دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم

از ویکی‌نور - دانشنامه تخصصی نور
پرش به: ناوبری، جستجو
دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم
نام دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم
نام سابق دایره تبلیغات امام

دفتر تبلیغات امام

وضعیت حقوقی
هدف آماده‌سازی حوزویان و روحانیان برای حضور مؤثر در فضای فکری - سیاسی
رئیس حجت الاسلام احمد واعظی
بنیانگذاری  ۱۳۶۱ش
وبگاه http://www.dte.ir/
کد مؤلف AUTHORCODE18847AUTHORCODE


دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، نهادی حوزوی، انقلابی، فرهنگی، تبلیغی، علمی، پژوهشی، آموزشی، انتشاراتی و مطبوعاتی است که با ایفای نقش واسط فعال میان حوزه‌های علمیه و نظام اسلامی و نیازهای دینی جامعه، به‌عنوان «نماد روشنفکری حوزه» معرفی گردیده و در افق چشم‌انداز بیست ساله کشور به‌عنوان «اصلی‌ترین تأمین‌کننده نیازهای معرفتی و انسانی (نرم‌افزاری) عرصه فرهنگ، جهت توسعه و تعمیق دین‌مداری» خواهد بود.

شکل‌گیری و تأسیس

در اردیبهشت 1358، به دستور حضرت امام(ره)، گروهی از فضلای حوزه علمیه قم، با هدف آماده‌سازی حوزویان و روحانیان برای حضور مؤثر در فضای فکری - سیاسی آن زمان، فعالیت‎هایی را با عنوان «دایره تبلیغات امام»، سپس «دفتر تبلیغات امام» و سرانجام «دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم» شروع کردند و بدین ترتیب اولین مجموعه فرهنگی - دینی کشور در روزهای پس از انقلاب شکل گرفت و به‌عنوان نخستین اقدام، به‌مناسبت انتخابات ریاست جمهوری و همه‌پرسی قانون اساسی، به اعزام مبلغ مبادرت ورزید[۱].

با گذشت تنها چند ماه از آغاز فعالیت دفتر، دوران جنگ تحمیلی شروع شد و بنا به ضرورت جدی برای هدایت فرهنگی جنگ توسط طلاب و فضلای حوزه، در آن شرایط، سامان‌دهی و اعزام هزاران نفر از طلاب و فضلا به جبهه‌های جنگ برای همراهی رزمندگان، از مهم‎ترین فعالیت‎های دفتر محسوب می‌شد که تقدیم صدها شهید روحانی، جلوه‌ای از این ایثار و پایداری است[۲].

در کنار این مأموریت خطیر و هم‎زمان با این امر مهم، فعالیت‎های آموزشی با حضور اساتیدی چون شهید بهشتی، مقام معظم رهبری، شهید باهنر و... (برای آموزش مبلغان) و پژوهشی (در موضوعات قرآن، علوم سیاسی و...) نیز جوانه زده و رفته‌رفته رئوس فعالیت‎های دفتر، موجودیت یافته و شکل پیدا نمود[۳].

سازمان‌دهی اولیه و تنوع‌جویی در فعالیت‎ها

در پی شکل‌گیری و آغاز فعالیت‎های مختلف که به‌تناسب نیاز و شرایط زمانی متفاوت صورت پذیرفته بود، از اوایل سال 64 که حضرت امام(ره)، نماینده خود را در دفتر تبلیغات اسلامی معرفی فرمودند، دوران سازمان‌دهی و سازمان‌گرایی فعالیت‎های دفتر شروع گردید. بر این اساس، طبقه‌بندی و بخش‌بندی فعالیت‎ها مد نظر قرار گرفت و در چارچوب‌های سازمانی تفکیک‎ شده، فعالیت‎ها پیگیری گردید. از ویژگی‌های این دوره می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:

  1. معرفی نماینده رسمی از سوی حضرت امام(ره)، اردیبهشت 1364؛
  2. تفکیک وظایف، سازمان‌دهی و تدوین قوانین و مقررات آغازین؛
  3. ورود به فعالیت‎های دارای خلأ و نو؛
  4. شکل‌گیری نشریات متعدد (به‌ویژه مجلات فکری و نوگرا همچون حوزه و...)؛
  5. شکل‌گیری سازمانی بخش‌های آموزشی و مؤسسه آموزش عالی باقرالعلوم(ع)؛
  6. شکل‌گیری سازمانی بخش‌های پژوهشی و مرکز مطالعات و تحقیقات اسلامی[۴].

