كتاب سليم بن قيس الهلالي

از ویکی‌نور - دانشنامه تخصصی نور
پرش به: ناوبری، جستجو
كتاب سليم بن قيس الهلالي
NUR01527J1.jpg
پدیدآوران

سلیم بن قیس هلالی (نویسنده)

انصاری، محمدباقر (محقق)
عنوان‌های دیگر التابعی الکبیر من اصحاب امیرالمؤمنین و الامامین الحسنین و الامام زین‌العابدین و الامام الباقر علیهم‌السلام
ناشر دليل ما
مکان نشر قم - ایران
سال نشر 1381 ش یا 1423 ق
چاپ 3
شابک964-7528-86-8
موضوع

اسلام - تاریخ - احادیث

شیعه - تاریخ - احادیث

علی بن ابی‌طالب(ع)، امام اول، 23 قبل از هجرت - 40ق. - اثبات خلافت
زبان عربی
تعداد جلد 3
کد کنگره
‏BP‎‏ ‎‏339‎‏ ‎‏/‎‏س‎‏8‎‏ک‎‏2

كتاب سليم بن قيس، به زبان عربى، از شيخ ابوصادق، سليم بن قيس هلالى عامرى كوفى، اولين كتاب شيعه در زمان اميرالمؤمنين، على(ع) مى‌باشد و مؤلف آن، از شخصيت‌هاى برجسته و از خواص اصحاب اميرالمؤمنين و امام حسن و امام حسين و امام زين‌العابدين(ع) است و امام باقر(ع) را نيز درك نموده است.

تاريخ ولادت سليم، دو سال قبل از هجرت و وفات او در سال 76ق، مى‌باشد.

امام صادق(ع)، درباره اين كتاب، مى‌فرمايد: «هر كس از شیعیان و دوستان ما كتاب سليم بن قيس هلالى را نداشته باشد، چيزى از مسائل ولايت ما نزد او نيست و از اسباب ما آگاهى ندارد. آن كتاب، الفباى شيعه و سرّى از اسرار آل محمد(ع) است».

امام زين‌العابدين(ع)، مى‌فرمايد: «سليم راست گفته است، خدا او را رحمت كند. همه اينها احاديث ما است كه از آنها خبر داريم».

امام حسن و امام حسين(ع) درباره اين كتاب به سليم فرموده‌اند: «راست گفتى، پدرمان، على(ع)، اين حديث را براى تو گفت و ما نشسته بوديم و ما اين حديث را از رسول‌الله(ص) حفظ كرده بوديم، همان‌گونه كه پدرمان براى تو نقل كرد بدون آنكه چيزى كم يا زياد شود.»

اميرالمؤمنين، على(ع)، در اين باره مى‌فرمايد: «خدايا! سليم را از اولياى من قرار بده. اى سليم! اين امر ولايت ما كه خداوند معرفت آن را به تو داده است و به اين وسيله بر تو منت گذارده، شناختن و خبره شدن در آن، از شناخت طلا و نقره مشكل‌تر است و عده كمى از امت، به آن، معرفت دارند، پس خدا را شكر كن و آنچه به تو عطا كرده و تو را به آن اختصاص داده با سپاس‌گزارى نگه دار.»

سليم، در ابتداى ورود به شهر مدينه، با حوادث عجيبى روبه‌رو شد كه هر مسلمانى از شنيدن آن رنج مى‌برد و چه بسا همين حوادث انگيزه‌اى براى تأليف اين كتاب گرديد.

او، مشاهده كرد كه اهل‌بيت وحى(ع) كه حافظان حقيقى دين و منصوب‌شدگان از طرف خداوند هستند، در جامعه اسلامى كنار زده شده‌اند و سفارش«إني تارك فيكم الثقلين»، ناديده گرفته شده و بين قرآن و عترت جدايى افتاده است. سليم، با مشاهده اين وضعيت، با احساس وظيفه‌اى كه در درونش بود، در اوان جوانى تمام وجود خود را وقف در راه حفظ سيره رسول‌الله(ص) و تاريخ صحيح اسلام نمود.

سليم، مخفيانه با اصحاب راستين پيامبر(ص) آشنايى پيدا كرد. در اولين مرحله، ملازمت اميرالمؤمنين، على(ع) را بر خود لازم دانست و خود را به منبع وحى متصل نمود، سپس با اصحاب آن حضرت، به‌خصوص، سلمان و ابوذر و مقداد و... ارتباط خصوصى برقرار كرد. او، از آنها در مورد سيره پيامبر اكرم(ص) و وقايع بعد از رحلت آن حضرت، به دقت مى‌پرسيد و جزئيات قضايا را جويا مى‌شد، آنان نيز بدون تقيه جواب مى‌دادند و سليم، همه مطالب آنها را مى‌نوشت و ثبت مى‌كرد.

وى، در طول شصت سال از عمرش اين كتاب را جمع‌آورى و تأليف كرد.

ساختار

مجموع احاديثى كه در دو نسخه مختلف از كتاب، جمع شده‌اند، هفتادتا مى‌باشند. بيست و يك حديث هم تحت عنوان «المستدرك من احاديث سليم»، توسط محقق كتاب، از موسوعات حديثى، گردآورى شده و به آخر كتاب مزبور، ملحق شده است.

گزارش محتوا

پاره‌اى از موضوعات مطرح شده در اين كتاب، عبارتند از: فضايل اهل‌بيت از زبان پيامبر اكرم(ص)، حوادث بعد از وفات آن حضرت به نقل از شاهدان عينى، ماجراى سقيفه از زبان سلمان، افتخارات و امتيازات حضرت على(ع)، حوادثى كه در زمان خلافت آن حضرت اتفاق افتاد و...


وابسته‌ها

اسرار آل محمد عليهم‌السلام؛ ترجمه کتاب سليم بن قيس هلالى

تاریخ سیاسی صدر اسلام