أسباب حدوث الحروف: تفاوت میان نسخه‌ها

    از ویکی‌نور
    جز (جایگزینی متن - 'مي' به 'می')
    جز (جایگزینی متن - '= ' به '= ')
     
    (۱۱ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد)
    خط ۳: خط ۳:
    | عنوان =اسباب حدوث الحروف
    | عنوان =اسباب حدوث الحروف
    | عنوان‌های دیگر =أسباب حدوث الحروف القاهره
    | عنوان‌های دیگر =أسباب حدوث الحروف القاهره
    | پدیدآوران =  
    | پدیدآوران =
    [[ابن‌سینا، حسین بن عبدالله]] (نویسنده)
    [[ابن سینا، حسین بن عبدالله]] (نویسنده)
    | زبان =عربی
    | زبان =عربی
    | کد کنگره =‏‎‏PJ‎‏ ‎‏6321‎‏ ‎‏/‎‏الف‎‏2‎‏الف‎‏5
    | کد کنگره =‏‎‏PJ‎‏ ‎‏6321‎‏ ‎‏/‎‏الف‎‏2‎‏الف‎‏5
    خط ۱۳: خط ۱۳:


    زبان عربی - تلفظ
    زبان عربی - تلفظ
    | ناشر =  
    | ناشر =
    دار بيبليون
    دار بيبليون
    | مکان نشر =بیروت - لبنان
    | مکان نشر =بیروت - لبنان
    | سال نشر = 2005 م
    | سال نشر = 2005 م
     
    | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE01876AUTOMATIONCODE
    | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE1876AUTOMATIONCODE
    | چاپ =1
    | چاپ =1
    | تعداد جلد =1
    | تعداد جلد =1
    | کتابخانۀ دیجیتال نور =11736
    | کتابخانۀ دیجیتال نور =01876
    | کتابخوان همراه نور =01876
    | کد پدیدآور =
    | کد پدیدآور =
    | پس از =
    | پس از =
    خط ۲۷: خط ۲۷:
    }}
    }}


    '''اسباب حدوث الحروف'''، رساله‌اى است كه [[ابن سينا]] آن را به زبان عربى تأليف نموده است. او علت و انگيزه این تأليف را پاسخ به درخواست شخصى به نام استاد ابومنصور محمد بن على بن عمر الخيام بيان نموده است كه با توجه به نام عمر خيام نيشابورى و اختلاف دوران حيات وى با بو على سينا، معلوم مى‌شود این شخص، عمر خيام ديگرى است كه تشابه اسمى با خيام نيشابورى، شاعر بلندآوازه ایرانى دارد.
    '''اسباب حدوث الحروف'''، رساله‌ای پیرامون چگونگی پدید آمدن حرف‌های گفتار و وصف حروف زبان عربی است که [[ابن سينا]] آن را به زبان عربى تأليف نموده است. او علت و انگیزه این تأليف را پاسخ به درخواست شخصى به نام استاد ابومنصور محمد بن على بن عمر الخيام بيان نموده است که با توجه به نام عمر خيام نيشابورى و اختلاف دوران حيات وى با بو على سينا، معلوم مى‌شود این شخص، عمر خيام ديگرى است که تشابه اسمى با خيام نيشابورى، شاعر بلندآوازه ایرانى دارد.


    ==ساختار==
    ==ساختار==


    کتاب، داراى شش فصل است.
    کتاب، داراى شش فصل است.


    ==گزارش محتوا==
    ==گزارش محتوا==


    [[ابن‌سینا، حسین بن عبدالله|شيخ الرئيس]]، ابتدا به چگونگى توليد حروف پرداخته، سپس فصلى را به آناتومى اندام‌هاى صوتى اختصاص داده است. واژگانى كه ابن سينا در این علم به كار برده، در ديگر آثار او ديده نمى‌شود و ممكن است برگردانى از اصطلاحات هندیان باشد، بنا بر این چنين به نظر مى‌رسد كه [[ابن‌سینا، حسین بن عبدالله|ابوعلى سينا]]، از روش هندیان در بحث حروف آگاهى داشته است.
    [[ابن سینا، حسین بن عبدالله|شيخ الرئيس]]، ابتدا به چگونگى تولید حروف پرداخته، سپس فصلى را به آناتومى اندام‌هاى صوتى اختصاص داده است. واژگانى که ابن سينا در این علم به کار برده، در ديگر آثار او ديده نمى‌شود و ممکن است برگردانى از اصطلاحات هندیان باشد، بنا بر این چنين به نظر مى‌رسد که [[ابن سینا، حسین بن عبدالله|ابوعلى سينا]]، از روش هندیان در بحث حروف آگاهى داشته است.
     
