نظام الحكم في الإسلام؛ خلاصة كتاب دراسات في ولاية الفقيه و فقه الدولة الإسلامية

از ویکی‌نور - دانشنامه تخصصی نور
پرش به: ناوبری، جستجو
‏ نظام الحكم في الإسلام
NUR00757J1.jpg
پدیدآوران

منتظری، حسینعلی (نويسنده)

گروه تحقیقات اسلامی دفتر حضرت آیت‌الله العظمی منتظری (خلاصه کننده)
عنوان‌های دیگر خلاصة كتاب دراسات في ولاية الفقيه و فقه الدولة الإسلامية
ناشر سرایی
مکان نشر ايران - قم
سال نشر 1385ش
موضوع اسلام و سياست، اسلام و سياست، ولايت فقيه
زبان عربی
تعداد جلد 1
کد کنگره
‏ ‏BP‎‏ ‎‏223‎‏/‎‏8‎‏ ‎‏/‎‏م‎‏8‎‏ ‎‏د‎‏4017
کتابخوان مشاهده

نظام الحکم في الإسلام، خلاصه‌ای است از کتاب «دراسات ولایة الفقیه و فقه الدولة الاسلامیة» آیت‌الله حسینعلی منتظری (متوفی 1388ش) که تلخیص آن توسط دو نفر از شاگردان نویسنده انجام شده است.

«دراسات فی ولایة الفقیه و فقه الدولة الاسلامیة»، توسط آیت‌الله منتظری به مدت چهار سال در حوزه علیمه قم تدریس و همزمان نگارش یافت. مطالب کتاب در مدت مذکور به‌عنوان درس خارج بر فضلا و طلاب حوزه عرضه شد و از طرف آنان مورد مناقشه قرار گرفت و به‌صورت هرچه پخته‌تر در نهایت در چهار جلد در ایران و لبنان به چاپ رسید. نویسنده در این کتاب، مبانی و مسائل حکومت اسلامی را از دید فقهی و حقوقی مورد تحقیق و بررسی قرار داده و بر آن‌ها دلیل اقامه کرده است[۱].

آنچه خلاصه کننده را بر تلخیص کتاب ترغیب نمود، حجم زیاد و گستردگی مباحث و کثرت ادله در کتاب دراسات بود، که استفاده از آن برای بخشی از محققان مفید بود؛ لکن بسیاری دیگر از محققان درصورتی‌که می‌خواستند به‌سرعت و سهولت بر نظریات نویسنده، آگاهی یابند، محروم کرده بود، به‌ویژه آن‌که دستیابی سریع و آسان به اطلاعات و دانش‌ها از ویژگی‌های عصر ما است.

یکی از فضلای حوزه علمیه هم‌زمان با کار تألیف، به تلخیص جلد اول اقدام نمود، اما نتوانست کار را به پایان برد و از سوی دیگر بسیاری از پژوهشگران خواستار آن بودند که کتاب خلاصه شود ازاین‌رو خلاصه کننده با کسب اجازه از محضر نویسنده و در چارچوب زیر اقدام به تلخیص کتاب نمود:

  1. حتی‌الامکان سعی شده نظرات نویسنده به‌دقت هرچه‌تمام‌تر، در قالب عبارات و الفاظ ایشان حفظ شود.
  2. ترتیب بعضی از مباحث کتاب تغییر کرده و بعضی از بحث‌ها حذف و یا در یکدیگر ادغام شده است[۲].

محور مباحث کتاب، حکومت اسلامی در عصر غیبت است، که با روش معهود در حوزه علمیه – یعنی با استناد به دلایل نقلی و عقلی – به اثبات مبانی و مسائل آن اهتمام شده است، اما ازآنجاکه موضوع حکومت در نظر نویسنده، موضوعی عرفی و عقلایی می‌باشد که شارع مقدس آن را امضاء کرده، ایشان در هر مبحث ضمن استناد به دلایل نقلی، اصول عقلی و عقلایی مربوط به آن را نیز مطرح کرده است. این اصول به‌طورخلاصه عبارتند از: اصل حاکمیت انسان بر سرنوشت خویش، اصل آزادی انسان، اصل شایسته‌سالاری، اصل عدالت‌خواهی، اصل حق‌طلبی و دفاع از حق، اصل قانون‌گرایی، اصل کرامت انسان، اصل شورا و مشورت، اصل تعاون و مشارکت در کارها، اصل توانمندی، اصل امنیت، اصل اجتناب از اسراف و ریخت‌وپاش و تشریفات زاید، اصل استقلال‌طلبی، اصل وفاداری به پیمان‌ها، اصل صلح‌طلبی و مسالمت‌جویی، اصل همانندی در انسانیت، اصل پاسداری از اصول و ارزش‌ها.

گفتنی است تلخیص کتاب و حاشیه‌های آن توسط خلاصه کننده و با همکاری جناب حجةالاسلام‌والمسلمین سید هادی هاشمی انجام گرفته است[۳].

پاورقی‌های کتاب علاوه بر ذکر مستند مطالب، حاوی توضیحاتی از متن کتاب[۴] نیز می‌باشد. برخی از پاورقی‌ها توسط خلاصه کننده اضافه شده که به‌وسیله حرف میم در انتهای آن مشخص شده است[۵].

پانویس

  1. ر.ک: متن کتاب، ص7؛ شجاعی بهرام، ص27
  2. ر.ک: همان، ص7-8؛ همان، ص27-28
  3. ر.ک: همان، ص8-9؛ همان، ص28-29
  4. پاورقی ص81، شماره 3
  5. پاورقی ص223

منابع مقاله

  1. مقدمه و متن کتاب.
  2. منتظری، حسینعلی، مبانی مردم‌سالاری در اسلام ترجمه نظام الحکم در اسلام، مترجم بهرام شجاعی، تهران، انتشارات سرایی، چاپ اول، زمستان 1395ش.

وابسته‌ها