اقتصاد، ترجمه الاقتصاد إلی طريق الرشاد

از ویکی‌نور - دانشنامه تخصصی نور
پرش به: ناوبری، جستجو
‏اقتصاد، ترجمه الاقتصاد إلی طريق الرشاد
NUR32834J1.jpg
پدیدآوران

طوسی، محمد بن حسن (نویسنده)

مشکوه‌الديني، عبدالمحسن (مترجم)
عنوان‌های دیگر

اقتصاد

ترجمه الإقتصاد إلي طريق الرشاد
ناشر بنياد فرهنگي امام رضا (عليه‎السلام)
مکان نشر ايران - تهران
سال نشر مجلد1: 1360ش ,
زبان فارسی
تعداد جلد 1
کد کنگره

اقتصاد، ترجمه فارسی کتاب «الاقتصاد إلی طريق الرشاد» شیخ طوسی به قلم عبدالمحسن مشکات‎الدینی است. مترجم، در میلاد امام حسن مجتبی(ع) آن را به پیشگاه امام عصر(عج) تقدیم کرده است.[۱].

ناشر (حسن سعید) در ابتدای کتاب، درباره چگونگی تصمیم بر ترجمه این کتاب می‎گوید: چند روز پس از ارائه متن چاپی اصل کتاب، دکتر عبدالمحسن مشکات‎الدینی برای تشکر از چاپ آن به من مراجعه کرد که در همان جا از او درخواست ترجمه این اثر را کردم و پذیرفت. این ترجمه اولین اثر ارائه‎شده مؤسسه امام رضا(ع) است که به همت شیخ مهدی حائری تهرانی و حسن تهرانی در مسجد ارک تهران، تأسیس شد. هزینه چاپ آن از ثلث اموال حاج رضا تهرانی، تأمین شده است.[۲].

مهدی حائری تهرانی، پیشگفتاری بر ترجمه نوشته و در آن به معرفی شیخ طوسی و برخی خدمات و آثارش و موارد مربوط به چاپ این اثر، پرداخته است.[۳].

الاقتصاد في ما يجب علی العباد، نوشته شیخ‎الطایفه محمد بن حسن طوسی، کتابی است در علم کلام اسلامی به شیوه شیعی. خود شیخ در فهرست آثار علمای امامیه به همین نام از این اثر یاد می‎کند. در این کتاب، اصول عقاید اسلامی به روش شیعه امامیه با ادله عقلی و نقلی ثابت شده است. پیش از آنکه شیخ کتابی در علم کلام بنویسد، سید مرتضی، رساله‎ای به نام جمل العلم و العمل نوشته بود و شیخ بخش نظری آن را شرح کرد. او در فهرست آثارش از آن به نام شرح الجمل یاد می‎کند و شاید به دلیل خوبی ترتیب و استحکامش در روش استدلال، بعدها آن را تمهيد الأصول نامید. کتاب الاقتصاد في ما يجب علی العباد، خلاصه همان شرح الجمل است و چنان‎که ملاحظه می‎شود در آخر فصل‎ها و بیشتر جاهای این کتاب، تفصیل مطلب را به شرح الجمل، ارجاع می‎دهد[۴].

کار ترجمه این اثر بیش از یک سال طول کشیده است.[۵]. «شیخ در اول این کتاب می‎گوید: آنچه درباره خداوند باید بدانیم، دو است: توحید و عدل. پس از آن گفتگو از توحید را مشتمل بر پنج جزء دانسته... عدل را نیز مشتمل بر پنج بخش بیان کرده است... و بنابراین کتاب ما باید مشتمل بر ده فصل باشد»[۶].

همچنین، شیخ مطالب شرح الجمل را در چهار بخش کلی جای داده است.[۷].

«اهم مسائل در این علم چهار چیز است و بقیه از توابع و فروع این چهار می‎باشند: اول شناختن خداوند که شرح‎دهنده و معرفی‎کننده کارهایی است که عقل خودمان ما را به آن مکلف می‎داند. دوم سخن گفتن خداوند است که از این راه تکالیف را برای ما روشن می‎کند و کسانی از نوع انسان هستند که سخنان او را برای ما می‎آورند. سوم وعد و وعید است که نتیجه کار کردن به تکلیف یا سرپیچی کردن از آن را روشن می‎کند. چهارم امامت است که سرآمد همه سه اصل اول است؛ زیرا امام مجری و شارح قوانین مربوط به ادای تکالیف فردی و اجتماعی می‎باشد. با در نظر گرفتن این مطالب ترجمه کتاب «الاقتصاد في ما يجب علی العباد» که کتاب حاضر است نیز در چهار بخش نهاده شد و دو فصل اول که در حقیقت خارج از مسائل خود آن علم است، مقدمه کتاب قرار داده شد»[۸].

مترجم، درباره کارهای دیگری که برای ترجمه این اثر انجام داده، می‎نویسد: برای آسانی دسترسی به جزئیات مسائل، ابتدا فصل‎ها، به‎ترتیب در هر بخشی، با شماره ذکر شده تا معلوم شود که هر بخشی چند فصل دارد. سپس مطالب عمده و اصلی هر بخش، با حروف هجایی و به‎ترتیب ابجد مشخص شده و مسائل کوچک و فرعی با شماره تعیین شد. فهرست کلی مطالب به این ترتیب در ابتدای اثر تنظیم شده تا یافتن هر موضوع کلی یا جزئی به‎آسانی انجام گیرد[۹].

ترجمه این اثر از روی نسخه چاپی آن انجام شده و مؤسسه چهل‎ستون مسجد جامع تهران آن را از روی نسخه خطی کتابخانه چهل‎ستون و نسخه متعلق به کتابخانه آقای روضاتی چاپ کرده است. چون این نسخه غلط‎های فاحشی داشته، مترجم مشکلاتش را از روی نسخه خطی کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران و با مراجعه به کتاب «تمهيد الأصول» شیخ، اصلاح کرده است.[۱۰].

در آخر نسخه کتابخانه آقای روضاتی از طرف کاتب نوشته شده: «تم كتاب الاقتصاد الهادي إلی طريق الرشاد» و همین عبارت در پشت جلد نسخه چاپی نیز قید شده است، ولی ازاین‎رو که خود شیخ در کتاب فهرستش این اثر را «الاقتصاد في ما يجب علی العباد» ذکر کرده و دیگران نیز به همین نام از آن یاد کرده‎اند، ترجمه حاضر نیز به همین عنوان، معنون شده است.[۱۱].

پانویس

  1. ر.ک: اهدائیه کتاب، ص5
  2. ر.ک: سخن ناشر، ص7
  3. ر.ک: پیشگفتار، ص11-13
  4. ر.ک: مقدمه مترجم، ص1
  5. ر.ک: همان
  6. همان، ص3
  7. ر.ک: همان
  8. همان، ص3-4
  9. ر.ک: همان، ص4
  10. ر.ک: همان
  11. ر.ک: همان

منابع مقاله

مقدمه‎ و سخن ناشر و پیشگفتار کتاب.


وابسته‌ها

الاقتصاد الهادي إلی طريق الرشاد