حاشیه بر مکاسب (خطی)

از ویکی‌نور - دانشنامه تخصصی نور
پرش به: ناوبری، جستجو
حاشیه بر مکاسب
NUR34553J1.jpg
پدیدآوران ایروانی، علی (نويسنده)
چاپ 1
تعداد جلد 6

حاشیه بر مکاسب اثر آیت‎الله علی ایروانی، نسخه‎ای است خطی و در شش جلد. همان‎طور که از اسم این اثر پیداست حاشیه‎ای بر مکاسب شیخ مرتضی انصاری است. در انتهای جلد اول این کتاب، تاریخ کتابت آن 29 جمادی‎الاول سال 1342 ذکر شده و بیان شده که اتمام کتابت آن در مشهد مقدس بوده است. [۱]

در این جلد، نویسنده پس از حمد خدا و صلوات بر پیامبر(ص) و لعن دشمنان الهی عبارات کتاب را چنین آغاز کرده است: «... و بعد فهذا ما جری بالخاطر حین ما جری بحثي في مكاسب شيخ الأوائل و الأواخر و البحر المتلاطم الذاخر الحاج شيخ مرتضی الأنصاری علا في أعلا الفردوس مقامه» ترجمه: و بعد این مواردی است که در زمان تحقیق در مکاسب شیخ اول و آخر و دریای متلاطم پرگهر شیخ مرتضی انصاری (که خداوند در درجات بالای فردوس بالایش ببرد) به خاطرم رسیده است.[۲] مباحث این جلد با بیان بحث مربوط به اراضی مفتوح عنوة به پایان رسیده و در جلد دوم، ادامه همین مباحث با ذکر روایتی آغاز می‎شود.[۳] پایان کتابت جلد دوم در صبح پنج‎شنبه آخر ماه ذی‎قعده سال 1352 در مشهد مقدس بوده است.[۴] جلد سوم در شرح کتاب البیع است و از بخش اسباب مُمَلّکه (حیازت) در زمین شروع می‎شود و با مباحث بیع فضولی پایان می‎پذیرد.[۵] نویسنده صفحه اول جلد چهارم را خط زده و از صفحه دوم آن شروع کرده است. تاریخ شروع نگارش این جلد 23 ذی‎حجه الحرام سال 1346 بوده است.[۶] جلد پنجم با مباحث مربوط به بیع فضولی و عبارت «قوله من شروط المتعاقدین أن یكونا مالكین...» ترجمه: از شرایط دوطرف عقد، مالکیت است. شروع می‎شود.[۷] با پایان جلد پنج، تعلیقات ایروانی بر دو کتاب مکاسب و بیع شیخ انصاری پایان می‎پذیرد. جلد پنجم در 21 شوال سال 1344 در محل شهادت امیرالمؤمنین(ع) (کوفه) به پایان رسیده است. با عباراتی که در پایان این جلد هست می‎توان گفت که این تعلیقات به خط شیخ یوسف بن علی ایروانی نوشته شده است؛ یعنی تحقیقات آن، توسط علی ایروانی صورت گرفته و کاتب آن، پسرش یوسف ایروانی است.[۸] جلد ششم این مجموعه، تعلیقات مرحوم ایروانی بر کتاب خیارات مرحوم شیخ است. تاریخ آن 8 ذی‎حجه 1344 ذکر شده است.[۹]

این حاشیه و شرح، به‎صورت مزجی است؛ یعنی در ابتدا متن مؤلف ذکر شده و در ادامه شارح آن را شرح کرده است. در جاهایی که متن مؤلف آمده، بالای عبارت خط ممتدی کشیده شده است و عبارات شارح فاقد آن خط است. جلد اول از تقسیم مکاسب شروع می‎شود. هیچ‎کدام از مجلدات این مجموعه خطی، فهرست و منابع و... ندارد.

پانویس

  1. ر.ک: کتاب، ج1، ص1 و232
  2. ر.ک: کتاب، ج1، ص1
  3. ر.ک: کتاب، ج1، ص230-233 و ج2 ص2
  4. ر.ک: کتاب، ج2، ص255
  5. ر.ک: کتاب، ج3، ص1 و293
  6. ر.ک: کتاب، ج4، ص2
  7. ر.ک: کتاب، ج5، ص1
  8. ر.ک: کتاب، ج5، ص399
  9. ر.ک: کتاب، ج6، ص1

منبع مقاله

همین مجموعه.

وابسته‌ها