    وى، رساله حاضر را در شش فصل، دسته‌بندى كرده است كه عبارتند از: فصل اول، در سبب حدوث صوت. فصل دوم، در سبب حدوث حروف. فصل سوم، در تشريح حنجره و زبان. فصل چهارم، در اسباب جزئيه حرف حرف حروف عربى. فصل پنجم، در حروف شبيه به حروف عربى. فصل ششم، در شنيده شدن حروفى كه از حركات غير نطقيه استماع مى‌شوند.


    در فصل اول، چگونگى ايجاد صدا را توضيح مى‌دهد كه تموج هوا، از علل آن مى‌باشد و خود تموج هوا، داراى دو علت قرع و قلع مى‌باشد. در فصل دوم، سبب حدوث حروف بررسى گرديده است كه در واقع حروف، به منزله هيئتى هستند برای صوت كه بر آن عارض مى‌گردند تا صوتى از صوت ديگر تمیيز داده شود.
    وى، رساله حاضر را در شش فصل، دسته‌بندى کرده است که عبارتند از: فصل اول، در سبب حدوث صوت<ref>ر.ک: متن کتاب، ص4</ref>. فصل دوم، در سبب حدوث حروف<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1876?pageNumber=6&viewType=html ر.ک: همان، ص6]</ref>. فصل سوم، در تشريح حنجره و زبان<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1876?pageNumber=8&viewType=html ر.ک: همان، ص8]</ref>. فصل چهارم، در اسباب جزئيه حرف حرف حروف عربى<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1876?pageNumber=11&viewType=html ر.ک: همان، ص11]</ref>. فصل پنجم، در حروف شبيه به حروف عربى<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1876?pageNumber=17&viewType=html ر.ک: همان، ص17]</ref>. فصل ششم، در شنيده شدن حروفى که از حرکات غير نطقيه استماع مى‌شوند<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1876?pageNumber=20&viewType=html ر.ک: همان، ص20]</ref>.


    حروف، بعضى به لحاظ اصوات، مفرد و بعضى مركبند. حروف مفرده، عبارتند از: الباء، التاء، الجيم، الدال، الضاء، الطاء، القاف، الكاف، اللام، المیم و النون و ما بقى آنها حروف مركب مى‌باشند.
    در فصل اول، چگونگى ايجاد صدا را توضيح مى‌دهد که تموج هوا، از علل آن مى‌باشد و خود تموج هوا، داراى دو علت قرع و قلع مى‌باشد<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1876?pageNumber=5&viewType=html ر.ک: همان، ص5]</ref>. در فصل دوم، سبب حدوث حروف بررسى گرديده است که در واقع حروف، به منزله هيئتى هستند برای صوت که بر آن عارض مى‌گردند تا صوتى از صوت ديگر تمیيز داده شود<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1876?pageNumber=6&viewType=html ر.ک: همان، ص6]</ref>.


    در فصل سوم، اعضاى دخيل در اداى حروف كه عبارتند از حنجره و زبان، مورد بررسى واقع گرديده‌اند. ابن سينا، مى‌گوید: حنجره، از سه غضروف تركيب شده است كه با تنگ يا گشاد شدن حنجره، حروف مختلفى از آن ايجاد مى‌گردند. زبان نيز به وسيله هشت عضله، حركت مى‌كند كه با حركت آن نيز كلمات و حروف مختلفى از دهن خارج مى‌شوند.
    حروف، بعضى به لحاظ اصوات، مفرد و بعضى مرکبند. حروف مفرده، عبارتند از: الباء، التاء، الجيم، الدال، الضاء، الطاء، القاف، الکاف، اللام، المیم و النون و ما بقى آنها حروف مرکب مى‌باشند.


    فصل چهارم، اسباب جزئيه تك تك حروف عربى را بررسى مى‌كند كه اگر همزه؛ مثلاً بخواهد از دهن انسان خارج شود، چه عضلات و تحركاتى در حنجره و زبان بايد انجام گردد و هوا چه مسيرى را با حالت خاصى طى كند تا یک چنين حرفى حاصل گردد.
    در فصل سوم، اعضاى دخيل در اداى حروف که عبارتند از حنجره و زبان، مورد بررسى واقع گرديده‌اند. ابن سينا، مى‌گوید: حنجره، از سه غضروف ترکيب شده است که با تنگ يا گشاد شدن حنجره، حروف مختلفى از آن ايجاد مى‌گردند. زبان نيز به وسيله هشت عضله، حرکت مى‌کند که با حرکت آن نيز کلمات و حروف مختلفى از دهن خارج مى‌شوند<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1876?pageNumber=8&viewType=html ر.ک: همان، ص8]</ref>.


