تكملة أمل الآمل

از ویکی‌نور - دانشنامه تخصصی نور
پرش به: ناوبری، جستجو
تكملة أمل الآمل
NUR11454J1.jpg
پدیدآوران

صدر، سید حسن (نویسنده)

محفوظ، حسینعلی (محقق)

دباغ، عبدالکريم (محقق)

دباغ، عدنان (محقق)
ناشر دار المؤرخ العربي
مکان نشر لبنان - بيروت
چاپ 1
موضوع

جبل عامل

شيعه - سرگذشت‌نامه
زبان عربی
تعداد جلد 6
کد کنگره
‏BP‎‏ ‎‏55‎‏/‎‏2‎‏ ‎‏/‎‏ح‎‏4‎‏ ‎‏الف‎‏8095‎‏ ‎‏1387
نورلایب مشاهده
کتابخوان مشاهده


تكملة أمل الآمل، نوشته سید حسن صدر (متوفی 1354ق)، از جمله آثار ارزشمند علم رجال شیعی است که سیره مجتهدین، علما، مشاهیر و ادبای بزرگ را گرد آورده است.

کتاب به زبان عربی، با تحقیق حسین علی محفوظ، عبدالکریم دباغ و عدنان دباغ منتشر شده است. این کتاب از جمله آثار مهم رجالی است که تمامی نویسندگان پس از آن در شناخت تراجم به آن مراجعه کرده و از آن استفاده کرده‌اند[۱].

برخی از مطالب ذکرشده در تکمله، منحصر به فرد بوده و در دیگر منابع نیامده است.[۲].

أمل الآمل، از جمله آثار بسیار ارزنده شیعی است. «شیخ حرّ عاملی»، شرح حال دانشمندان را در دو بخش گرد آورده است؛ بخش نخست، به شرح حال 214 تن از علمای منسوب به جبل عامل اختصاص دارد و «أمل الآمل» نامیده شده و بخش دوم، اختصاص دارد به معرفی علمای متأخر از شیخ طوسی و برخی معاصرین او غیر از علمای جبل عامل و «تذكرة المتبحرين في أحوال العلماء المتأخرين» خوانده شده است.[۳].

تكملة أمل الآمل، در شش جلد به همان شیوه أمل الآمل تألیف شده است. در جلد اول کتاب، اسامی 450 عالم شیعی عاملی که سه تن از آنها زن هستند، به ترتیب حروف الفبا تنظیم شده است. در انتهای کتاب نیز نام یک شخصیت (ابن خیاط عاملی) در بابی که با ابن آغاز شده و تعدادی نیز بر اساس کنیه آمده‌اند. پس از آن باب زنان هم جداگانه آمده است. از جلد دوم کتاب مجدداً دسته‌بندی جدیدی به ترتیب حروف الفبا آغاز شده و شرح حال 2841 شخصیت غیر عاملی ذکر شده است. در انتهای جلد ششم کتاب اعلامی که به کنیه معروفند، مانند ابوالبرکات اصفهانی، میرزا ابوالحسن جلوه یا ابوالحسن جرجانی ذکر شده‌اند. پس از آن تنها یک شخصیت (ابن ابیقرّه) تحت باب اعلامی که با ابن آغاز شده‌اند، ذکر شده است. در انتها نیز اعلام و علمای زن، مانند: مادر سید بن طاووس، دو دختر شیخ طوسی و سیده حکیمه دختر امام جواد(ع) معرفی شده‌اند. در خاتمه کتاب شهرهایی که مراکز علمی شیعه بوده‌اند، مانند کوفه، قم، حله، بغداد، حلب، جبل عامل و نجف و خاندان‌های اهل علم این شهرها معرفی شده‌اند.

محققین اثر در پاورقی‌های کتاب، آدرس آیات، روایات و منابع مطالب را ذکر و در مواردی هم که یافته‌های آنها با منبع ذکرشده در کتاب تطابق ندارد، به آن اشاره کرده‌اند.

پانویس

  1. ر.ک: مقدمه محقق، ج1، ص‌5
  2. ر.ک: همان، ص6
  3. ر.ک: مقدمه ج2، ص‌6-5؛ فاطمی، سیدحسن، ص37

منابع مقاله

  1. مقدمه و متن کتاب.
  2. فاطمی، سیدحسن، «نقد أمل الآمل از منظر الذريعة»، پایگاه مجلات تخصصی نور، مجله آینه پژوهش، بهمن و اسفند 1377، شماره 54، صفحه 37 تا 42.

وابسته‌ها


الدرجات الرفيعة في طبقات الشيعة

كاخ دلاویز یا تاریخ شریف رضی

یادنامه مفسر کبیر استاد علامه طباطبایی

الشريف الرضي

پیشگامان تشیع در ایران، همراه با رویکردی تفصیلی به رجال اشعریان

شیعه و پایه‌گذاری علوم اسلامی

اختران فضیلت

حياة الشيخ محمد بن يعقوب الكليني

مصفی المقال في مصنفي علم الرجال

التدوين في أخبار قزوين

سید رضی مؤلف نهج‌البلاغه

أكذوبتان ... حول الشريف الرضي التقي الزاهد

مع علماء النجف الأشرف

معجم أعلام الشيعة

تأسيس الشيعة لعلوم الإسلام

تراجم الرجال: مجموعه تراجم لأعلام اکثرهم مغمورون تنشر موادها التاریخیة لاول مرة

همرهی خضر: بیست‌و‌پنج سال همراه علامه امینی، گوشه‌هایی از زندگی علامه امینی

طبقات أعلام الشيعة و هو نقباء البشر في القرن الرابع عشر (دار المرتضی)

الفوائد الرضوية في أحوال علماء المذهب الجعفرية

یادنامه علامه طباطبایی

زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی علامه میرزا ابوالحسن شعرانی

میرحامد حسین (حکیمی)

فهرست آل بابويه و علماء البحرين

النصرة لشيعة البصرة

مهر تابان: یادنامه و مصاحبات تلمیذ و علامه عالم ربانی علامه سید محمدحسین طباطبائی تبریزی (طبع جدید)

مهر تابان: یادنامه و مصاحبات تلمیذ و علامه، عالم ربانی علامه سید محمدحسین طباطبائی تبریزی (طبع قدیم)

میر محمدمؤمن استرآبادی مروج تشیع در جنوب هند

مؤلفو الشيعة في صدر الإسلام

مطلع انوار: احوال دانشوران شیعه پاکستان و هند

رياض العلماء و حياض الفضلاء (مطبعة الخيام)

موسوعة طبقات الفقهاء

آینه دانشوران

الشمس الساطعة؛ رسالة في ذكری العالم الرباني العلامة السيد محمدحسين الطباطبائي التبريزي

أمل الآمل في علماء جبل عامل