الألفية و النفلية: تفاوت میان نسخه‌ها

    از ویکی‌نور
    جز (جایگزینی متن - 'ة]]د' به 'ة]] د')
    جز (جایگزینی متن - 'صاحب معالم' به 'صاحب معالم ')
    خط ۱۴۸: خط ۱۴۸:
    3 - شرح شيخ ابوالعباس احمد بن محمد بن فهد حلى (م 841 ق).
    3 - شرح شيخ ابوالعباس احمد بن محمد بن فهد حلى (م 841 ق).


    4 - شرح شيخ حسن بن زين الدين شهيد، صاحب معالم (م 1011 ق).
    4 - شرح شيخ حسن بن زين الدين شهيد، [[ابن شهید ثانی، حسن بن زین‌الدین|صاحب معالم]]  (م 1011 ق).


    5 - شرح شيخ حسين بن عبدالصمد، پدر [[شیخ بهایی، محمد بن حسین|شيخ بهايى]] (م 984 ق).
    5 - شرح شيخ حسين بن عبدالصمد، پدر [[شیخ بهایی، محمد بن حسین|شيخ بهايى]] (م 984 ق).

    نسخهٔ ‏۵ آوریل ۲۰۱۷، ساعت ۱۵:۲۶

    الألفیة و النفلیة
    نام کتاب الألفیة و النفلیة
    نام های دیگر کتاب
    پدیدآورندگان دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم. مرکز مطالعات و تحقیقات اسلامی (محقق)

    شهید اول، محمد بن مکی (نويسنده)

    فاضل قائینی نجفی، علی (محقق)

    زبان عربی
    کد کنگره -
    موضوع نماز

    فقه جعفری - قرن 8ق.

    ناشر دفتر تبليغات اسلامی حوزه علميه قم، مرکز انتشارات
    مکان نشر قم - ایران
    سال نشر 1408 هـ.ق
    کد اتوماسیون AUTOMATIONCODE35AUTOMATIONCODE


    مؤلف

    شمس الدين محمد بن مكى بن محمد عاملى نباطى جزينى، معروف به شهيد اول (م 786 ق).

    اعتبار كتاب

    كتاب «الألفيّة» از مشهورترين و مهم‌ترين آثار فقهى بجاى مانده از شهيد اول «قده» مى‌باشد.

    اين كتاب شامل هزار واجب از نماز است كه مكررا چاپ شده است و حواشى و تعليقه‌هاى زيادى بر آن زده شده است كه آقا بزرگ تهرانى در الذريعة به بيش از 30 مورد آن اشاره نموده است. (الذريعة/13 107).

    اگر چه شهيد اول داراى كتب فقهى مشهورى همچون «اللمعة الدمشقية»، «ذكرى الشيعة»، «الدروس» و «غاية المراد» مى‌باشد اما كتاب الفيّه نيز با همۀ اختصارش از شهرت فراوانى برخوردار است.

    مؤلف در مقدمۀ كتاب پس از اشاره به اين كه اين كتاب واجبات نماز را در بر دارد وعدۀ نوشتن كتابى در مستحبات نماز را داده است كه بعدها با نام «النفليّة» تأليف نموده است. اين دو كتاب گاهى به صورت مجزا و گاهى نيز با هم به چاپ رسيده‌اند.

    شيوۀ تأليف

    روش تأليف كتاب، فقه رساله‌اى و موجز است كه مؤلف در آن به خلاصه‌ترين وجه مباحث مقدمات، مقارنات و نواقض نماز را همراه با احكام خلل و بقيۀ نمازها بيان نموده است.

    آقا بزرگ تهرانى در الذريعة دربارۀ اين كتاب مى‌نويسد: هو من جلائل الكتب الفقهيّة و مهامها و لذلك تلقّاه العلماء و الفقهاء بالشرح و التعليق. (الذريعة/13 107).

    زمان تأليف

    با توجه به تاريخ اجازۀ شهيد به شيخ شمس الدين محمد بن عبدالعلى بن نجده (م 808 ق) كه در آن اجازۀ كتاب «الألفيّة في فقه الصلاة» را در سال 770 ق داده است كتاب الفيّه قبل از سال 770 ق نوشته شده است. (بحار الأنوار ج /104 201).

    زمان چاپ

    كتاب ألفيه مكررا در سال‌هاى 1271، 1308، 1312، 1319 در تهران و 1403 ق در بيروت چاپ شده است. (مقدمه‌اى بر فقه شيعه، ص 141).