    حروفى كه در زبان عربى نيستند، مثل حرف «چ» كه در فارسی هست ولى در عربى نيست، لكن شباهت‌هايى به حروف عربى دارند، در فصل پنجم این رساله، تشريح گرديده‌اند.
    فصل چهارم، اسباب جزئيه تک تک حروف عربى را بررسى مى‌کند که اگر همزه؛ مثلاً بخواهد از دهن انسان خارج شود، چه عضلات و تحرکاتى در حنجره و زبان بايد انجام گردد و هوا چه مسيرى را با حالت خاصى طى کند تا یک چنين حرفى حاصل گردد<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1876?pageNumber=11&viewType=html ر.ک: همان، ص11]</ref>.


    در آخرين و ششمین فصل رساله، حروفى كه بدون استفاده از حركات نطقيه، حاصل مى‌شوند، مورد بررسى قرار گرفته‌اند. در این فصل، [[ابن‌سینا، حسین بن عبدالله|شيخ الرئيس]]، چگونگى به وجود آمدن حروفى مانند عين، حاء، خاء، هاء، قاف، غين، كاف، جيم و شين را توضيح مى‌دهد كه با اخراج هوا از راه بينى به گونه‌اى خاص، این حروف حادث مى‌گردند. مؤلف، بعد از اتمام این فصل، مى‌گوید: امیدوارم همین مقدار مرا مقرب ساحت استاد بزرگوارم گردانيده باشد و با حمد الهى رساله را به پایان مى‌برد.
    حروفى که در زبان عربى نيستند، مثل حرف «چ» که در فارسی هست ولى در عربى نيست، لکن شباهت‌هایى به حروف عربى دارند، در فصل پنجم این رساله، تشريح گرديده‌اند<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1876?pageNumber=17&viewType=html ر.ک: همان، ص17]</ref>.


    در آخرين و ششمین فصل رساله، حروفى که بدون استفاده از حرکات نطقيه، حاصل مى‌شوند، مورد بررسى قرار گرفته‌اند. در این فصل، [[ابن سینا، حسین بن عبدالله|شيخ الرئيس]]، چگونگى به وجود آمدن حروفى مانند عين، حاء، خاء، هاء، قاف، غين، کاف، جيم و شين را توضيح مى‌دهد که با اخراج هوا از راه بينى به گونه‌اى خاص، این حروف حادث مى‌گردند<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1876?pageNumber=20&viewType=html ر.ک: همان، صص20-22]</ref>. مؤلف، بعد از اتمام این فصل، مى‌گوید: امیدوارم همین مقدار مرا مقرب ساحت استاد بزرگوارم گردانيده باشد و با حمد الهى رساله را به پایان مى‌برد<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1876?pageNumber=22&viewType=html ر.ک: همان، ص22]</ref>.


    ==وضعيت کتاب==
    ==وضعيت کتاب==
    خط ۵۷: خط ۵۵:
    رساله، در انتها، داراى یک فهرست مطالب مى‌باشد.
    رساله، در انتها، داراى یک فهرست مطالب مى‌باشد.


    ==پانويس ==
    <references />
    ==منابع مقاله==
    مقدمه و متن کتاب
    ==وابسته‌ها==
    {{وابسته‌ها}}




    [[رده:کتاب‌شناسی]]
    [[رده:کتاب‌شناسی]]
    [[رده:زبان و ادبیات شرقی (مصری، قبطی، سامی، آشوری، سومری، عبری، آرامی، سریانی، عربی، حبشی)‎‏]]
    [[رده:بهمن (1400)]]

    نسخهٔ کنونی تا ‏۱۴ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۲۱:۵۹

    اسباب حدوث الحروف
    أسباب حدوث الحروف
    پدیدآورانابن سینا، حسین بن عبدالله (نویسنده)
    عنوان‌های دیگرأسباب حدوث الحروف القاهره
    ناشردار بيبليون
    مکان نشربیروت - لبنان
    سال نشر2005 م
    چاپ1
    موضوعالفبای عربی

    الفبای فارسی

    زبان عربی - تلفظ
    زبانعربی
    تعداد جلد1
    کد کنگره
    ‏‎‏PJ‎‏ ‎‏6321‎‏ ‎‏/‎‏الف‎‏2‎‏الف‎‏5
    نورلایبمطالعه و دانلود pdf

    اسباب حدوث الحروف، رساله‌ای پیرامون چگونگی پدید آمدن حرف‌های گفتار و وصف حروف زبان عربی است که ابن سينا آن را به زبان عربى تأليف نموده است. او علت و انگیزه این تأليف را پاسخ به درخواست شخصى به نام استاد ابومنصور محمد بن على بن عمر الخيام بيان نموده است که با توجه به نام عمر خيام نيشابورى و اختلاف دوران حيات وى با بو على سينا، معلوم مى‌شود این شخص، عمر خيام ديگرى است که تشابه اسمى با خيام نيشابورى، شاعر بلندآوازه ایرانى دارد.

