صفحهٔ اصلی

از ویکی‌نور - دانشنامه تخصصی نور
پرش به: ناوبری، جستجو
به

ویکی‌نور

خوش آمدید

دانشــنامه تخصـصی کتاب‌شـناسی و زندگی‌نامـه

(با 13957 مقاله فارسی)
مقاله برگزیده
فیض کاشانی، محمد بن شاه‌مرتضی

محمّد بن مرتضى فیض کاشانی (۱۰۰۷-۱۰۹۱ق)، مشهور به ملامحسن فیض کاشانى، حکیم، محدث، مفسر، عارف، شاعر و یکى از اکابر علما و فقهای اخباری دوره صفویه در قرن یازدهم هجری و از شاگردان برجسته ملاصدرای شیرازی و معاصر با شاه عباس دوم بوده است. «تفسير الصافي»، از آثار معروف ایشان است.

ایشان مقدّمات علوم را تا سن بلوغ در کاشان و در نزد عمو و دایى فراگرفت. بیست ساله بود که براى ادامه تحصیل به اصفهان مهاجرت کرد و از اساتید برجسته آن دیار کسب فیض نمود. از جمله اساتید این عالم بزرگ عبارتند از: ملا محمدتقى مجلسى، شیخ بهایى، میرداماد، میرفندرسکى و ملاصدرا.

ملامحسن پس از آن براى کسب علم از سید ماجد بحرانى به شیراز کوچ کرد و مدّت دو سال به تکمیل علم حدیث و روایت پرداخت و بار دیگر به اصفهان بازگشت. بعد از آن براى انجام فریضه حج به مکه مشرف شده و در آنجا به ملاقات شیخ محمد زین‌الدین عاملى رفته و از آن بزرگوار نیز کسب فیض نمود. پس از مراجعت از مکه، وقتى ملاصدرا از شیراز به شهر مقدّس قم مهاجرت کرد و در روستاى کهک اقامت گزید، ملامحسن و عبدالرّزاق لاهیجى نیز به آنجا رفته و مدّت هشت سال مونس تنهایى او بودند و در همین دوران بود که ملاصدرا دو دختر فاضل و عالم خود را به آن دو تزویج کرد. سپس ملامحسن فیض کاشانى همراه ملاصدرا به شیراز رفت و بعد از دو سال به کاشان بازگشت و به امر تدریس، تعلیم، تبلیغ و تألیف و تصنیف مشغول گردید. ملامحسن کاشانى در دوران زندگى پربار خود شاگردانى را تقدیم جهان تشیع کرد. از جمله‌ آن بزرگواران عبارتند از: علم‌الهدى فرزند خود فیض، معین‌الدین فرزند دیگر فیض، عبدالغفور برادر فیض، شاه مرتضى دوم پسر برادر فیض، ضیاءالدین محمد، ملا شاه فضل‌الله، ملا محمدباقر مجلسى، سید نعمت‌الله جزایرى، قاضى سعید قمى، ملا محمدصادق خضرى، شمس‌الدین محمد قمى، شیخ محمدمحسن عرفان شیرازى و بسیارى از علماى دیگر.

سرانجام ملامحسن فیض در سن ۸۴ سالگى، در ۲۲ ربیع‌الثانى سال ۱۰۹۱ در شهر کاشان از دنیا رفت و در قبرستانى که در زمان حیاتش زمین آن را خریدارى و وقف نموده بود، به خاک سپرده شد.
مستند الشيعة في أحكام الشريعة

مستند الشیعة فی أحکام الشریعة تألیف احمد بن محمد مهدى بن ابوذر نراقى کاشانى، معروف به فاضل نراقى(م 1245 ق) یک دوره فقه استدلالى مبسوط از کتاب الطهارة تا آخر کتاب الارث مى‌باشد.

این کتاب از نظر زیادى فروعات فقهى، جامعیت اقوال و نظریات، ایجاز و اختصار در عبارتها، طرح مهمترین مسائل و کاملترین دلائل و ترک مسائل غیر مهم و فروع نادر و قیاسهاى ضعیف، دقت بلیغ و اسلوب جدید در نوع خود کم‌نظیر است تا جایى که بخصوص در مورد کتاب قضاء آن مشهور است که کتابى نظیر آن نوشته نشده است.

از نظر علم اصول فقه نیز طرح نظریات جدید اصولى در مباحثى مثل انقلاب نسبت، شهرت فتوایى، قاعده‌ى تسامح و تعارض اخبار موجب شده که این کتاب مورد توجه فقهاى عظام قرار گرفته و در کتب بزرگانى همچون سید محمد بحر العلوم در کتاب بلغة الفقیه، مرحوم نائینى در کتاب الصلاة، مرحوم سید محمد کاظم یزدى در کتاب‌هاى سؤال و جواب و دلیل الناسک، شیخ انصارى در کتاب‌هاى صوم، زکاة، خمس و المکاسب، مرحوم حکیم در مستمسک عروة الوثقى، صاحب جامع المدارک و تقریبا در تمام کتب فقهى متأخرین به نظریات فقهى و اصولى وى توجه و استناد شده است.

در چاپ کتاب از 8 نسخه‌ى خطى و دو نسخه‌ى چاپ سنگى استفاده شده است که سه نسخه‌ى خطى از کتابخانه‌ى ملک با شماره‌هاى 1317، 2240 و 1437، سه نسخه‌ى خطى از کتابخانه‌ى مدرسه‌ى شهید مطهرى (سپهسالار) با شماره‌هاى 2231، 22 و 2330، نسخه‌ى کتابخانه‌ى غرب در همدان و نسخه‌ى کتابخانه‌ى آیت‌الله مرعشى با شماره 5947 مى‌باشد. دو نسخه‌ى چاپ سنگى در سالهاى 1273، 1335 چاپ شده است.
چگونه ویکی‌نویس شویم