ترجمه و تفسیر الشواهد الربوبیة

از ویکی‌نور - دانشنامه تخصصی نور
پرش به: ناوبری، جستجو
ترجمه و تفسير الشواهد الربوبية
NUR13883J1.jpg
عنوان‌های دیگر الـشواهد الربوبيه في المنهاج السلوکيه. فارسی
ناشر صدا و سيمای جمهوری اسلامی ايران، انتشارات سروش
مکان نشر ايران - تهران
سال نشر 1383ش
چاپ 3
موضوع

1.فلسفه اسلامی

3.نبوت
زبان فارسی
تعداد جلد 1
کد کنگره
‏BBR‎‏ ‎‏1100‎‏ ‎‏/‎‏آ‎‏3‎‏م‎‏6

ترجمه و تفسیر الشواهد الربوبیة، اثر جواد مصلح، مشتمل بر ترجمه فارسی عبارات کتاب «الشواهد الربوبیة فی المناهج السلوکیة» ملاصدرا ی شیرازی به همراه شرح و تفسیر آن است که مترجم آن را در سال 1362ش نوشته است.[۱]

دو چیز عامل اقدام مترجم به ترجمه و تفسیر و نشر افکار و آثار صدرالمتألهین گردیده است:

  1. رویای شگفتی که وی در پی سال‌ها دقت و مطالعه در آثار بزرگان فلسفه می‌بیند؛
  2. آشنا کردن نسل جدید مملکت که غالبا زبان عربی نمی‌دانند با افکار ناب و جالب و جامع ملاصدرا.[۲]

مترجم شرح و تفسیر خود را در این کتاب بین هلالین قرار داده است. او سبکی را که برای ترجمه و تفسیر کتاب برگزیده است کاملا بدیع و تازه است؛ بدین گونه که مطالب اصل با مطالب شرح و تفسیر به طوری با هم آمیخته و تلفیق شده‌اند که خواننده ای که متن را بدون توجه به علامت هلالین بخواند، به هیچ وجه نمی‌تواند مابین مطالب اصل و مطالب شرح و تفسیر از نظر پیوستگی عبارات و ربط مفاهیم فرق بگذارد.[۳]

از طرف دیگر اگر مطالب مابین هلالین برداشته شوند، متن اصلی کتاب شواهد نیز کاملا مفهوم و مطابق با کلمات و عبارات صدرالمتألهین می‌باشد؛ به عنوان نمونه بخشی از صفحه اول کتاب به دو صورت مختلف نقل می‌شود:

الف)- با وجود پرانتز و مطالب داخل آن: «ممکن نیست که حقیقت و کنه وجود را تصور نمود، نه به وسیله حد (یعنی تعریف به جنس و فصل قریب) و نه به وسیله رسم (یعنی تعریف به جنس قریب و فصل بعید و اقسام دیگر رسم) و نه به وسیله صورتی مساوی با وجود (بدین معنی که وجود را با صورتی که مساوی با حقیقت وجود باشد تصور کنیم، مانند: تصور مفهوم انسان به وسیله مفهوم بشر)؛ زیرا تصور حقیقت خارجی هر چیزی عبارت است از حصول معنای آن چیز در ذهن و انتقال یافتن آن معنی از خارج به ذهن و این عمل درباره غیر وجود (یعنی ماهیات) قابل اجراست، ولی در مورد وجود ممکن نیست (زیرا اولا تصور حقیقت وجود چنان که گفته شد ممکن نیست و ثانیا حقیقت وجود امری است عینی و خارجی و انتقال آن از خارج به ذهن مبطل حقیقت اوست و آنچه که از وجود در ذهن منعکس می‌گردد فقط شبحی از حقیقت وجود است، نه حقیقت وجود)».

ب)- بی وجود پرانتز و مطالب داخل آن: «ممکن نیست که حقیقت و کنه وجود را تصور نمود، نه به وسیله حد و نه به وسیله رسم و نه به وسیله صورتی مساوی با وجود؛ زیرا تصور حقیقت خارجی هر چیزی عبارت است از حصول معنای آن چیز در ذهن و انتقال یافتن آن معنی از خارج به ذهن و این عمل درباره غیر وجود قابل اجراست، ولی در مورد وجود ممکن نیست».

بدین ترتیب، نه تنها متن کتاب شواهد با حفظ اصالت و مستقیما در دسترس خواننده قرار گرفته است، بلکه تفسیر مطالب نیز همراه متن بدون انقطاع و بریدگی عرضه شده است و این پیوستگی در درک و فهم مطالب این کتاب مشکل، ایجاد سهولت می‌کند.[۴]

مترجم درباره کیفیت ترجمه خود چنین می‌گوید: به عقیده خودم آن چنان در ترجمه مطالب و مطابقت آنها با مطالب اصولی صدرالمتألهین دقت و کوشش به عمل آمده است که احتمال خطا و اشتباه بسیار کم و ناچیز است... عبارات نادرست نسخه را بدان گونه که مطابق با افکار و نظریات مؤلف در سایر کتاب‌های اوست ترجمه کردم. ضمنا باید گفت که اگر در بعضی از صفحات این کتاب، به خصوص اوایل آن ابهام و غموضی در عبارات مشاهده می‌گردد، به علت آن است که مترجم، به خصوص مترجمی که می‌خواهد امانت در تعبیر را رعایت کند، در چهارچوب حفظ امانت قرار گرفته و چاره ای به جز همان تعبیرات موجود در کتاب نداشته است.

ناگفته نماند که شاید بعضی از مسائل مربوط به علوم طبیعی که در این کتاب از نقطه نظر عملی و جنبه عقلی و موازین فلسفی مطرح گردیده است احیاناً مخالف با نظریات معاصرین باشد که بر پایه آزمایش‌ها و تجارب علمی استوارند و مترجم این کتاب با علم و اطلاع از این مسئله از ذکر آن حتی در پاورقی مگر در موارد معدودی خودداری نموده است؛ زیرا هدف اصلی، ترجمه افکار و بیان عقاید و نظریات صدرالمتألهین بوده است که فهم و درک آنها برای همه کس میسر نیست.[۵]

ضمنا باید گفت که مترجم، این کتاب را بدون هیچ گونه دسترسی به منابع و مآخذ ترجمه نموده است. ایشان فقط از یک نسخه امانی بهره برده است و نسخه دیگری در اختیارش نبوده است. نسخه مزبور همان نسخه ای است که اخیرا در شهر مشهد به اهتمام استاد محترم آقای سید جلال الدین آشتیانی به طبع رسیده است.[۶]

پاورقی‌های کتاب که به صورت مسلسل وار در هر بخش شماره گذاری شده، به رفع ابهام جملات متن اختصاص یافته است.

فهرست محتویات در ابتدای کتاب و فهارس فنی در پایان آن، آمده است.

پانویس

  1. ر.ک: مقدمه مترجم، صفحه بیست وپنج
  2. ر.ک: همان، صفحه بیست ودو - بیست وسه
  3. ر.ک: همان، صفحه بیست
  4. ر.ک: همان، صفحه بیست - بیست ویک
  5. ر.ک: همان، صفحه بیست ویک - بیست ودو
  6. ر.ک: همان، صفحه بیست ویک

منابع مقاله

مقدمه و متن کتاب.

وابسته‌ها