حسن المحاضرة في أخبار مصر و القاهرة

از ویکی‌نور - دانشنامه تخصصی نور
پرش به: ناوبری، جستجو
حسن المحاضرة في أخبار مصر و القاهرة
NUR02233J1.jpg
پدیدآوران

منصور، خلیل (محقق)

سیوطی، عبدالرحمن بن ابی‌بکر (نویسنده)
عنوان‌های دیگر فی اخبار مصر و القاهره
ناشر دار الکتب العلمية، منشورات محمد علي بيضون
مکان نشر بیروت - لبنان
سال نشر 1418 ق یا 1997 م
چاپ 1
موضوع

قاهره - تاریخ

قاهره - سرگذشت‌نامه

مصر - آثار تاریخی

مصر - تاریخ
زبان عربی
تعداد جلد 2
کد کنگره
‏DT‎‏ ‎‏77‎‏ ‎‏/‎‏س‎‏9‎‏ح‎‏5
نورلایب مشاهده
کتابخوان مشاهده


حسن المحاضرة فى اخبار مصر و القاهرة اثر حافظ جلال‌الدين عبدالرحمن بن ابى‌بكر سيوطى نویسنده قرن هشتم به زبان عربى است. نویسنده در اين اثر با موضوع جغرافياى كشورها به مباحث تاريخى و جغرافيايى كشور مصر پرداخته است.

ساختار

كتاب حاضر شامل دو جزء است كه در ابتداى جزء اول معرفى مختصرى از مؤلف و كتاب حسن المحاضره ذكر شده است.كتاب از تبويب و فصل‌بندى خاصى برخوردار نيست و شيوه نگارش آن همانند ساير كتب جغرافيايى پيش از آن است.

گزارش محتوا

از آنجا كه در زمان سيوطى جغرافيا جزو علومى نبود كه خوانندگان فراوان داشته باشد، سيوطى نيز بدان علاقه نشان نداد و مدخل يا كتابى كامل در اين زمينه به‌جاى ننهاد، ولى در عين حال مؤلفات جغرافيايى حائز اهميتى از خود به‌جاى گذاشت.

كتاب از جمله منابع تاريخ مصر به‌شمار مى‌رود. وى در اين كتاب بسيارى از اخبار مصر و قاهره را از روزگارهاى پيشين تا زمان خويش ثبت كرده است. سيوطى در اين‌كتاب به آياتى از قرآن كريم و نيز احاديث نبوى كه در آنها از مصر ياد شده است مى‌پردازد، سپس به جغرافياى عمومى و تاريخ فتح مصر پرداخته و سرگذشت مختصر صحابيان و تابعانى كه به مصر آمده‌اند و نيز سرگذشت فقيهان و عالمان و اميران و نيز فهرستى كوتاه از قاضيان، وزيران و دبيران را يادآور مى‌شود. اين بخش قسمت عمده كتاب را شكل مى‌دهد. به دنبال آن گفتگو از مساجد، مدارس و خانقاه‌ها به ميان مى‌آيد. فصلى هم به بيان حوادث عجيبى چون قحطى، گرانى، وبا و زلزله اختصاص يافته و صرفاً جنبه تاريخى دارد.

در ادامه مباحث كتاب از رود نيل و جزيره روضه و مكانهاى متفرق قاهره سخن به ميان آمده است. نزدیک به پايان كتاب مطالب ادبى بر متن چيره مى‌شود و اشعار منتخب درباره رودها، درختها، گل‌ها، ميوه‌ها و سبزيهاى مصر توجه خواننده را به خود جلب مى‌كند.

«حسن المحاضرة» از کتاب‌هاى خوب سيوطى نيست، مطالب آن بسيار مختصر است و چيز تازه‌اى ندارد. ارزش تاريخى آن نيز با آثار مورخانى چون مقريزى و ابن تغربى بردى در خور قياس نيست؛ البته سيوطى از دوران سلف اطلاعات قابل ملاحظه‌اى به ما مى‌دهد ولى به صورت كاملاً كوتاه و مختصر. كوشش وى براى ساده كردن مطالب گاه بدانجا مى‌رسد كه انديشه‌اى مخالف مقصود به‌دست مى‌دهد.

وضعيت كتاب

بر كتاب حاضر تحقيق خوبى انجام گرفته است و با حواشى و توضيحات خليل منصور در دو جلد براى نخست بار در سال 1418ق منتشر شده است. در پايان هر جزء از كتاب، فهرست مطالب ذكر شده است.

منابع مقاله

  1. مقدمه و متن كتاب
  2. كراچكوفسكى، تاريخ نوشته‌هاى جغرافيايى در جهان اسلامى، ترجمه ابوالقاسم پاينده، ص387-388.