شرح الشاطبية

از ویکی‌نور - دانشنامه تخصصی نور
پرش به: ناوبری، جستجو
شرح الشاطبية
NUR11558J1.jpg
پدیدآوران

سیوطی، عبدالرحمن بن ابی‌بکر (نویسنده)

مکتب قرطبة (محقق)
ناشر مؤسسة قرطبة
مکان نشر مصر - قاهره
چاپ 1
زبان عربی
تعداد جلد 1
کتابخوان مشاهده


شرح الشاطبية، تألیف جلال‌الدین سیوطی، شرحی است مزجی بر کتاب «حرز الأماني و وجه التهاني في القراءات السبع»، معروف به «الشاطبية» نوشته امام‌القراء ابومحمد قاسم بن فیره شاطبى شافعى (متوفاى 590ق). خود «الشاطبية» خلاصه کتاب «التيسير» امام ابوعمرو عثمان بن سعید الدانی و یکى از مهم‌ترین آثار در علم تجوید و اصول و قواعد قرائات سبعه (قرائت‌هاى هفت‌گانه) مى‌باشد که به نظم و بسیار موجز است و به‌لحاظ زبان متن که نظم از نوع قصیده است، به «قصیده شاطبیه» و به‌لحاظ اینکه حرف روى در قصیده لام است، به «قصیده لامیه» شهرت پیدا کرده است.

موضوع این کتاب بررسى قرائت‌هاى هفت‌گانه قرآن کریم بوده و شارح در آن به بیان رموز و حل و توضیح مشکلات و ابهامات موجود در کتاب «الشاطبية» پرداخته است. در ابتدای کتاب، مقدمه‌ای موجز افزوده شده و در آن، ضمن اشاره به شرح بودن کتاب، سلسله راویان آن، از سراج‌الدین ابوحفص بلقینی تا نویسنده قصیده شاطبیه، ذکر گردیده است.[۱]

شارح در روز پنج‌شنبه، یازدهم رجب 884ق، نگارش این شرح را به پایان رسانده است.[۲]

ابتدای قصیده، با این بیت آغاز شده: «بدأت ببسم اللّه في النظم أوّلا تبارك رحمانا رحیما و موئلا» و شارح به‌صورت مزجی و کلمه کلمه، به شرح و تجزیه و ترکیب واژگان قصیده پرداخته و در مواردی، از شاهد مثال‌هایی از قرآن و روایات، استفاده کرده است؛ به‌عنوان مثال، در شرح بیت 95 از باب استعاذه: «إذا ما أردت الدهر تقرأ فأستعذ جهارا من الشيطان بالله مسجلا»، آیه 98 سوره نحل «فَإِذَا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيطَانِ الرَّجِيمِ‌»؛ «پس چون قرآن می‌‏خوانى، از شیطانِ مطرود به خدا پناه بر».[۳] و در شرح بیت دهم: «و إن كتاب الله أوثق شافع...»، روایتی از پیامبر(ص)، بدین عبارت: «اقرءوا القرآن فإنه یأتي يوم القيامة شفيعا لأصحابه»، شاهد مثال آورده شده است.[۴]

تحقیق و تصحیح کتاب، توسط «مكتب قرطبة للبحث العلمي و إحياء التراث أبوعاصم حسن بن عباس بن قطب»، صورت گرفته است. در پاورقی‌ها که توسط محقق نوشته شده، علاوه بر ذکر منابع[۵] و اشاره به اختلاف نسخ[۶]، توضیحاتی پیرامون برخی از روایات مذکور در متن، از جمله راویان و صحت یا ضعف روایات مذکور، ارائه گردیده است.[۷]

فهرست مطالب، در انتهای کتاب آمده است.

پانویس

  1. ر.ک: مقدمه، ص11
  2. ر.ک: متن کتاب، ص451
  3. ر.ک: همان، ص39
  4. ر.ک: همان، ص15
  5. ر.ک: پاورقی، ص43
  6. ر.ک: همان، ص37
  7. ر.ک: همان، ص15

منابع مقاله

مقدمه و متن کتاب.


وابسته‌ها