از علم و دانش را بر شانه‌هاى فكر و انديشه خويش حمل مى‌كرد، از تكبر و نخوت هيچ نصيبى نداشت. شاگردان بسيار پرورد و تحقيقات فراوان كرد. علاوه بر تدريس، مجرى و محقق تعداد زيادى از طرحهاى پژوهشى دانشگاه تهران بود. علم و حلم را توأمان داشت. در كنار فضل و دانشش، به زيور ادب و اخلاق نيز آراسته بود.

در وصف فضائل اخلاقى‌اش، سخنان بسيارى از دانشجويان و همكارانش مى‌توان شنيد، ولى دو فضيلت در وجودش بود كه سخت چشمگير مى‌نمود: مراقبت بر زبان و قضاوت درباره ديگران. بيهوده سخن نمى‌گفت و زياده‌گو نيز نبود. تقوا در رفتار و گفتارش موج ميزد و اين يكى از علل احترام سرشارى بود كه دوستان و همكاران و دانشجويانش نثارش می‌كردند.

با اينكه چندان اهل موضعگيرى سياسى نبود، در اواخر عمر خود به سياست دولت در زمينه افزايش جمعيت و تشويق زاد و ولد اعتراض كرد. در نقد اين سياست دولت به شرايط زمانى و مكانى صدور حديث مشهور پيامبر(ص) در باب ازدياد زاد و ولد اشاره كرد و در اين باره چنين گفت: " مساله توالد و تناسل كه امروزه مطرح است، آن گونه كه نسبت ميدهند پيامبر(ص) فرموده است: تناكحوا تناسلوا فانى اباهى بكم يوم القيامه ولو بالسقط. اين از لحاظ حكم فردى كاملا درست است. مصلحت فرد و خانواده غالبا اين اقتضا را دارد اما از نظر اجتماعى ممكن است همواره اينگونه نباشد. زمانى كه مسلمانان در اقليت هستند و از اين نظر در مقابل دشمنان خود تامين لازم را دارند، بايد محتواى اين حديث را نشر داد و به آن عمل كرد. چه بسا شان نزول اين حديث هم همين باشد. در زمانى مانند امروز مصلحت جامعه ما اقتضاى خلاف آن را دارد. ما كه تا چند صباح ديگر نمی‌توانيم امكانات لازم فرهنگى، اجتماعى، اقتصادى لازم و مفيد را براى يك جمعيت آنچنانى فراهم كنيم، عمل به محتواى اين حديث به صلاح ما نيست. آنچه پيامبر(ص) فرمودند در موقعيت زمان و مكان خاصى كاملا درست و صحيح است ولى فعلا ما در آن موقعيت نيستيم و اكنون اداره شرافتمندانه و با عزت جامعه اسلامى ما در ميان ديگر جوامع دنيا اقتضادى ديگرى دارد. و به عبارت مختصرتر چه بسا اين حديث بر فرض صحت قضيه خارجيه باشد نه حقيقيه.»


آثار

برخى از آثار اوست:

  1. تاريخ فقه و فقهاء؛
  2. شيخ انصارى و شك در مقتضى؛
  3. ادوار اصول الفقه؛
  4. نگاهى به تحول علم اصول؛
  5. تحرير اصول الفقه؛
  6. تحرير الروضه فى شرح اللمعه؛
  7. سيد مرتضى در علم اصول فقه؛
  8. تصحيح جلد اول و دوم كتاب «تفسير جوامع الجامع» طبرسى (برگزيده كتاب سال)6- ترجمه و تلخيص كتاب «عدة الاصول».

وفات

ايشان در نهم اسفند ماه 1389ش، به علت كهولت سن، درگذشت و پيكرش در حرم حضرت عبدالعظيم به خاک سپرده شد.


منابع

سايت خبرى خبرآنلاين، شنبه 20 فروردين 1390ش.


وابسته‌ها