إثبات نبوة محمد(ص)

    از ویکی‌نور
    ‏إثبات نبوة محمد صلي الله عليه و سلم
    إثبات نبوة محمد(ص)
    پدیدآورانقرطبي، احمد بن عمر (نویسنده) بلعيد، احمد آيت (محقق)
    عنوان‌های دیگرإثبات نبوة محمد صلي الله عليه و سلم
    ناشردار الکتب العلمیة
    مکان نشرلبنان - بيروت
    سال نشرمجلد1: 2004م , 1424ق,
    زبانعربی
    تعداد جلد1
    کد کنگره
    نورلایبمطالعه و دانلود pdf

    إثبات نبوة محمد(ص)، تألیف احمد بن عمر انصاری قرطبی اندلسی، معروف به ابن مزین (متوفی 656ق)، جزء سوم از کتاب «الإعلام» نویسنده است. احمد آیت این اثر را تحقیق و تصحیح کرده و بر آن مقدمه نوشته است.

    ساختار

    کتاب، مشتمل بر مقدمه تحقیقی آیت و فصل اول از بخش دوم در اثبات نبوت حضرت محمد(ص) است. این فصل خود در چهار بخش با عنوان «نوع» تنظیم شده است که نوع چهارم مشتمل بر سیزده فصل است.

    گزارش محتوا

    این کتاب بخشی است از کتاب «الإعلام بما في دين النصاری من الفساد و الأوهام و إظهار محاسن دين الإسلام و إثبات نبوة نبينا محمد عليه الصلاة و السلام» که کتابی در رد بر عقاید مسیحیان بوده است.[۱]‎. این اثر در ابتدا به غیر مؤلف حقیقی‌اش نسبت داده شد؛ چراکه کاتب اولین نسخه یافته‎شده، نه در ابتدا و نه در انتها به نام نویسنده اشاره نکرده بود؛ لذا محققین در شناخت نویسنده آن تلاش کرده و بروکلمان آن را به ابن فرح قرطبی و بعدها محمد بن شریفه، الإعلام را به احمد بن عمر قرطبی نسبت داد؛ چراکه قرطبی، الإعلام را بارها در کتاب المفهم به خودش نسبت داده است. بعدها سمیر قدوری با استفاده از یافته‎‎های دیگری مانند خاتمه نسخه خطی کتابخانه قصر الملکی رباط بر اینکه نویسنده این اثر احمد بن عمر قرطبی است تأکید کرد[۲]‎.

    محقق اثر پس از تحقیق پیرامون احمد بن عمر قرطبی، به معرفی این شخصیت، آثار علمی و اساتید او پرداخته است. سپس در معرفی اثر حاضر، آن را موسوعه کاملی در رابطه با کتب ردود بر نصاری دانسته است؛ اما درعین‎حال ابراز تأسف کرده که از سوی محققین اهتمام جدی به آن نشده است؛ به‎گونه‌ای که مباحثی که به بررسی آن پرداخته‎ یا به متن یا فحوای آن اشاره کرده‌اند بسیار اندک است.[۳]‎.

    نویسنده کتابش را با این عبارت آغاز کرده است: «محمد بن عبدالله عربی قریشی هاشمی اسماعیلی، رسول خدا(ص)، در هر آنچه از خداوند متعال خبر می‎دهد صادق است و هیچ دروغی بر او جایز نیست. در این رابطه با ادله محکم و براهین قطعی که اصول آن چهار نوع است بر این موضوع استدلال کرده‌ایم: اخبار پیامبران پیشین و وصف آنها از پیامبر(ص)؛ نگاه به قرائن احوالش؛ قرآن کریم و آنچه از خوارق عادات به دست آن حضرت آشکار شده است»[۴]‎.

    در اولین بخش (نوع) کتاب به اخبار انبیای پیشین به نبوت پیامبر اکرم(ص) پرداخته شده است. نویسنده این نکته را متذکر می‎شود که این نوع در ابتدای مباحث آمد، اگرچه انواع دیگر در تقدیم اولویت داشتند. دلیل تقدیم این نوع آن بوده که پیامبرانی که خبر از علائم نبوت آن حضرت داده‌اند، به‎لحاظ زمانی مقدم بوده‌اند. همچنین این بشارت‎ها پیش از ظهور آن حضرت معروف بوده‌اند و درخواست‎کننده‌ای که این کتاب در جواب او نوشته شده تنها استدلال به اخبار ذکرشده در کتب انبیا را طلب کرده است و نیز به جهت آنکه انس با این باب، سببی باشد که به مباحث بعدی نیز توجه کند[۵]‎.

