البدعة؛ دراسة موضوعية لمفهموم البدعة و تطبيقها علی ضوء منهج أهل‌البيت(ع)

از ویکی‌نور - دانشنامه تخصصی نور
پرش به: ناوبری، جستجو
‏البدعة؛ دراسة موضوعية لمفهموم البدعة و تطبيقها علی ضوء منهج أهل‎البيت(ع)
NUR14699J1.jpg
پدیدآوران باقري، جعفر (نویسنده)
عنوان‌های دیگر

دراسة موضوعية لمفهوم البدعة و تطبيقاتها علي ضوء منهج أهل البيت عليهم‎السلام

البدعة
ناشر المجمع العالمي لاهل البيت عليهم‎السلام، المعاونية الثقافية
مکان نشر ایران - قم
سال نشر مجلد1: 1994م , 1415ق ,
موضوع

بدعت و بدعت گذاران

شيعه - دفاعيه‎ها و رديه‎ها
زبان عربی
تعداد جلد 1
کد کنگره
‏‏BP‎‏ ‎‏225‎‏/‎‏4‎‏ ‎‏/‎‏ب‎‏2‎‏ب‎‏4
نورلایب مشاهده

البدعة؛ دراسة موضوعية لمفهموم البدعة و تطبيقها علی ضوء منهج أهل‎البيت(ع)، اثر جعفر باقری، کتابی است درباره مفهوم بدعت و اشاره به مواردی از آن و برخورد اهل‎بیت(ع) با این موضوع.

ساختار

کتاب با مقدمه نویسنده آغاز و مطالب در چهار باب، تنظیم شده است.

گزارش محتوا

در مقدمه، به موضوع و محتوای کتاب، اشاره گردیده است.[۱].

در باب اول، در قالب سه فصل زیر، به‎موضوع «حصانت و استوار و محکم نگه‎داشتن تشریع و خطر بدعت‎گذاری»، پرداخته شده است: در فصل نخست، به بیان عناصر جاودانگی تشریع و خطوط اساسی برای حصانت آن پرداخته شده و از شمولیت تشریع، سعه دایره حلال، ضرورت عرضه مشکلات بر کتاب و سنت، توقف در موقع شبهات، رجوع در جزئیات تشریع و قانون‎گذاری به علما و عدم جواز اجتهاد در مقابل تشریع، سخن به میان آمده است.[۲].

در فصل دوم، با توجه به روایات پیامبر(ص)، به توضیح این امر پرداخته شده که در مواجهه با بدعت، باید چه تمهیداتی اندیشیده و چه اقداماتی را به عمل آورد. در این زمینه، به امور زیر اشاره و پیرامون هریک، توضیحاتی ارائه شده است: نکوهش بدعت و برحذر داشتن از آن؛ مذمت بدعت‎گذاران و نکوهش آنها؛ تأکید بر قطع ارتباط با بدعت‎گذاران و عدم قبول توبه آنان[۳].

نویسنده در فصل سوم، به بیان و توضیح اسباب و علل پیدایش و رشد بدعت، پرداخته و ساده‎لوحی، جهل و تسامح در امر دین، از جمله این اسباب دانسته شده است. از دیگر اسباب، می‎توان به دیدگاه کوته‎بینانه به دین، سؤال از معضلات و خوض در محظورات و پیروی از هواهای نفسانی، اشاره نمود[۴].

در باب دوم، در ضمن چهار فصل زیر، به بررسی هویت بدعت پرداخته شده است: در فصل نخست، بدعت در لغت و اصطلاح شرعی مورد بحث و بررسی قرار گرفته[۵] و در فصل دوم، به بررسی قول به تقسیم بدعت به انواع مختلف و استدلال بر بطلان این قول، پرداخته شده است.[۶].

با دقت در نصوص اسلامی، می‎توان دریافت که بدعت، در مفاهیم مختلفی همچون تقابل با سنت، غش، گمراهی و تبعیت از هواهای نفسانی و پست‎ترین مراتب کفر و شرک به‎کار رفته است. بدین منظور در فصل سوم، با استفاده از روایات، مفهوم بدعت در نصوص اسلامی مورد بررسی قرار گرفته[۷] و در فصل چهارم، به توضیح این امر پرداخته شده: بدعت، به معنای «إدخال ما ليس من الدين فيه» بوده و این مفهوم، متقوم به دو امر است: نخست، اختصاص داشتن به امور شرعی توقیفی (پس بنابراین بدعت شامل عادات متغیر، مباحاتی که در جریان اصلی زندگی انسان پیش می‎آید و امور عرفی مختلف نزد مردم نمی‎شود) و دوم، عدم وجود دلیل شرعی و دینی برای امر حادث (که این قید، از مهم‎ترین مقومات اساسی برای بدعت می‎باشد) [۸].

باب سوم، در دو فصل، به تطبیقات موارد بدعت اختصاص یافته است، ولذا در فصل نخست، به بررسی نماز تراویح و نحوه بدعت شدن آن و نهی پیامبر(ص) از خواندن نمازهای مستحبی به‎صورت جماعت و پیروی حضرت علی(ع) از این امر و مخالفت با جماعت خواندن نماز تراویح، پرداخته شده[۹] و در فصل دوم نیز حدیث «سنت خلفای راشدین» و مشروع جلوه دادن اعمال خلفا به‎وسیله این حدیث، مورد بحث و بررسی قرار گرفته است.[۱۰].

در آخرین باب، در دو فصل، به بررسی نقش اهل‎بیت(ع) در مواجهه با بدعت‎ها پرداخته شده است. در این باب ابتدا، معنای تشیع و چگونگی به وجود آمدن آن، مورد بحث قرار گرفته و سپس به سفارشات پیامبر(ص) به پیروی و اتباع از حضرت علی(ع)، اشاره شده است. از دیگر موضوعات مطرح‎شده در این باب، عبارتند از: جبر و تفویض و قضا و قدر؛ قیاس و رأی؛ تشبیه و تجسیم؛ تصوف و رهبانیت؛ مواجهه با غلات و... [۱۱].

خطبه اشباح امیرالمؤمنین(ع)، احتجاج امام صادق(ع) با زندیق درباره سؤال وی از معرفت خدا و صفات او و مسائل دینی دیگر، مجلس امام رضا(ع) با مروزی پیرامون توحید در نزد مأمون و رساله امام جواد(ع) درباره جبر و تفویض و بیان معنای «الأمر بين ‎الأمرين»، به‎صورت ملحقات باب چهارم، در انتهای کتاب آمده است.[۱۲].

وضعیت کتاب

فهارس کتاب، در انتهای آن آمده که عبارتند از فهرست‎های: آیات؛ روایات؛ مصادر و منابع و ابواب و فصول کتاب.

در پاورقی‎ها علاوه بر ذکر منابع، به توضیح برخی از مطالب متن، پرداخته شده است.

پانویس

منابع مقاله

مقدمه و متن کتاب.

وابسته‌ها