    ساختار

    کتاب، داراى شش فصل است.

    گزارش محتوا

    شيخ الرئيس، ابتدا به چگونگى تولید حروف پرداخته، سپس فصلى را به آناتومى اندام‌هاى صوتى اختصاص داده است. واژگانى که ابن سينا در این علم به کار برده، در ديگر آثار او ديده نمى‌شود و ممکن است برگردانى از اصطلاحات هندیان باشد، بنا بر این چنين به نظر مى‌رسد که ابوعلى سينا، از روش هندیان در بحث حروف آگاهى داشته است.

    وى، رساله حاضر را در شش فصل، دسته‌بندى کرده است که عبارتند از: فصل اول، در سبب حدوث صوت[۱]. فصل دوم، در سبب حدوث حروف[۲]. فصل سوم، در تشريح حنجره و زبان[۳]. فصل چهارم، در اسباب جزئيه حرف حرف حروف عربى[۴]. فصل پنجم، در حروف شبيه به حروف عربى[۵]. فصل ششم، در شنيده شدن حروفى که از حرکات غير نطقيه استماع مى‌شوند[۶].

    در فصل اول، چگونگى ايجاد صدا را توضيح مى‌دهد که تموج هوا، از علل آن مى‌باشد و خود تموج هوا، داراى دو علت قرع و قلع مى‌باشد[۷]. در فصل دوم، سبب حدوث حروف بررسى گرديده است که در واقع حروف، به منزله هيئتى هستند برای صوت که بر آن عارض مى‌گردند تا صوتى از صوت ديگر تمیيز داده شود[۸].

    حروف، بعضى به لحاظ اصوات، مفرد و بعضى مرکبند. حروف مفرده، عبارتند از: الباء، التاء، الجيم، الدال، الضاء، الطاء، القاف، الکاف، اللام، المیم و النون و ما بقى آنها حروف مرکب مى‌باشند.

    در فصل سوم، اعضاى دخيل در اداى حروف که عبارتند از حنجره و زبان، مورد بررسى واقع گرديده‌اند. ابن سينا، مى‌گوید: حنجره، از سه غضروف ترکيب شده است که با تنگ يا گشاد شدن حنجره، حروف مختلفى از آن ايجاد مى‌گردند. زبان نيز به وسيله هشت عضله، حرکت مى‌کند که با حرکت آن نيز کلمات و حروف مختلفى از دهن خارج مى‌شوند[۹].

    فصل چهارم، اسباب جزئيه تک تک حروف عربى را بررسى مى‌کند که اگر همزه؛ مثلاً بخواهد از دهن انسان خارج شود، چه عضلات و تحرکاتى در حنجره و زبان بايد انجام گردد و هوا چه مسيرى را با حالت خاصى طى کند تا یک چنين حرفى حاصل گردد[۱۰].

    حروفى که در زبان عربى نيستند، مثل حرف «چ» که در فارسی هست ولى در عربى نيست، لکن شباهت‌هایى به حروف عربى دارند، در فصل پنجم این رساله، تشريح گرديده‌اند[۱۱].

    در آخرين و ششمین فصل رساله، حروفى که بدون استفاده از حرکات نطقيه، حاصل مى‌شوند، مورد بررسى قرار گرفته‌اند. در این فصل، شيخ الرئيس، چگونگى به وجود آمدن حروفى مانند عين، حاء، خاء، هاء، قاف، غين، کاف، جيم و شين را توضيح مى‌دهد که با اخراج هوا از راه بينى به گونه‌اى خاص، این حروف حادث مى‌گردند[۱۲]. مؤلف، بعد از اتمام این فصل، مى‌گوید: امیدوارم همین مقدار مرا مقرب ساحت استاد بزرگوارم گردانيده باشد و با حمد الهى رساله را به پایان مى‌برد[۱۳].

    وضعيت کتاب

    رساله، در انتها، داراى یک فهرست مطالب مى‌باشد.

    پانويس


    منابع مقاله

    مقدمه و متن کتاب

    وابسته‌ها