راز دل؛ شرحی بر منظومه «گلشن راز»، سروده نجم‌الدین شیخ محمود شبستری

از ویکی‌نور - دانشنامه تخصصی نور
پرش به: ناوبری، جستجو
‏راز دل: شرحی برمنظومه‌ی «گلشن راز»، سروده‌ی «نجم‌الدین شیخ محمود شبستری»
NUR06022J1.jpg
پدیدآوران

شبستری، محمود بن عبدالکریم (سراينده)

طباطبایی، سید محمدحسین (شارح)

سعادت‌پرور، علی (تدوین و بازنویسی)
عنوان‌های دیگر گلشن راز. شرح
ناشر احياء کتاب
مکان نشر تهران - ایران
سال نشر 1383 ش
چاپ 1
موضوع

شبستری، محمود بن عبدالکریم، 687 - 720ق. گلشن راز - نقد و تفسیر

شعر عرفانی - قرن 8ق. - تاریخ و نقد

شعر فارسی - قرن 8ق. - تاریخ و نقد
زبان فارسی
تعداد جلد 1
کد کنگره
‏PIR‎‏ ‎‏5502‎‏ ‎‏/‎‏گ‎‏708‎‏ ‎‏ط‎‏2‎‏
کتابخوان مشاهده


راز دل: شرحى بر منظومه گلشن راز سروده نجم‌الدين شيخ محمود شبسترى ، حاوى مطالبى است كه علامه سيد محمدحسين طباطبايى در جلسات اخلاقى و توحيدى خود، به زبان فارسى در توضيح ابيات منظومه «گلشن راز»، سروده شيخ نجم‌الدين محمود شبسترى، بيان فرموده و توسط آيت‌الله حاج شيخ على سعادت‌پرور (پهلوانى تهرانى) به رشته تحرير درآمده است.[۱]

توجه به جايگاه و ارزش والاى «گلشن راز»، اهميت و ارزش شروح آن، مخصوصاً «راز دل» را روشن مى‌نمايد. جذابيت عشق به محبوب حقيقى، سير و سلوك را آسان جلوه داده و انسان با خيال آسوده، در آن راه گام مى‌نهد، ولى ديرى نمى‌پايد كه اين درياى خروشان، با صدها موج آتشين، آهنگ سوختن هستى او را مى‌كند. اينجاست كه دست نياز به‌سوى راهنمايان طريق گشوده و براى ادامه راه، از آنان استمداد مى‌كند. عارفان برجسته اين نياز طالبان معرفت را احساس كرده و كتاب‌ها و مقالات متعددى در پاسخ‌گويى به اين گونه پرسش‌هاى معنوى، علمى و عملى سالكان، با نظم و نثر به رشته تحرير درآورده‌اند[۲]

پرسش‌هايى كه توسط «امير حسينى هروى»، از عرفاى قرن هفتم و هشتم هجرى به نظم كشيده شده و پايه و اساس سرودن مثنوى بى‌نظير و شورانگيز «گلشن راز» گرديده، نقطه اوج اين گفت‌وگوهاى توحيدى معنوى است و به همين لحاظ، پس از نگارش، نزد خواص، مقبوليت تام يافته و مورد توجه آنان قرار گرفته است؛ به‌حدى كه افزون بر 20 شرح بر آن نوشته شده است، اما از آن ميان، «راز دل» جايگاه ويژه‌اى را به خود اختصاص داده است. اين شرح، تقرير بيانات مرحوم علامه طباطبايى در جلسات اخلاقى - عرفانى است كه نویسنده ساليان دراز در اين جلسات شركت جسته و از آن فيض برده‌اند. نخست ابيات «گلشن راز» توسط نگارنده خوانده مى‌شد و آن‌گاه علامه طباطبايى پيرامون ابيات خوانده‌شده، بياناتى ايراد مى‌نمودند و نویسنده، عين بيانات علامه را به كتابت درمى‌آورند و در تحرير مجدد، در مواردى كه حضرت علامه بيانى نداشتند و يا بيان ايشان، نياز به توضيح داشت، توضيحاتى را افزوده‌اند[۳]

امتياز اين شرح، در شخصيت منحصربه‌فرد علامه طباطبايى است كه بر تطبيق بيانات عرفانى بر كتاب و سنت، اصرار مى‌ورزيدند؛ بدين‌سان، اين شرح، تطبيق عرفان نظرى و عملى، بر بيانات قرآن و حديث است كه دو استاد برجسته؛ يعنى علامه طباطبايى و شاگرد ممتاز ايشان، نگارنده شرح، عهده‌دار آن شده‌اند[۴]

افزون بر اين، ايجاز اين شرح، در عين گويايى و نيز به‌صورت گفتارى بودن آن، كه درعين‌حال با رعايت زبان نگارش تدوين شده است و خواننده را به فضاى جلسات اخلاقى - عرفانى علامه طباطبايى مى‌برد، بر حسن آن افزوده است.[۵]

از آنجا كه به نظر مى‌رسيده علامه، بنا بر دلايلى، بخشى از ابيات اوايل «گلشن راز» را به اجمال گذرانده‌اند و نيز قسمتى از ابيات ديوان، به‌خصوص ابيات پايانى را توضيح نداده‌اند، جناب سعادت‌پرور، قسمت اول و آخر را نيز بر اساس برداشتى كه از توضيحات علامه در بيان حقايق اين رساله داشتند، استفاده نموده و شرح داده است، لذا براى جلوگيرى از خلط بين بيانات علامه با توضيحات ايشان، بيانات علامه، با لفظ «استاد» و توضيحات ايشان، با لفظ «تلميذ» ذكر شده است.[۶]

پانويس

  1. متن كتاب، مقدمه نویسنده، ص 9
  2. معرفى آثار استاد على سعادت‌پرور، ص 559
  3. همان
  4. همان، ص 560
  5. همان
  6. متن كتاب، مقدمه نویسنده، ص 9

منابع مقاله

  1. مقدمه و متن كتاب.
  2. معرفى آثار استاد على سعادت‌پرور، ضميمه شده در انتهاى كتاب.

وابسته‌ها