داعي، ادريس بن حسن

از ویکی‌نور - دانشنامه تخصصی نور
پرش به: ناوبری، جستجو
ادریس بن حسن داعی
نام ادریس بن حسن داعی
نام‎های دیگر قريشي، ادريس بن حسن

قرشي، ادريس بن حسن

داعي مطلق، ادريس بن حسن

عمادالدين، ادريس بن حسن

نام پدر حسن
متولد / 794ق
محل تولد قلعه شبام در یمن
رحلت / 872ق
اساتید
برخی آثار عيون الأخبار و فنون الآثار في فضائل الأئمة الأطهار

زهر المعاني

کد مؤلف AUTHORCODE06530AUTHORCODE

عمادالدین ادریس بن حسن بن عبدالله بن علی بن ولید انف (794-872ق)، مورخ، متکلم و ادیب یمنی، نوزدهمین داعی مطلق طیبیان از فرقه اسماعیلیه است.[۱].

«نزهة الأفکار»، از جمله آثار اوست.

تولد و وفات

او در سال 794ق، در قلعه شبام در یمن به دنیا آمد و در نزد پدر و عمویش درس خواند.

او از خاندانی برآمده بود که بیش از سه قرن ریاست و رهبری دعوت یمن را برعهده داشتند. ادریس در 832ق، به‎عنوان نوزدهمین داعی مطلق جانشین عمویش شد. وی که از جنگجویان و سلحشوران نیز بود، در چندین نبرد علیه زیدیان جنگید. وی در سال 872ق، درگذشت[۲].

ادریس سیاست‎های داعیان پیش از خود را ادامه داد؛ با امرای رسولی زبید دوستی و اتحاد خود را حفظ کرد و نسبت به زیدیان صنعا و دیگر جاهای یمن دشمن باقی ماند. با معاضدت الملک الظاهر رسولی (831-842ق)، با منصور علی زیدی جنگید. در حقیقت، وی پیوسته با زیدیان در نزاع بود و چند قلعه را از نو به زیر سلطه درآورد. نیز از حمایت و دوستی دو برادر طاهری، یعنی علی و عمر، که در 858ق، عدن و زبید را گرفتند و به‎جای رسولیان، امرای جدید یمن سفلا شدند، بهره‎مند بود. ادریس به امور دعوت در مغرب هند توجه خاصی داشت و در طی دوران طولانی چهل‎ساله داعیت خود در پیشرفت و موفقیت اسماعیلیه طیبی در گجرات سهم بسیار داشت[۳].

آثار

ادریس، معروف‎ترین مورخ نهضت اسماعیلی بود و سه اثر تاریخی عظیم تألیف کرد. در هفتمین و آخرین جلد «عيون الأخبار» خود، مطالب ذی‎قیمتی درباره صلیحیون، دوره خلافت مستعلی و آمر و مرحله آغازین دعوت طیبی در یمن حکایت می‎کند. نیز تفصیلات مهمی درباره داعیان مختلف یمن در این کتاب هست.

دومین کتاب داعی ادریس که تاریخی دو جلدی درباره اسماعیلیه یمن، به‎خصوص بعد از سقوط سلسله صلیحیون تا سال 853 است، «نزهة الأفكار» نام دارد. این کتاب کامل‎ترین و صحیح‎ترین تاریخ دعوت یمن بعد از برافتادن صلیحیون است. داعی ادریس توجه خاص به دعوت اسماعیلی در هند داشته است و در کتاب نزهة الأفكار، اشارات زیادی به دعوت هند و ارتباطات میان جماعات اسماعیلی یمن و هند می‎کند. کتاب سوم داعی ادریس که «روضة الأخبار» نام دارد و ادامه تاریخ قبلی است، حوادث و رویدادهای زمان او را از 845ق، تا 870ق، در بر دارد. تواریخ داعی ادریس، روشنی ارزشمندی بر مسائل، رویدادها و شخصیت‎های اسماعیلی می‎افکنند که در جای دیگر مورد بحث قرار نگرفته‎اند؛ ازاین‎جهت، این کتاب‎ها برای فهم تاریخ قرون میانه نهضت اسماعیلی طیبی در یمن، از منابع ضروری بشمار می‎روند. باید افزود که سنت نوشتن تلخیص و مجموعه آثار اسماعیلی در یمن با کتاب «زهر المعاني» داعی ادریس به اوج خود می‎رسد. داعیان و مؤلفان طیبی دیگر نیز مجموعه‎های اسماعیلی مهمی گردآوری کرده‎اند که البته به‎ندرت محتوی تفصیلات تاریخی هستند[۴].

پانویس

  1. ر.ک: بوسنینه، منجی، ج1، ص402-403
  2. ر.ک: همان، ص403؛ دفتری، فرهاد، ص295
  3. دفتری، فرهاد، ص331
  4. همان، ص295-296

منابع مقاله

  1. دفتری، فرهاد، «تاریخ و عقاید اسماعیلیه»، ترجمه فریدون بدره‎ای، تهران، نشر و پژوهش فرزان‎روز، چاپ اول، 1375ش.
  2. بوسنینه، منجی،،موسوعة آعلام العلماء و الأدباء العرب و المسلمين»، تونس، جامعة الدول العربية، المنظمة العربية للتربية و الثقافة و العلوم‎، چاپ اول، 1425ق.

وابسته‌ها

زهر المعاني

عیون الأخبار و فنون الآثار في فضائل الأئمة الأطهار