رشد و گسترش فعالیت‎ها و آغاز برنامه‌سازی سازمانی

در این دوره علاوه بر گسترش کمی فعالیت‎ها (که به تعبیر مقام معظم رهبری هریک به اقتضای نیاز آغاز شده بودند)، بنا به رهنمود مقام معظم رهبری، برنامه‌سازی سازمانی نیز مورد اهتمام قرار گرفت. بر این اساس، ضمن شکل‌گیری بخش‌های سازمانی مورد نیاز، مطالعات و بررسی‌های مربوط به برنامه‌ریزی‌ها نیز در دفتر آغاز گردید. از ویژگی‌های این دوره می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:

  1. نخستین حکم مقام معظم رهبری و تشکیل هیئت مدیره دفتر؛
  2. رشد چشمگیر حجم فعالیت‎ها (در بخش‌های مختلف حتی ورود به فعالیت‎های سیاسی و اقتصادی)؛
  3. توجه به ضرورت تجدید سازمان و نگاه دوباره؛
  4. مورد توجه و امید مقام معظم رهبری (مدظله‌العالي)؛
  5. ایجاد اتاق فکر و دفتر برنامه‌ریزی؛
  6. اهتمام به برنامه‌ریزی هوشمند[۵].

نوسازی سازمانی، تولید اسناد بالادستی مبتنی بر آینده‌نگری و تقویت زیرساخت‎های سازمانی

با توجه به مطالعات و بررسی‌های آغاز شده در دوره قبل، نوسازی سازمانی و تدوین اسناد بالادستی و طراحی افق حرکت دفتر و نیز انتظام‌بخشی و رسمیت‌بخشی فعالیت‎های دفتر در این دوره مورد توجه قرار گرفت. مهم‎ترین ویژگی‌های این دوره عبارتند از:

  1. ارتقای جایگاه دفتر در حوزه و نظام اسلامی (در سطح ملی و فراملی)؛
  2. رسمیت‌دهی به فعالیت‎های علمی و پژوهشی و تصویب پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی (با چندین پژوهشکده، مرکز پژوهشی، ده‌ها گروه پژوهشی و صدها عضو هیئت علمی، محقق و پژوهشگر) در وزارت علوم، تحقیقات و فناوری اطلاعات؛
  3. رسمیت‌دهی به فعالیت‎های علمی و آموزشی و ارتقای جایگاه مؤسسه آموزشی عالی باقرالعلوم(ع) به دانشگاه باقرالعلوم(ع) در وزارت علوم، تحقیقات و فناوری اطلاعات؛
  4. بسط و گسترش و ارتقای جایگاه فرهنگی - ‎تبلیغی دفتر تبلیغات اسلامی با ادغام دو معاونت «تبلیغ و اعزام مبلغ» و «فرهنگی و هنری» و تأسیس «معاونت فرهنگی و تبلیغی» و نیز تنوع و کیفیت‌بخشی به فعالیت‎های فرهنگی و تبلیغی؛
  5. معطوف نمودن آموزش‌ها به تأمین منابع انسانی مورد نیاز نهادها و دستگاه‌های فرهنگی – دینی؛
  6. تقویت و هماهنگی مراکز پاسخ‎گویی به سؤالات و شبهات دینی؛
  7. ایجاد همکاری‌های علمی در سطح کشور و برون‌مرزی؛
  8. سامان‌دهی و کیفیت‌بخشی به فعالیت‎های مطبوعاتی دفتر تبلیغات اسلامی و فعال‎سازی شورای مطبوعات و نشر ده‌ها ویژه‌نامه از سوی مجلات دفتر در کنار فعالیت‎های جاری؛
  9. راه‌اندازی چندین مجله و نشریه، از جمله: فصلنامه اخلاق، ماهنامه سنجاقک، نشریه اطلاع‌رسانی دفتر «پیام» و...؛
  10. گسترش تعامل و همکاری بیشتر دفتر با نهادها و سازمان‌های علمی و فرهنگی کشوری، اعم از حوزوی و غیر حوزوی و امضای چندین تفاهم‌نامه همکاری؛
  11. شکل‌گیری الگوی مدیریت هیئت امنایی؛
  12. بازتعریف هویت و فلسفه وجودی و تدوین بیانیه مأموریت؛
  13. نوسازی و اصلاح ساختار سازمانی؛
  14. دغدغه‌زدایی نسبت به مسائل حاشیه‌ای؛
  15. اهتمام جدی به زیرساخت‎های سخت‌افزاری و توسعه فضاهای فیزیکی؛
  16. به‌سازی امور و مقررات سازمانی؛
  17. سامان‌دهی و تقویت نظام برنامه‌ریزی و بودجه؛
  18. مطالعه و طراحی سند چشم‌انداز بیست ساله؛
  19. تدوین الگو و چارچوب برنامه سه ساله.

