الجامع لما يحتاج إليه من رسم المصحف

از ویکی‌نور - دانشنامه تخصصی نور
پرش به: ناوبری، جستجو
الجامع لما يحتاج إليه من رسم المصحف
NUR21253J1.jpg
پدیدآوران

ابن وثیق، ابراهیم بن محمد (نویسنده)

غانم قدوری حمد (محقق)
ناشر دارعمار
مکان نشر اردن - عمان
سال نشر 1429ق. = 2009م.
چاپ یکم
موضوع قرآن - رسم الخط و کتابت
زبان عربی
تعداد جلد 1
کد کنگره
‏ ‎‏/‎‏الف‎‏8‎‏ج‎‏2 / 73 BP


الجامع لما يحتاج إليه من رسم المصحف، اثر ابن وثیق اندلسی (متوفی 654ق) کتابی است موجز و مختصر پیرامون رسم‌الخط قرآن که با تحقیق غانم قدوری حمد منتشر شده است.

موضوع رسم‌الخط مصحف و ضبط آن، از جمله موضوعاتی است که علی‌رغم اهمیت فراوان، کمتر بدان پرداخته شده و آثار نوشته‌شده پیرامون این موضوع، اندک می‌باشد و این امر، نشان‌دهنده اهمیت کتاب حاضر است. وجه دیگر اهمیت کتاب، آن است که نویسنده در آن، به جمع‌آوری موضوعات و مطالبی پیرامون قرآن کریم از جمله رسم‌الخط قرآن و ضبط آن همراه با بیان مکی و مدنی بودن سوره‌ها و عدد آیات هر سوره، پرداخته که پیش از آن، همه این مطالب در یک کتاب، گردآوری نشده بود[۱].

ویژگی خاص روش و سبک ابن وثیق در پرداختن به رسم‌الخط قرآن، سهولت و وضوح در اسلوب تعلیمی است؛ به‌گونه‌ای که وی برخلاف برخی از مؤلفینی که در این زمینه، دست به نگارش زده‌اند، از پرداختن به تعلیل عقلی ظواهر رسم‌الخط و موضوعاتی که فایده چندانی برای قاری ندارند، اجتناب نموده و فقط به‌صورت واضح، به ظواهر نصوص پرداخته است[۲]. آنچه موجب اهمیت بیشتر کتاب می‌شود، بابی است که ابن وثیق در انتهای کتاب افزوده و در آن به موضوع ضبط پرداخته است؛ زیرا در این باب، روش مردم در کیفیت ضبط مصحف در عصر وی، به تصویر کشیده شده است[۳].

ویژگی بارز کتاب ابن وثیق، نظم و اسلوب سهل و موجزی است که متناسب با اهداف تعلیمی است. وی در این کتاب، بین دو روش زیر که میان مؤلفین در موضوع رسم‌الخط مصحف می‌باشد، جمع کرده است:

  1. تجمیع امثله متشابه در موضوع واحد در فصل معین؛ مانند کتاب «هجاء مصاحف الأمصار» ابن عباس احمد بن عمار مهدوی (متوفی بعد 430ق)؛
  2. رعایت ترتیب آیات و سور، به‌واسطه شروع از فاتحه‌الکتاب و منتهی شدن به آخرین سوره‌ای که در آن است؛ مانند کتاب «التنزیل في هجاء المصاحف» ابوداود سلیمان بن نجاح اندلسی (متوفی 496ق)[۴].

پانویس

  1. مقدمه، ص23
  2. همان، ص23- 24
  3. همان، ص24
  4. همان، ص20- 21

منابع مقاله

مقدمه و متن کتاب.


وابسته‌ها