نتائج الأفكار

از ویکی‌نور - دانشنامه تخصصی نور
پرش به: ناوبری، جستجو
نتائج الأفکار
NUR12088J1.jpg
پدیدآوران قزوینی، سید ابراهیم بن محمدباقر (نویسنده)
ناشر مؤلف
مکان نشر بمبئی - هند
سال نشر 1258 ق
چاپ 1
موضوع اصول فقه شیعه - قرن 13ق.
زبان عربی
تعداد جلد 1
کد کنگره
‏BP‎‏ ‎‏159‎‏ ‎‏/‎‏ق‎‏4‎‏ن‎‏2*
نورلایب مشاهده
کتابخوان مشاهده

نتائج الأفكار، تأليف سيد ابراهيم موسوى قزوينى(1262-1214ق.)، به زبان عربى و در موضوع علم اصول مى‌باشد.

بعد از تأليف كتاب «ضوابط الاصول» توسط مؤلف كه در آن به بيان مسائل اصولى و مبانى احكام شرعى مى‌پردازد و در پاسخ به برخى از بزرگان علم اصول مى‌باشد، كثيرى از شاغلين به علوم دينى كه ميل و رغبت به درك و فهم مطالب اصولى داشتند، براى وصول به نكات پيچيده و دقايق و رسيدن به مسائل اصولى و حقايق، نيازمند اين بودند كه مسائل علم اصول را با دقت مورد برسى قرار دهند و اين موضوع، انگيزه‌اى شد تا مؤلف با استعانت از خداوند و بهره‌گيرى از علم و اجتهاد و تلاشى خستگى‌ناپذير خلاصه‌اى مهم از مسائل علم اصول را در قالب درس بيان نمايد؛ خلاصه‌اى كه باعث خلل در مطالب اساسى و سستى در معانى نباشد و نتيجه آن تأليف كتاب «نتائج الافكار» بود.

تأليف كتاب(كه به‌وسيله برخى از شاگردان مؤلف جمع‌آورى شده بود)، در سال(1236ق.)، به پايان آمد و در سال(1258ق.)، در بمبئى به چاپ رسيد.

ساختار

كتاب، شامل يك مقدمه، چند اصل و يك خاتمه مى‌باشد و فاقد فصول و ابواب گوناگون است.

در مقدمه، به تعريف، فايده و موضوع علم اصول پرداخته شده است.

در اصل‌هاى متعدد كتاب، به بيان مطالب و مسائل مهم علم اصول رسيدگى شده است.

در خاتمه، مباحث تعادل و تراجيح ذكر شده است.

گزارش محتوا

مؤلف، پيش از شروع متن كتاب، به حمد و ثناى الهى پرداخته است و پس از آن مقدمه را آغاز نموده است. در مقدمه، تعريف علم اصول را از لحاظ لغت و اصطلاح بيان نموده و بعد به فايده علم اصول و سپس به موضوع آن پرداخته است.[۱]

پس از مقدمه، مؤلف، مطالب و مسائل مهم علم اصول را در بخش‌هاى متعدد آورده است و نام هر بخش را اصل گذارده و مطالب ديگر را مندرج در اين اصول قرار داده است.

پاره‌اى از مطالب كتاب با دسته‌بندى آنها در بخش‌هاى متعدد به قرار زير است:

  1. فى المبادى اللغوية: شامل تقسيم لفظ و معنا، وضع و اركان آن، حقيقت شرعيه، صحيح و اعم، تبادر، مشتق و...
  2. فى الاوامر و النواهى: شامل مباحث ماده امر، هيئت امر، مجاز، امر عقيب حظر، مره و تكرار، اجزاء، اجتماع امر و نهى و...[۲]
  3. فى المنطوق و المفهوم: شامل تعريف منطوق و مفهوم، مفهوم شرط، مفهوم وصف، مفهوم غايت و مفهوم حصر.
  4. فى العام و الخاص: شامل تعريف عام و خاص، مفرد محلى به الف و لام، مفرد مضاف، تخصيص و...
  5. فى المطلق و المقيد: شامل مباحث تعريف مطلق و مقيد، اقسام مطلق، شرايط حمل مطلق بر مقيد و...
  6. فى الادلة الشرعية: شامل اجماع، حجيت كتاب، دفع ضرر و...
  7. فى الظن: شامل مباحث اصل حرمت عمل به ظن، لزوم فحص قبل از عمل به ظن، مقدار فحص، عدم لزوم تحصيل ظن اقوى و...
  8. فى الادلة العقلية: شامل حسن و قبح عقلى، حجيت عقل، ادراك ثواب و عقاب توسط عقل و...
  9. فى الاصول العملية: شامل مباحث برائت، احتياط، استصحاب، حجيت استصحاب، جريان استصحاب در احكام ظاهرى و واقعى، لزوم فحص قبل از عمل به استصحاب، استصحاب در شرايع سابقه و...
  10. فى الاجتهاد و التقليد: شامل تعريف و شرايط اجتهاد، صحت عبادت جاهل و فساد آن، رجوع مقلد به مجتهد و...

در پايان، خاتمه را ذكر نموده و عنوان آن را «خاتمة فى التعارض و التعادل و الترجيح» نهاده است. در اين خاتمه، مباحثى از قبيل تعريف تعارض دو دليل و اقسام آن، معناى تعادل دو دليل و وجوه محتمل در آن و... مطرح شده است.[۳]

وضعيت كتاب

كتاب، فاقد هر گونه فصل‌بندى و باب‌بندى و پاورقى مى‌باشد. فهرست مطالب موجود در كتاب، در آخر آورده شده است. اولين چاب كتاب در بمبئى بوده است.

پانویس

  1. نتائج الأفكار، موسوى قزوينى، سيد ابراهيم‌، ص۳
  2. همان، ص۳۹
  3. همان، ص۲۳۶

منابع مقاله

مقدمه و متن كتاب.

وابسته‌ها