    در نوع دوم به قرائن حالیه‌ای که بر نبوت آن حضرت دلالت دارد اشاره شده است. در بین کتبی که در رابطه با نبوت آن حضرت نوشته شده، السيرة النبوية ابن هشام از مشهورترین آثاری است که سیره نبوی در آن ذکر شده است. این قرائن در این کتب بر زبان راویان ثقه عادل جاری شده است.[۶]‎.

    در بخشی از این نوع چنین می‌خوانیم: چون رسول‎الله(ص) به شش سالگی رسید، مادرش آمنه وفایت یافت. پس رسول‎الله(ص) نزد جدش عبدالمطلب بود. براى عبدالمطلب، تشکى در سایه کعبه گذاشته مى‎شد و پسرانش در پیرامون آن مى‎نشستند و حتى در مواقعى که او از آنجا برمى‎خاست، هیچ‎یک از فرزندانش به احترام او روی آن نمى‎نشستند. رسول خدا(ص) که هنوز تازه‎پسرى چست و چابک بود، به قصد نشستن در کنار عبدالمطلب و بر همان جایگاه ویژه او پیش مى‎آمد و عموهایش او را مى‎گرفتند تا از عبدالمطلب دور سازند؛ اما عبدالمطلب هنگامى که این رفتار را مشاهده مى‎کرد، مى‎گفت: «فرزندم را واگذارید که به خدا سوگند او داراى عظمتى است». وى سپس او را بر روى تشک خویش مى‎نشاند و دستى بر پثست او مى‎کشید و از تماشاى کارهایى که وى انجام مى‎داد، لذت مى‎برد و خوشحال مى‎شد[۷]‎.

    در نوع سوم کتاب به آیاتی که بر نبوت پیامبر اکرم(ص) دلالت دارند، اشاره شده است. نویسنده در ابتدا اشاره می‌کند که این نوع باید به جهت عظمت قرآن به‎عنوان بزرگ‎ترین و روشن‎ترین و مشهورترین معجزه مقدم می‎شد؛ اما تقدیم نوع اول برای جلب توجه نصاری و یهود به مباحث و تقدیم نوع دوم به جهت این بوده که مبنا و اساس بر این بوده که این نوع مقدم شود[۸]‎.

    نویسنده در بخشی از این نوع، این سؤال و شبهه را مطرح می‌کند که با فرض اینکه بپذیریم قرآن را محمد(ص) آورده، به چه دلیل معجزه است؟ پاسخ این است که همه فصحا و بلغا در این مدتی که قرآن در میان آنها بوده مورد تحدی واقع شده‌اند، اما نتوانسته‌اند با آیه‌ای از آن معارضه کنند؛ لذا قرآن معجزه است.[۹]‎.

    در نوع چهاردم در سیزده فصل، تعدادی از خوارق عادات و معجزات پیامبر(ص) مطرح شده است. نویسنده در ابتدای این بخش بر این نکته تأکید می‌کند که حضرت محمد(ص) معجزاتی را آورد که به هیچ‎یک از انبیای پیشین عطا نشده بود؛ لذا این معجزات به‎لحاظ دلالت بر رسالت آن حضرت روشن‎تر هستند. همچنین نویسنده معتقد است که به هیچ پیامبری معجزه‌ای داده نشده، مگر آنکه مانند یا روشن‎تر از آن به پیامبر اسلام(ص) عطا شده است. او سپس ذکر تمامی معجزات را سبب طولانی شدن کتاب دانسته، ولذا تصریح کرده که در این اثر به تعدادی از معجزات صحیح و مشهور اشاره می‎شود. شق القمر (دو نیمه شدن ماه)، رد الشمس (برگرداندن خورشید) و جوشیدن آب از میان انگشتان آن حضرت، از جمله این معجزات است.[۱۰]‎.

    وضعیت کتاب

    محقق اثر یک نسخه را اصل قرار داده و در پاورقی کتاب به اختلاف نسخه‎ها اشاره کرده است. همچنین معانی الفاظ و واژه‎هایی که فهم آن نیاز به توضیح داشته، آدرس آیات و احادیث شریف نبوی و معرفی اعلام به‎ویژه غیر معروفین و اماکن در پاورقی ذکر شده است.

    فهرست مصادر عربی و غیر عربی به‎تفکیک و فهارس اعلام، امم و قبائل، اماکن و دولت‎ها، غزوات، کتب آسمانی، اهل ملل و نحل، استشهادات از تورات، انجیل و قرآن کریم و فهرست محتوای کتاب در انتهای آن ذکر شده است.

    پانویس

    منابع مقاله

    مقدمه و متن کتاب.


    وابسته‌ها

    السيرة النبوية