اسرار حج

از ویکی‌نور - دانشنامه تخصصی نور
پرش به: ناوبری، جستجو
اسرار حج
NUR18538J1.jpg
پدیدآوران مظاهری، حسین (نويسنده)
ناشر مؤسسه فرهنگی مطالعاتی الزهراء (علیهاالسلام)
مکان نشر اصفهان - ایران
سال نشر 1386 ش
چاپ 1
شابک978-964-96108-9-4
زبان فارسی
تعداد جلد 1
نورلایب مشاهده

اسرار حج، از تأليفات آيت‌الله مظاهرى در موضوع حج، به زبان فارسى است كه توسط مؤسسه فرهنگى - مطالعاتى الزهراء(س) منتشر شده است.

در اين کتاب، بيان مختصرى از اسرار و رازهاى شگفت نهفته در فريضه انسان‌ساز «حج» است كه سال‌ها پيش به‌عنوان خاتمه مناسك حج آيت‌الله مظاهرى نگاشته شده است و پس از آن به‌صورت جزوه و به نام «اسرار حج» منشر شده و در اختيار حجاج قرار داده شده است.[۱]

مؤلف بر اين اعتقاد است كه سفر حج، سفرى عرفانى و داراى سه منزل از چهار منزل عرفانى كه عرفا به آن معتقد هستند، مى‌باشد؛ لذا کتابش را به سه منزل «سير من الخلق إلى الحق»، «سير من الحق في الحق» و «سير من الحق إلى الخلق» تقسيم نموده است.

در منزل اول، پنج مقام را در نظر مى‌گيرد:

  1. مقام توبه: به معناى رجوع از خوى انسانى به نفس روحانى، رجوع از هوا و هوس و نفس اماره به سمت معنويت و فضايل و تدارکگذشته‌هاست كه هيچ حقى از خدا و خلقش بر عهده او نباشد.[۲]
  2. مقام يقظه: به معناى توجه به قدر و منزلت خانه خدا و حريم پاك او، توجه به اينكه در اين مسافرت نبايد كسى يا چيزى او را مشغول كند، توجه به انجام «بايدها» و «ارزش‌ها» و اجتناب از «نبايدها» و «ضد ارزش‌ها» است.[۳]
  3. مقام تخليه: يعنى اينكه دل را يك‌سره از صفات زشت و ناپسند و رذائل اخلاقى خالى كند و ريشه‌هاى هرز صفات رذيله نظير حسد، بخل، كبر، ريا، تملق، شقاوت، جاه‌طلبى و... را كه مايه تيره‌بختى است بركند و فضيلت‌هاى انسانى را جايگزين كند.[۴]
  4. مقام تحليه: يعنى سالك راه دوست، بايد بكوشد تا خويشتن را به فضائل اخلاقى بيارايد و اخلاص را سرلوحه كار خويش قرار دهد.[۵]
  5. مقام تجليه: سالك بايد به‌وسيله رياضات دينيه، به‌ويژه تداوم در تلاوت قرآن به‌همراه تفكر در آن، دعا و تضرع به درگاه خداوند متعال و توسل و توجه به پيشگاه اهل‌بيت(ع)، به مقام «تجليه» صعود كند... در اين مقام، قلب سالك به نور خدا منور مى‌شود.[۶]

مؤلف مى‌گويد: تمام اين مقامات پنج‌گانه در بيان امام صادق(ع) جلوه‌گر و نمايان است. سپس روايت مربوطه را نقل مى‌كند.[۷]

منزل دوم، سير من الحق في الحق است كه مشتمل بر اعمالى است:

  1. احرام: يعنى پشت كردن به دنيا و رو نمودن به خدا و رضايت خدا و اجابت امر خدا.[۸]
  2. طواف: تشبهى است به فرشتگانى كه پيرامون عرش خداوند دائم در طوافند.[۹]

از ديگر اعمال اين منزل، نماز طواف، سعى بين صفا و مروه، تقصير، حركت به‌سوى عرفات و مشعر و منا، رمى جمرات و... است.

مؤلف اسرار هركدام از اين اعمال را جداگانه توضيح داده است؛ از جمله در ذيل «زيارت مدينه»، در مورد زيارت قبر پيامبر اكرم(ص) و ائمه بقيع(ع) مى‌نويسد: زيارت، مكمل اعمال سالكان و حجاج بشمار مى‌رود و حج بدون زيارت، ناقص و همچون تمسك به قرآن، منهاى ولايت است.[۱۰]

در پايان اين بخش، چند نكته مهم را پيرامون زيارت پيامبر و ائمه متذكر مى‌شود.

منزل سوم، سير من الحق إلى الخلق است. مؤلف در اين‌باره مى‌گويد: حاجى سالك بايد خودسازى‌اى را كه به سوغات آورده است، عملا به ديگران تزريق كند، گفتار و كردار و روش و منش او سرمشق براى ديگران باشد.[۱۱]

نكته‌اى را كه سالك بايد در منزل سوم مد نظر داشته باشد اين است كه حساب وى در نزد خدا و اهل‌بيت(ع) و نيز ديگر مردمان، غير از حساب عموم مردم است و با چشم ديگرى نگريسته مى‌شود.[۱۲]؛ لذا عمل ناروايش ابهت حج را در ميان مردم، بى‌رنگ يا كم‌رنگ مى‌كند و گناه او به‌اندازه‌اى بزرگ است كه معلوم نيست موفق به توبه شود.[۱۳]

پانويس

  1. ر.ک: مقدمه کتاب، ص10 و 11
  2. ر.ک: متن کتاب، ص15
  3. ر.ک: همان، ص16
  4. ر.ک: همان، ص18
  5. ر.ک: همان
  6. ر.ک: همان، ص21
  7. همان، ص22 و 23
  8. همان، ص27 و 28
  9. همان، ص29
  10. همان، ص48
  11. همان، ص58
  12. همان، ص61
  13. همان، ص62

منابع مقاله

مقدمه و متن کتاب.