اخلاق اسلامی و مبانی نظری آن

از ویکی‌نور - دانشنامه تخصصی نور
پرش به: ناوبری، جستجو
‏اخلاق اسلامی و مبانی نظری آن
NUR19967J1.jpg
پدیدآوران

بابایی، رضا (ویراستار)

شیروانی، علی (نویسنده)
ناشر دار الفکر
مکان نشر قم - ایران
سال نشر 1379 ش
چاپ 1
شابک964-6012-29-29
موضوع اخلاق اسلامی
زبان فارسی
تعداد جلد 1
کد کنگره
‏BP‎‏ ‎‏247‎‏/‎‏8‎‏ ‎‏/‎‏ش‎‏9‎‏الف‎‏3
نورلایب مشاهده

اخلاق اسلامى و مبانى نظرى آن تأليف على شيروانى از جمله منابع اصلى فارسی برای درس عمومى اخلاق اسلامى است. در این کتاب سعى شده از آخرين دست‌آوردهاى مربوط به نگارش كتب دانشگاهى استفاده شود.[۱]

اهدافى كه کتاب برای آن سامان يافته عبارتند از:

  1. آشنايى با اصطلاحات مهم و كليدى در مباحث نظرى اخلاق (فلسفه اخلاق)؛
  2. آشنايى اجمالى با مهم‌ترين مكاتب غربى درباره مسائل فرااخلاق و نقد آنها؛
  3. آشنايى اجمالى با مهم‌ترين مكاتب غربى درباره مسائل اخلاق هنجارى و نقد آنها؛
  4. ارائه نظام اخلاق اسلامى و مبانى نظرى آن بر اساس طرحى منسجم، سازوار و خردپسند، با تكيه بر آيات قرآن كريم.[۲]

ساختار

مطالب کتاب در قالب دو بخش تنظيم شده است كه در عين هماهنگى و تناسب، مستقل از یکديگرند، به‌گونه‌اى كه فراگيرى هر بخش جداى از بخش ديگر، مشكلى به بار نمى آورد و هدف مورد نظر از آن بخش را تأمين مى‌كند. بخش اول متشكل از سه فصل و بخش دوم متشكل از چهار فصل مى‌باشد.

گزارش محتوا

بخش نخست کتاب به آشنايى با ديدگاه‌هاى گوناگون در مسائل فلسفه اخلاق اختصاص دارد. در فصل اول دانشجو با برخى مفاهيم اساسى مربوط به حوزه اخلاق آشنا شده و نيز دو ديدگاه اساسى كه در علم اخلاق مطرح است را شناخته و همچنين از مسائل فلسفه اخلاق و اهميت آن به نحو اجمال آگاه مى‌گردد.[۳]

در فصل دوم برخى از نظريات بنيادين در حوزه فرااخلاق و نيز نقاط قوت و ضعف این نظريات و همچنين نظر صحيح درباره تحليل مفاهيم و احكام اخلاقى و مبانى و نتايج بيان شده است.[۴]

در فصل سوم اخلاق هنجارى مورد بحث قرار گرفته است كه در آن برخى از نظريات بنيادين در حوزه اخلاق هنجارى و نيز نقاط قوت و ضعف این نظريه‌ها و همچنين ديدگاه عالمان مسلمان درباره این نظريه‌ها بيان شده است.[۵]

در بخش دوم کتاب كه مربوط به نظام اخلاقى اسلام است در فصل اول به مفاهيم و كليات پرداخته شده است. هدف از ارائه این فصل آن است كه دانشجو بتواند جايگاه نظام اخلاقى اسلام را در ساختار مكاتب اخلاقى بشناسد و با پيش‌فرض‌هاى مشترك نظام‌هاى اخلاقى و بنيان نظام اخلاقى اسلام و عوامل كلى سقوط اخلاقى آشنا شود.[۶]

در فصل دوم كه اخلاق الهى (رابطه انسان با خدا) مورد بحث قرار مى‌گيرد، ارزش، جايگاه، اهميت و ضرورت معرفت به خداوند در نظام اخلاقى اسلام و نيز موانع تحصيل معرفت به خداوند و راه‌هاى غلبه بر آنها و همچنين آثار معرفت به خداوند و افعال خداوند مورد مطالعه قرار گرفته است.[۷]

در فصل سوم اخلاق فردى و به تعبير ديگر رابطه انسان با خود بيان شده است. در این فصل در ضمن چهار عنوان كلى نفس و ابعاد بنيادين آن، انگيزه‌ها و گرايش‌هاى بنيادين نفس، ارزش‌هاى اخلاقى در بُعد بقا و كمال‌يابى و ارزش‌هاى اخلاقى در بعد لذت‌جویى بررسى و تبيين شده است.[۸]

در آخرين فصل کتاب نيز اخلاق اجتماعى بيان شده است. ارزش‌هاى اخلاقى اجتماعى زيستن، اختيارى بودن اجتماعى زيستن، عوامل رویكرد به حيات اجتماعى و اصول حاكم بر ارزش‌هاى اجتماعى از جمله عناوین مطالب این فصل است. در پایان کتاب نيز اخلاق خانواده در دو بخش روابط فرزند و پدر و مادر و روابط زن و شوهر با توجه به رهنمودهاى قرآن درباره روابط خانوادگى مورد بحث قرا گرفته است.[۹]

وضعيت کتاب

فهرست مطالب در ابتداى کتاب آمده است. در پاورقى کتاب نيز آدرس آيات و روايات و توضيحات مفيدى ارائه شده است.

پانویس

  1. مقدمه، ص5
  2. مقدمه کتاب، ص15
  3. متن کتاب، ص19
  4. همان، ص31
  5. همان، ص57
  6. همان، ص89
  7. همان، ص123
  8. همان، ص149
  9. همان، ص193

منابع مقاله

مقدمه و متن کتاب