تفسير الثمرات اليانعة و الأحكام الواضحة القاطعة

از ویکی‌نور - دانشنامه تخصصی نور
پرش به: ناوبری، جستجو
تفسیر الثمرات الیانعة و الأحکام الواضحة القاطعة
NUR10623J1.jpg
پدیدآوران ثلایی، یوسف بن احمد (نویسنده)
عنوان‌های دیگر الثمرات الیانعه و الاحکام الواضحه لما تضمنه الایات من الانوار الساطعه و الادله القاطعه
ناشر مکتبة التراث الإسلامي
مکان نشر صعده - یمن
سال نشر 1423 ق یا 2002 م
چاپ 1
موضوع

تفاسیر زیدی - قرن 9ق.

تفاسیر فقهی - زیدی

قرآن - احکام و قوانین
زبان عربی
تعداد جلد 5
کد کنگره
‏‎‏BP‎‏ ‎‏99‎‏/‎‏7‎‏ ‎‏/‎‏ث‎‏8‎‏ت‎‏7
نورلایب مشاهده
کتابخوان مشاهده


تفسير الثمرات اليانعة و الأحكام الواضحة القاطعة اثر يوسف بن احمد ثلايى، تفسير آيات الاحكام مى‌باشد كه به زبان عربى و در سال 1111ق نوشته شده است.

ساختار

كتاب با سه مقدمه از آغاز و مطالب در پنج جلد تنظيم شده است.

نویسنده در تدوين و تأليف اثر حاضر، از منابع و كتب فراوانى استفاده كرده كه مهم‌ترين آنها، عبارتند از: «التهذيب» حاكم جشمى، «الكشاف» زمخشرى، «الانتصار» امام يحيى بن حمزه، «شرح القاضى» زيد بن محمد الكلارى، «الشرح» قاضى زيد، «الروضه و الغدير»، «السفينه» حاكم جشمى، «الوافى في فقه الحنفيه»، «البيان» ابن مظفر، «التذكره» حسن نحوى، «الحفيظ و شرحه»، «الياقوته»، «عيون المعانى»، «مسالك الابرار»، «منتخب الإحياء»، «اللمع»، «الشفاء» امير الحسين، «الجوهره»، «الکافی»، «المهذب» امام عبدالله بن حمزه، «المهذب» شافعى، «سنن» أبى داود، «البخارى»، «معالم السنن»، «سنن» ترمذى، «شمس الشريعه» سحامى و «المناهج» امام محمد بن مطهر[۱]

گزارش محتوا

در مقدمه محقق، در ابتدا زندگى‌نامه مختصرى از نویسنده ارائه و در آن توضيحاتى پيراموين نام، نسب، مولد، جايگاه علمى، شيوخ و شاگردان وى، داده شده است. سپس به بررسى روش تفسيرى نویسنده در كتاب و معرفى اهم منابع مورد استفاده وى پرداخته شده است.[۲]

مقدمه نویسنده، داراى دو فصل مى‌باشد. در فصل اول، به توضيح و تشريح نوزده واژه پرداخته شده است كه عبارتند از: حقيقت و مجاز، مجمل و مبين، ظاهر و مؤول، نص، عام و خاص، مطلق و مقيد، مفرد و مشترك، محكم و متشابه، امر و نهى و ناسخ و منسوخ[۳]

در فصل دوم، به چگونگى دلالت الفاظ بر مراد اختصاص داشته و به توضيح موارد زير پرداخته شده است: وجوه سه گانه دلالت لفظ بر معنا كه عبارتند از دلالت مطابقى، دلالت تضمنى و دلالت التزامى؛ دلالت منطوق و مفهوم شروط عمل به مفهوم مخالف[۴]

نویسنده در اين اثر، به تفسير و بحث پيرامون آياتى پرداخته است كه دربردارنده احكام فقهى مى‌باشند[۵]

از جمله ويژگى‌هاى اين كتاب، آن است نویسنده در تدوين آن، روش متحد و يكنواختى را بكار برده است، به گونه‌اى كه در ابتدا، مقدمه اصولى مهمى ذكر كرده كه در آن، به تبيين قواعد اصول فقه و آنچه كه مجتهد در استنباط احكام فقهى از ادله تفصيلى آنها نياز دارد، پرداخته است. پس از اين امر، آيه مورد نظر ذكر شده و به بررسى اسباب نزول بر اساس مصادر متعدد پرداخته شده است كه مهمترين اين مصادر، «التهذيب» حاكم جشمى و «الكشاف» مى‌باشد[۶]

نویسنده بعد از ذكر مجموعه‌اى از آيات، شأن نزول آن‌را متذكر مى‌شود سپس نتيجه گيرى فقهى مى‌كند. در مواردى نيز اقوال مختلف را يادآورى مى‌كند[۷]

اقدامات بعدى نویسنده عبارت است از: ذكر قراءات و وجوه اختلاف در آن‌ها، اشاره به احكام استنباط شده به اعتبار اختلاف قرائت، ذكر قرائت شاذ و توضيح آن، اشاره به ثمرات به دست آمده از هر آيه[۸]

استشهاد به شعر، لغت عربى و قواعد اساسى كه تفسير قرآن كريم مبتنى بر آن مى‌باشد، توضيح آراء مذاهب اسلامى مانند ائمه اهل‌بيت(ع)، شافعيه، حنفيه و... و نسبت اقوال به صاحبان آن در اكثر كتاب به صورت واضح، مدلل و موجه، از ديگر امتيازات و ويژگى‌هاى ارزنده كتاب مى‌باشد[۹]

وضعيت كتاب

فهرست مطالب هر جلد، در انتهاى همان جلد آمده است.

در پاورقى‌ها علاوه بر ذكر منابع و اشاره به اختلاف نسخ، به توضيح و تشريح برخى از كلمات و عبارات متن پرداخته شده است.

پانویس

  1. مقدمه، ص21
  2. مقدمه محقق، ج1، ص11- 22
  3. مقدمه نویسنده، ج1، ص34
  4. همان، ص74- 91
  5. مقدمه محقق، ج1، ص20
  6. همان، ص20- 21
  7. همان، ج3 ص253
  8. همان، ص21
  9. همان

منابع مقاله

مقدمه و متن كتاب.


وابسته‌ها