به‌سازی و زمینه‌سازی برای خیزش نرم‌افزاری «دوره آغازین تحقق چشم‌انداز بیست‎ ساله»

الف)- اهداف:

  1. استقرار تفکر استراتژیک آینده‌نگر و الگوی مدیریت متوازن؛
  2. رهاسازی سازمان از درون‌گرایی فرآیندهای داخلی و نگرش‌های سخت‌افزاری؛
  3. استقرار سامانه مدیریت دانش سازمان به‌منظور دستیابی و حفظ مستمر سطح قابل قبول توانمندی منابع انسانی؛
  4. دستیابی به سطح اطمینان پایدار در نزد تأمین‌کنندگان؛
  5. دستیابی به مطلوبیت نسبی در اثربخشی سازمانی با تأکید بر نیازشناسی درست و پاسخ‎گویی متناسب[۶].

اینک دفتر تبلیغات اسلامی پس از قریب به 30 سال فعالیت چشمگیر به‌عنوان نهادی حوزوی، انقلابی، فرهنگی، تبلیغی، علمی، پژوهشی، آموزشی، انتشاراتی و مطبوعاتی با ایفای نقش واسط فعال میان حوزه‌های علمیه و نظام اسلامی و نیازهای دینی جامعه، حضور پیشگام و مؤثر خود را در عرصه‌های مختلف به اثبات رسانده است؛ به‌گونه‌ای که امروز در بسیاری از مراکز و شوراهای تصمیم‌گیر و تصمیم‎ساز کشور (همچون شورای عالی تدوین برنامه پنجم سازندگی کشور، کمیسیون‌های شورای عالی انقلاب فرهنگی، شورای فرهنگ عمومی کشور، شورای پیشبرد حوزه و...) مشارکت فعال دارد و بسیاری از سازمان‌ها و مراکز کشوری (از جمله: سازمان بهزیستی، سازمان اوقاف و امور خیریه، سازمان عقیدتی - سیاسی ناجا، جامعة المصطفی(ص) العالمية و...) با ایجاد تفاهم‌نامه با این دفتر از ظرفیت‎های ممتاز آن در راستای امور مربوط به خود، برخودار گردیده‌اند[۷].

پانویس

  1. ر.ک: پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر تبلیغات حوزه علمیه قم
  2. ر.ک: همان
  3. ر.ک: همان
  4. ر.ک: همان
  5. ر.ک: همان
  6. ر.ک: همان
  7. ر.ک: همان

منابع مقاله

برگرفته از «پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر تبلیغات حوزه علمیه قم»

وابسته‌ها