شرح الأخبار في فضائل الأئمة الأطهار

از ویکی‌نور - دانشنامه تخصصی نور
پرش به: ناوبری، جستجو
شرح الأخبار في فضائل الأئمة الأطهار
NUR00972J1.jpg
پدیدآوران

ابن حیون، نعمان بن محمد (نویسنده)

حسینی جلالی، محمد (محقق)
ناشر جماعة المدرسين في الحوزة العلمیة بقم، مؤسسة النشر الإسلامي
مکان نشر قم - ایران
سال نشر 1409 ق
چاپ 1
موضوع

احادیث اهل سنت - قرن 4ق.

چهارده معصوم - احادیث

چهارده معصوم - اخلاق
زبان عربی
تعداد جلد 3
کد کنگره
‏BP‎‏ ‎‏36‎‏ ‎‏/‎‏الف‎‏2‎‏ش‎‏4
نورلایب مشاهده
کتابخوان مشاهده

شرح الأخبار فى فضائل الأئمة الأطهار عليهم‌السلام بر خلاف نامش منحصر به فضائل و مناقب ائمه نيست؛ بلكه يك دوره تاريخ ائمه از اميرالمؤمنين علی‌ عليه‌السلام تا پايان زندگى امام صادق عليه‌السلام است.

مؤلف اين كتاب قاضى نعمان مغربى (م 363) كه بر مذهب اسماعيليه است پس از شرح زندگى و مناقب امام صادق(ع)، به مهدى مغربى و مطالبى درباره اسماعيليه و فاطميان پرداخته و شرح حال بقيه ائمه را ذكر نكرده است. در عين حال اين كتاب از آثار كهن در زندگى امامان شيعه بخصوص اميرمؤمنان‌ عليه‌السلام به شمار مى رود كه با توجه به اشتراك عقيده مؤلف تا امام ششم، مباحثى كه در آن آمده كاملاً با روايات شيعه اماميه مطابق است.

جلد اول و دوم كتاب، اختصاص به زندگى و فضائل امام اول دارد و در جلد سوم به بقيه اهل‌بيت و مباحث خاص ديگر پرداخته است.

روش قاضى نعمان در اين كتاب، حديثى است و سلسله اسناد خود را كامل آورده است. راويان وى همانند كتب شيعى امامى، راويان ائمه هستند چنانكه اصل روايات و مطالب اين كتاب درباره اهل‌بيت و فضائل آنان، همانند روايات اماميه است حتى در بخش آخر اين كتاب كه به موضوع مهدى پرداخته شده روايات اماميه درباره مهدى نقل شده است ليكن مؤلف با هدف برداشت خاص از اين روايات، آنها را نقل مى‌كند به‌گونه‌اى كه تا مدتها پيش، كسى به اسماعيلى بودن قاضى نعمان اطمينان نداشت.

روش تأليف

اين كتاب از شانزده جزء تشكيل شده است. در ترتيب اين اجزاء قدرى آشفتگى وجود دارد و مؤلف يك مطلب را در اجزاى مختلف پراكنده است. مثلاً در جزء نخست احاديثى از پيامبر(ص) در فضيلت علی‌ عليه‌السلام آورده ولى حديث سد الابواب را در جزء هفتم نقل كرده است.

البته مؤلف روايات را پيوسته و بدون عنوان دهى و تبويب در كنار هم آورده و محقق كتاب عناوينى را جهت تنظيم ابواب و اجزاء قرار داده است.

محتواى كتاب

يازده جزء كتاب كه دو جلد كنونى را تشكيل مى‌دهد به مناقب و تاريخ زندگانى اميرمؤمنان پرداخته و در اجزاى بعدى از فضائل كلى اهل‌بيت، حضرت خديجه و حضرت زهرا، حسنين عليهم‌السلام و تاريخ كربلا سخن گفته است. وى همچنين بخشى از جزء سيزدهم را به خاندان ابوطالب اختصاص داده و به نام شهداى كربلا بازگشته است. سپس تا امام صادق عليه‌السلام مطالبى آورده و فرقه‌هاى شيعه را شرح مى‌دهد كه پس از آن حضرت بوجود آمدند.

شرح قيام بنى حسن و پس از آن موضوع مهدى و ظهور مهدى فاطمى و دعوت فاطميان در يمن و افريقا از مباحث بعدى است و جزء آخر كتاب يعنى شانزدهم به صفات شیعیان در بيان معصومين اختصاص دارد.

اهميت كتاب

كتاب شرح الأخبار از منابع اصلى حديث و تاريخ شيعه به شمار مى رود كه عالمان و نويسندگان قديم و جديد از آن نقل كرده و به آن اهتمام ورزيده‌اند. نقل اخبار غدير از كتاب الولاية طبرى كه اكنون در دست نيست، بر اهميت اين اثر مى افزايد.