كتاب الطهارة (صدر)

از ویکی‌نور - دانشنامه تخصصی نور
پرش به: ناوبری، جستجو
NUR34348J1.jpg
پدیدآوران

صدر، محمدباقر (نويسنده)

صدر، محمد (محرر)

مؤسسة المنتظر لإحياء تراث آل الصدر (محقق)
ناشر مدین
مکان نشر ايران - قم
سال نشر 2012م/1433ق
موضوع فقه جعفری - قرن 14ق، طهارت
زبان عربی
تعداد جلد 1
کد کنگره
‏ ‏BP‎‏ ‎‏185‎‏/‎‏2‎‏ ‎‏/‎‏ص‎‏4‎‏ک‎‏2*
کتابخوان مشاهده

كتاب الطهارة، تقریرات درس خارج فقه آیت‌الله سید محمدباقر صدر (متوفی 1400ق) به قلم آیت‌الله محمد صدر (متوفی 1419ق) در موضوع طهارت می‌باشد که از تاریخ 3/8/1389ق/ 1969م تا 20/12/1396ق/ 1976م ارائه گردیده و سپس به رشته تحریر درآمده و با تحقیق مؤسسه المنتظر لإحیاء تراث آل‌الصدر، به چاپ رسیده است[۱]. لازم به ذکر است این اثر، شرح کتاب «العروة الوثقی» سید محمدکاظم یزدی (متوفی 1337ق) می‌باشد که در آن، متن عروة الوثقای سید در بالای برخی از صفحات قرار گرفته و شرح آن در پایین صفحات آمده است.

کتاب با دو مقدمه از مقتدی صدر و محقق آغاز شده است.

در مقدمه اول که در 27 جمادی‌الآخر 1433ق نوشته شده، به این مطلب اشاره گردیده است که آثار گران‌بهای شهید صدر، به دو دسته تألیفات و تقریرات تقسیم شده و اثر حاضر، از جمله تقریرات می‌باشد[۲] و در مقدمه دوم، ابتدا به شرح زندگانی شهید محمدباقر صدر[۳] و شهید محمد صدر[۴] پرداخته شده و سپس، به اقدامات تحقیقی صورت گرفته در کتاب، اشاره گردیده است که از جمله آنها عبارتند از:

  1. مقابله کتاب با نسخه خطی نوشته شده توسط مؤلف؛
  2. تحقیق و تصحیح نص؛
  3. تقطیع متن و تنظیم فقرات آن؛
  4. تخریج آیات و احادیث از مجموعه‌های روایی معتبر و ضبط و تمیز آنها؛
  5. ارجاع آراء و نظریات مذکور در کتاب به صاحبان و مصادر اصلی آن[۵].

نویسنده کتاب را با بحث پیرامون نجاست خمر آغاز نموده و در ابتدا، ادله نجاست خمر را مورد بررسی قرار داده و سپس به سایر مسکرات، پرداخته است. وی سه دلیل بر نجاست خمر، اقامه نموده است:

  1. اجماع: در این خصوص، ابتدا به اصل ثبوت اجماع پرداخته شده است[۶] و سپس، ضمن بررسی خلاف ثابت در مقابل این اجماع، مخصوصاً قول منسوب به شیخ صدوق[۷] و عوامل تضعیف‌کننده اجماع[۸]، به بحث پیرامون اسناد هر دو نظریه (اجماع و خلاف اجماع) پرداخته[۹] و در نهایت، روایات دال بر طهارت خمر را بررسی شده است[۱۰].
  2. کتاب: پیرامون نجاست خمر از کتاب، به آیه شریفه 90 سوره مائده: «يٰا أَيُّهَا اَلَّذِينَ آمَنُوا إِنَّمَا اَلْخَمْرُ وَ اَلْمَيْسِرُ وَ اَلْأَنْصٰابُ وَ اَلْأَزْلاٰمُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ اَلشَّيْطٰانِ فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ» (ای اهل ایمان جز این نیست که همه مایعات مست‌کننده و قمار و بت‌هایی که [برای پرستش] نصب‌شده و پاره چوب‌هایی که به آن تفأل زده می‌شود، پلید و از کارهای شیطان است؛ پس از آنها دوری کنید تا رستگار شوید)[۱۱].
  3. سنت: در این رابطه، ابتدا بیست‌ویک روایت بر نجاست خمر ذکر و به بررسی برخی از آنها، پرداخته شده[۱۲] و سپس، به دوازده روایت پیرامون عدم نجاست خمر، اشاره گردیده[۱۳] و در نهایت، به علاج تعارض میان این دو دسته از روایات، پرداخته شده است[۱۴].

نجاست غیر خمر، در سه فصل زیر پی گرفته شده است:

در فصل نخست، در دو مقام، به بررسی الحاق غیرخمر به خمر، پرداخته شده است:

  1. الحاق حکمی؛ در این مقام، در سه جهت زیر، شمول احکام خمر بر غیرخمر، موردبحث قرار گرفته است:
    1. نبیذ مسکر (شراب انگور یا خرما).
    2. غیر نبیذ از مسکراتی که برای شرب و استعمال تهیه شده است.
    3. غیر نبیذ از مسکراتی که عادتاً برای استعمال و نه شرب، تهیه شده است.
  2. الحاق موضوعی؛ در این مقام، دو بحث واقعی و لغوی مطرح گردیده است[۱۵].

در فصول بعدی، ابتدا با استفاده از حکومت روایات دال بر نجاست مسکر بر روایات تطهیر، به استدلال بر نجاست مسکرات پرداخته شده[۱۶] و سپس، با استفاده از روایات، به بحث پیرامون حکم عصیر عنبی، زبیبی و تمری پرداخته شده است[۱۷].

فهرست مطالب، به همراه فهرست مورد استفاده نویسنده، در انتهای کتاب آمده و در پاورقی‌ها علاوه بر ذکر منابع[۱۸]، به توضیح برخی از مطالب متن پرداخته شده است[۱۹].

پانویس

  1. ر.ک: مقدمه مؤسسه، ص10
  2. مقدمه اول، ص5- 6
  3. مقدمه مؤسسه، ص11- 39
  4. همان، ص41- 61
  5. همان، ص63
  6. متن کتاب، ص73
  7. همان، ص77
  8. همان، ص83
  9. همان، ص85
  10. همان، ص88
  11. همان، ص89
  12. همان، ص93- 123
  13. همان، ص124- 153
  14. همان، ص155
  15. همان، ص212
  16. همان، ص226- 249
  17. همان، ص259- 463
  18. ر.ک: پاورقی، ص137
  19. ر.ک: همان، ص138

منابع مقاله

مقدمه و متن کتاب.


وابسته‌ها