معجم القبائل العربية

از ویکی‌نور - دانشنامه تخصصی نور
پرش به: ناوبری، جستجو
‏معجم القبائل العربية
NUR31096J1.jpg
پدیدآوران بلادي، عاتق بن غيث (نويسنده)
عنوان‌های دیگر معجم القبائل العربية (المتفقة اسما المختلفة نسبا أو ديارا)
ناشر دار النفائس
مکان نشر لبنان - بيروت
سال نشر مجلد1: 2002م , 1423ق,
شابک9953-18-067-9
موضوع قبايل و نظام قبيله‌اي - کشورهاي عربي - واژه نامه‌ها
زبان عربی
تعداد جلد 2
کد کنگره
‏‏DS‎‏ ‎‏36‎‏/‎‏9‎‏ ‎‏/‎‏آ‎‏1‎‏ب‎‏8
نورلایب مشاهده

معجم القبائل العربية، تألیف عاتق بن غیاث بلادی، از جمله فرهنگ‎های موضوعی است که در سال 1422 نگارش شده است. در این اثر با استفاده از بیش از پنجاه منبع، اسامی قبایل یا اعلامی که به جهت اشتراک اسمی احتمال اشتباه در آنها وجود داشته، گردآوری و توضیح داده شده است.

ساختار

این اثر مشتمل بر مقدمه مختصر نویسنده و اسامی قبایل عرب و اعلام به‎ترتیب حروف الفبا است؛ بدین‎ترتیب که در جلد اول از حرف الف تا ظاء و در جلد دوم از حرف عین تا یاء ارائه شده است.

گزارش محتوا

نویسنده سبب و نیاز به نگارش این اثر را این‎گونه توضیح می‎دهد: «در زمان حاضر آثاری فراوان در موضوع قبایل عربی تألیف شده است. این کار به‎خودی‎خود کار قابل قبولی است؛ جز اینکه بسیاری از کسانی که دانشی نسبت به انساب قبایل و تاریخ آنها ندارند، آثاری پرغلط و اشتباه نوشته‎اند و برخی - ‎با وجود اختلاف انساب قبایل - ‎هیچ سابقه‎ای در شناخت نام قبایل و سرزمین آنها ندارند؛ لذا وقتی قبیله‎ای را می‎یابند که مثلاً بنی‎عامر نامیده شده است، تمام کسانی را که عامر نامیده شده‎اند، به آن ملحق می‎کنند. همچنین حابل با نابل اشتباه می‎شود و هر فردی را که اسم قبیله‎اش بنی‎هلال است، از از نسل هلال بن عامر می‎دانند یا کسی را که اسم قبیله‎اش حرب است، از نسل حرب خولانیه ساکن بین مکه و مدینه می‎دانند. چون دانستم که بسیاری از قبایلی که مشترک در اسم هستند ارتباطی به برخی دیگر ندارند، تصمیم گرفتم که این کتاب را تدوین کنم»[۱]‎.

شیوه ارائه الفاظ بدین‎ صورت است که در ذیل نام قبیله الفاظ مرتبط ذکر و شرح شده است؛ مثلاً در ذیل «ابانی» چنین آمده و معرفی شده است: ابان بن عثمان، ابان، بنوابان، بنوابان بن عدی و بنوابان بن ابی‎سود[۲]‎ یا در ذیل «یعقوبی» می‎خوانیم: بنویعقوب، یعاقبه، یعاقیب، یعاقبه و آل یعقوب[۳]‎. در انتهای هریک از این الفاظ، منبع مطلب به‎صورت رمزی دو حرفی در کروشه ذکر شده است. این رموز در فهرست مراجع انتهای کتاب تعریف شده است؛ به‎عنوان مثال: [ق ع]، یعنی «معجم قبائل العرب» عمر رضا کحاله یا [ج ع]، یعنی «جمهرة أنساب العرب» ابن حزم[۴]‎.

وضعیت کتاب

در انتهای کتاب فهرست منابع، با ذکر نام مؤلف و اطلاعات چاپ ذکر شده است. همچنین راهنمای اعلام، قبائل و سرزمین‎ها به‎ترتیب حروف الفبا ارائه شده است. پس از آن آثار مؤلف و فهرست موضوعات آمده است.

پانویس

منابع مقاله

مقدمه و متن کتاب.

وابسته‌ها