تعلیقه بر شرح منظومه حکمت سبزواری

از ویکی‌نور - دانشنامه تخصصی نور
پرش به: ناوبری، جستجو
تعلیقه بر شرح منظومه حکمت سبزواری
NUR25815J1.jpg
پدیدآوران آشتيانی، مهدی (نويسنده)
عنوان‌های دیگر

شرح منظومه. برگزيده. غرر الفرائد. شرح

تعليقه و منظومه حکمت سبزواري
ناشر المؤتمر العلامة الآشتياني (ره)، زهير
مکان نشر ايران - قم
چاپ 1
شابک978-964-8076-69-1
موضوع

سبزواری، هادی بن مهدی، 1212 - 1289ق. شرح منظومه - نقد و تفسير

فلسفه اسلامي - متون قديمي تا قرن 14
زبان عربي
تعداد جلد 2
کد کنگره
‏BBR‎‏ ‎‏1234‎‏ ‎‏/‎‏آ‎‏5‎‏ت‎‏7‎‏ ‎‏1390
نورلایب مشاهده

تعلیقه بر شرح منظومه حکمت سبزواری، تألیف میرزا مهدی مدرس آشتیانی (1306-‎1372ق)، کتابی است دو جلدی، به زبان عربی و در توضیح و تبیین شرح منظومه حکیم ملا هادی سبزواری با موضوع فلسفه. اصل منظومه را ملاهادی، خود نگاشته است و شرحی بر آن نیز. بیش از چهل شرح و تعلیقه بر منظومه حاج ملا هادی نوشته شده و تعلیقات میرزا مهدی آشتیانی یکی از آنهاست. برخی دیگر از شروح و تعلیقات مهم منظومه عبارتند از: شرح ملا محمد (فرزند مؤلّف)، حاشیه ملا محمدکاظم خراسانی، شروح شیخ محمدتقی آملی، آخوند هیدجی، سید ابوالحسن رفیعی، امام خمینی، شهید مرتضی مطهری و...[۱].

این اثر به کوشش مهدی محقق به چاپ رسیده است و اولین چاپ آن در سال 52 بوده است[۲].

تعلیقات میرزا مهدی آشتیانی بر منظومه برای نخستین بار، توسط مؤسسه مطالعات اسلامی دانشگاه مک گیل، شعبه تهران به چاپ رسید[۳].

اساس چاپ این تعلیقه نسخه‎ای است که میرزا محمود آشتیانی با خط خودش نوشته؛ البته یک بررسی ثانویه هم روی آن انجام شده و موارد استشهاد آیات هم در آن تعیین شده است[۴].

پیشگفتارهای چاپ اول و دوم کتاب به زبان فارسی است و محتوای مطالب به زبان عربی.

محتوای مطالب کتاب به این صورت ارائه شده: میرزا مهدی، ابتدا با عبارت «قوله...»، کلام محقق سبزواری را ذکر می‎کند و سپس در پایین آن با زبان عربی به شرح مطالب می‎پردازد.

جلد اول کتاب، شامل شرح مطالب از مقدمه شرح منظومه تا بحث اعتبارات ماهیت است و جلد دوم از مبحث بعضی احکام اجزای ماهیت شروع و تا پایان مطالب شرح منظومه ملا هادی، یعنی مباحث مربوط به معاد و اخلاق ادامه می‎یابد.

در صفحه 10، سطر 9، کلمه «نتوانسته است» اشتباه چاپی است و باید به جای آن «توانسته است» باشد[۵].

مقدمه‎نویس در پیشگفتار، نوشتن شرح حال مفصلی از نویسنده را (به دلیل عدم آشنایی کافی غیر ایرانی‎ها با افکار و شخصیت آشتیانی)، در جلد دیگری از کتاب وعده می‎دهد و در انتهای پیشگفتار، به ارائه بیوگرافی مختصری که صاحب «ريحانة الأدب» از وی نوشته، بسنده می‎کند[۶]؛ اما در پیشگفتار دوم می‎نویسد: به دلایلی این کار محقق نشده است. متن گفتار وی چنین است: «هنگام نشر چاپ اوّل، ما به خوانندگان ارجمند وعده داده بودیم که جلد دومى منتشر سازیم که مشتمل بر شرح و بیان افکار آشتیانى به زبان فارسى باشد و جلد سومى که در آن تعلیقه آشتیانى به زبان انگلیسى مورد گزارش و تحلیل قرار گیرد، ولى به علل گوناگون این هدف عالى ما به مرحله تحقّق درنیامد، ولى در عوض راقم این سطور توفیق یافت که با همکارى یکى از دانشمندان، شرح منظومه سبزوارى (قسمت امور عامّه و جوهر و عرض) را به زبان انگلیسى ترجمه کند و به دنیاى علم عرضه‏ دارد و نیز جلد دوم شرح منظومه را که اختصاص به الهیات بالمعنى الأخص دارد، به سیاق و روش جلد اول آماده سازد که هم‏اکنون زیر چاپ است»[۷].

پانویس

  1. ر.ک: دانشنامه اسلامی، مقاله شرح منظومه سبزواری
  2. ر.ک: پیشگفتار چاپ دوم، ص7
  3. ر.ک: پیشگفتار، ص10
  4. ر.ک: همان، ص11
  5. ر.ک: همان، ص10
  6. ر.ک: همان، ص13-16
  7. ر.ک: پیشگفتار چاپ دوم، ص8-9

منابع مقاله

  1. پیشگفتارها و متن کتاب.
  2. دانشنامه اسلامی، مدخل شرح منظومه سبزواری

وابسته‌ها

شرح المنظومة

تعليقة علی شرح المنظومة السبزواري