الإشارات الإلهية إلی المباحث الأصولية

از ویکی‌نور - دانشنامه تخصصی نور
پرش به: ناوبری، جستجو
الإشارات الإلهیة إلی المباحث الأصولیة
NUR11559J1.jpg
پدیدآوران

طوفی، سلیمان بن عبدالقوی (نویسنده)

ش‍اف‍ع‍ی‌، م‍ح‍م‍دح‍س‍ن‌ اس‍م‍اع‍ی‍ل‌ (محقق)
عنوان‌های دیگر الإشارات الإلهية إلى المباحث الأصولية، تفسير القرآن العظيم
ناشر دار الکتب العلمية، منشورات محمد علي بيضون
مکان نشر بیروت - لبنان
سال نشر 1426 ‌‎ق یا 2005 م
چاپ 1
موضوع

اصول فقه اهل سنت

تفاسیر اهل سنت - قرن 8ق.
زبان عربی
تعداد جلد 1
کد کنگره
‏BP‎‏ ‎‏95‎‏/‎‏5‎‏ ‎‏/‎‏ط‎‏9‎‏الف‎‏5
نورلایب مشاهده

الإشارات الإلهية إلى المباحث الأصولية، كه نام كامل آن «الإشارات الإلهية إلى المباحث الأصولية، تفسير القرآن العظيم» است، اثر امام نجم‌الدين ابى‌الربيع سليمان بن عبدالقوى بن عبدالكريم طوفى صرصرى حنبلى (متوفى 716ق)، با تحقيق و تصحيح ابوعبدالله محمدحسن محمدحسن اسماعيل شافعى، است كه در آن اشاراتى كه در قرآن كريم به مسائل اعتقادى وجود دارد، تبيين شده است.

ساختار

كتاب با دو مقدمه از محقق و نویسنده آغاز و سپس تمام آياتى كه بحثى اعتقادى در آنها مطرح شده، به ترتيب سوره‌ها از سوره حمد تا سوره ناس، بررسى گرديده است.

نویسنده در تفسير آيات، به بررسى اقوال اشاعره و معتزله در موارد اختلافى پرداخته و در نهایت، به قول مشهور اشاره كرده است.

در تحقيق و تصحيح كتاب، از دو نسخه خطى استفاده شده است.[۱]

گزارش محتوا

در مقدمه محقق، اطلاعات مختصرى پيرامون زندگى‌نامه نویسنده و نسخ خطى كتاب، ارائه شده است.[۲]

مقدمه نویسنده، داراى سه فصل به شرح زير است:

  1. نویسنده در فصل اول، به شرح اسم كتاب پرداخته و تك‌تك واژه‌هاى آن را تبيين نموده است؛ مثلاًفرموده است: «اشارات» جمع «اشاره» و به معنى ايماء به‌وسيله فعل يا گفتار به‌سوى امرى مى‌باشد. ايماء، به‌وسيله فعل، مانند چيزى را با حركات چشم و ابرو نشان دادن (خائنة الأعين، كه در قرآن آمده، از همين قبيل است). ايماء به‌وسيله گفتار عبارت است از: «با الفاظ اندك، معانى بسيار را فهماندن».[۳]
  2. در فصل دوم، به بيان انگيزه انتخاب موضوع كتاب و نگارش آن، پرداخته شده است. عدول مردم از كتاب خدا و سنت پيامبر(ص) در استنباط اصول دين و روى آوردن آن‌ها به ادله عقلى و شبهات فلسفى و مغالطات سوفسطايى، نویسنده را بر آن داشته تا اثر حاضر را تأليف نمايد؛ كتابى كه در آن، به توضيح آياتى پرداخته شده كه به اصول دينى، اشاره دارند.[۴]
  3. در فصل سوم، نویسنده از منبع مورد اعتماد خود، كه بررسى قرآن كريم از آغاز تا پایان و تقرير مطالب اصولى از آنهاست، سخن مى‌گويد.

پس از اين مقدمه، به تفسير آيات قرآن كريم و تبيين اصول مورد اشاره در آن آيات، پرداخته شده است؛ به‌عنوان مثال، نویسنده در تفسير آيه «الرحمن الرحيم» .[۵]، به اين نكته اشاره دارد كه در اصول دين، كلام در مورد خداوند، يا درباره ذات اوست يا درباره صفات او يا درباره افعال او. در اينجا سخن درباره صفات است. دو لفظ يادشده، از رحمت مشتق شده‌اند و در مورد رحمت، اختلاف وجود دارد؛ برخى، آن را صفت فعل به معناى نیکى نمودن به خلق...و برخى، آن را صفت ذات، مثل علم دانسته و.[۶]

وضعيت كتاب

فهرست مطالب، در آخر كتاب آمده است.

پاورقى‌ها بيشتر به ذكر منابع اختصاص يافته است.

پانويس

  1. مقدمه محقق، ص4
  2. همان، ص3 - 4
  3. مقدمه نویسنده، ص12
  4. همان، ص13
  5. الفاتحة: 3
  6. متن كتاب، ص32

منابع مقاله

مقدمه و متن كتاب.