النكت علی كتاب إبن الصلاح

    از ویکی‌نور
    النکت علی کتاب إبن الصلاح
    نام کتاب النکت علی کتاب إبن الصلاح
    نام‎های دیگر کتاب معرفه انواع علوم الحدیث

    مقدمه ابن الصلاح. شرح

    پدیدآورندگان فارس، محمد (محقق)

    سعدنی، مسعود عبدالحمید (محقق)

    ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی (نويسنده)

    زبان عربی
    کد کنگره ‏BP‎‏ ‎‏107‎‏/‎‏6‎‏ ‎‏/‎‏الف‎‏2‎‏ ‎‏ع‎‏8022
    موضوع ابن صلاح، عثمان بن عبدالرحمن، 577 - 643ق. مقدمه ابن الصلاح - نقد و تفسیر

    حدیث - نقد و تفسیر

    ناشر دار الکتب العلمية، منشورات محمد علي بيضون
    مکان نشر بیروت - لبنان
    سال نشر 2009 م
    کد اتوماسیون AUTOMATIONCODE34833AUTOMATIONCODE


    النكت على كتاب ابن الصلاح، اثر احمد بن على بن محمد بن حجر عسقلانى (متوفى 852ق)، با تحقيق مسعود عبدالحميد سعدنى و محمد فارس، شرح مختصر و استدراك بعضى از مطالب كتاب «مقدمة ابن صلاح» نوشته ابوعمرو عثمان بن المفتى، معروف به ابن صلاح مى‌باشد كه به زبان عربى و در قرن نهم هجرى نوشته شده است.

    ساختار

    كتاب با مقدمه محقق آغاز و مطالب دربردارنده بيست و دو نوع علم از علوم الحديث مى‌باشد.

    روش ابن حجر بدين گونه است كه ابتدا قسمت‌هايى از متن كتاب ابن صلاح را ذكر كرده و پس از آن، به شرح و توضيح آن پرداخته است. در پاره‌اى موارد نيز مطالبى از حافظ عراقى (استاد ابن حجر) نقل شده و به تأييد يا مناقشه با آن پرداخته شده است. مطالبى كه مربوط به ابن صلاح مى‌باشد، به‌وسليه رمز «ص» و مطالب مربوط به حافظ عراقى، با «ع» مشخص شده است.

    گزارش محتوا

    در مقدمه محقق، ابتدا زندگى‌نامه مختصرى از ابن حجر و سپس، زندگى‌نامه ابن صلاح بيان گرديده و در پايان، به توصيف پنج نسخه‌اى كه معيار تحقيق و تصحيح كتاب بوده، اشاره شده است.[۱]

    در مقدمه ابن حجر، به اين نكته اشاره گرديده است كه وى در خلال بحث از فوائدى كه ابوالفضل بن حسين بر كتاب ابن صلاح جمع‌آورى نموده، هرگاه به نكته‌اى جالب و نغز و در مواردى به اعتراضى قوى و در مواردى به اعتراضى ضعيف همراه با پاسخ آن برخورد مى‌كرده، برخى از آنها را بر حاشيه اصل (كتاب ابن صلاح) مى‌نگاشته و بعدا همان مطالب را جمع‌آورى كرده و به‌صورت كتاب حاضر درآورده است.[۲]

    نويسنده در اين كتاب بر گفته‌هاى استاد خود حافظ عراقى نيز نكته‌گيرى نموده است، اما توجه به اين نكته ضرورى است كه: «نكته‌گيرى‌هاى ابن حجر بر حافظ عراقى، بيشتر حالت بحث و مناقشه با او را دارد، تا توجيه و تأييد نظرات استاد».[۳]

    كتاب ابن صلاح در واقع اثرى املايى است؛ يعنى ابن صلاح، جزوات درسى خود را به شاگردان املا كرده و در آخر، بررسى كرده و مقدمه‌اى بر آن نوشته است. ابن صلاح در اين كتاب، تمام آثار دانشمندان قبل از خود را، چه آثار مدون مثل كتاب خطيب بغدادى و حاكم نيشابورى و چه آثار غير مدون، يا از افراد غير معروف، مثل ترمذى و خطابى، كه نظراتشان در كتاب ديگرى آمده است، در اختيار داشته و با مطالعه آن‌ها، مطالب را با طبقه‌بندى تفكيكى و مشخص، به‌صورت جداجدا، با بحث منطقى در مورد هر مطلب، آورده است. وى در كتاب خود، علوم الحديث را در 56 علم توسعه داده و بيان كرده كه اقسام ديگرى نيز وجود دارد.[۴]

    ابن حجر در اثر حاضر، به توضيح و شرح بيست و دو علم از اين علوم پرداخته است كه به ترتيب عبارتند از: صحيح، حسن، ضعيف، مسند، متصل، مرفوع، موقوف، مقطوع، مرسل، منقطع، معضل، تدليس، شاذ، منكر، اعتبار، زيادات الثقات، افراد، علل، مضطرب، مدرج، موضوع و مقلوب.

    نكته‌گيرى‌هاى ابن حجر بر ابن صلاح در اين كتاب را مى‌توان در چهار زمينه زير تقسيم‌بندى نمود: دفاع از ابن صلاح؛ اعتراض بر او و مناقشه با او؛ شرح برخى مطالب لغوى و اصطلاحى و مطالب اضافى بر مطالب كتاب ابن صلاح.[۵]

    وضعيت كتاب

    اين كتاب علاوه بر تحقيق مسعود عبدالحميد السعدنى و محمد فارس، با تحقيق دكتر ربيع بن هادى عمير، در سال 1404ق1984/م در جامعة الإسلامية مدينه نيز، به چاپ رسيده است.[۶]

    فهرست مطالب در انتهاى كتاب آمده است.

    پاورقى‌ها توسط محقق نوشته شده و در آن‌ها بيشتر به ذكر منابع، پرداخته شده است.

    پانويس

    1. مقدمه، ص3 - 15
    2. مقدمه نويسنده، ص30
    3. سجادى، رضيه سادات، ص141
    4. ر.ک: همان، ص128
    5. ر.ک: سجادى، رضيه سادات، ص141
    6. ر.ک: سجادى، رضيه سادات، ص141

    منابع مقاله

    1. مقدمه و متن كتاب.
    2. سجادى، رضيه سادات، «سير نگارش‌هاى اهل سنت در حوزه مصطلح الحديث (1)»، پايگاه مجلات تخصصى نور، مجله علوم حديث، شماره 24، تابستان 1381،

    پیوندها