    اين كتاب گاهى با «رسالۀ نفليّه» و گاهى با شرح شهيد ثانى، موسوم به «المقاصد العليّة» چاپ شده است. (ريحانة الأدب /3 277).

    كتاب موجود در سال 1408 ق به وسيلۀ مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى در قم انتشار يافته است. تحقيق اين كتاب توسط مركز تحقيقات اسلامى و محقق آن فاضل قائينى نجفى بوده است.

    نسخه‌ها

    در تحقيق و تصحيح كتاب از يك نسخۀ خطى كه متعلّق به كتابخانۀ آیت‌الله نجفى مرعشى «قده» در قم، كه مربوط به سال 953 ق است استفاده شده است. اين نسخه به خط محمد بن شهاب نوشته شده و در فهرست كتابخانه با شمارۀ 2074 مشخص شده است.

    هم‌چنين از ساير حواشى مثل حاشيۀ محقق كركى و حاشيۀ شيخ على بن حسين بحرانى و شروح ديگر استفاده‌هاى فراوان برده شده است.

    مطالب

    كتاب ألفيه شامل يك مقدمه و سه فصل و يك خاتمه است.

    فصل اول: مقدمات نماز كه 6 تا هستند و عبارتند از:

    1 - طهارت

    2 - ازالۀ نجاسات

    3 - ستر عورتين

    4 - مراعات وقت

    5 - مكان نمازگزار

    6 - قبله.

    فصل دوم: مقارنات نماز كه عبارتند از:

    - نيت

    - مبطلات نماز در قرائت

    - واجبات قرائت

    - قيام

    - ركوع

    - سجود

    - تشهد

    - سلام.

    فصل سوم: نواقض طهارت و نماز كه 25 مورد از آنها ذكر شده است.

    خاتمه: شامل دو مبحث است:

    - احكام خلل

    - خصوصيات باقى نمازها.

    شروح و حواشى

    كتاب ألفيه داراى شروح متعددى است كه در الذريعة جلد دوم صفحات 296 و 297، و جلد 13 صفحات 107 تا به بيش از 30 شرح و حاشيه اشاره شده است كه اشتباها در مقدمۀ ناشر كتاب موجود، شروح و حواشى در جلد 13 را براى كتاب النفليّة ذكر كرده است.

    در كتاب مقدمه‌اى بر فقه شيعه نيز در صفحات 141 تا 148 به 33 شرح و حاشيۀ كتاب الفيّه اشاره شده است. اما مهم‌ترين شروح كتاب عبارتند از:

    1 - المقاصد العليّة

    تأليف شهيد زين الدين، شهيد دوّم (م 966 ق).

    علاوه بر اين شرح، دو حاشيۀ ديگر نيز از شهيد دوم بر اين كتاب وجود دارد. (مقدمه‌اى بر فقه شيعه، ص 144).

    2 - شرح شيخ ابراهيم بن سليمان قطيفى، نوشته شده در سال 939 ق.

    3 - شرح شيخ ابوالعباس احمد بن محمد بن فهد حلى (م 841 ق).

    4 - شرح شيخ حسن بن زين الدين شهيد، صاحب معالم (م 1011 ق).

    5 - شرح شيخ حسين بن عبدالصمد، پدر شيخ بهايى (م 984 ق).

    6 - شرح محقق كركى، على بن عبدالعالى (م 940 ق).

    7 - شرح شيخ ابوعبدالله فاضل مقداد اسدى حلى سيورى (م 821 ق).

    8 - حاشيۀ صاحب مدارك

    سيد شمس الدين محمد بن على عاملى (م 1009 ق).

    9 - الأنوار العليّة

    تأليف شيخ احمد بن محمد سبيعى، شاگرد ابن المتوّج، پايان يافته در سال 853 ق. (الذريعة/16 101، أعيان /3 124).

    10 - أحسن العطيّة

    تأليف سيد محمد باقر خوانسارى، صاحب روضات الجنات. (الذريعة/11 35).

    11 - مكمل البقيّة من أحسن العطيّة

    تأليف سيد محمد مهدى بن محمد باقر خوانسارى. (الذريعة/13 114، ج /22 181).

    وى در اين كتاب شرح پدرش سيد محمد باقر خوانسارى را تكميل كرده است.

    12 - معراج المؤمنين

    تأليف شيخ محمد حسن بن جعفر شريعتمدارى (م 1318 ق). (الذريعة/21 234)، اين كتاب شرح هر دو كتاب «الفيّه» و «نفليّه» مى‌باشد.

    13 - الاعلام الجليّة

    تأليف حسين بن على بن حسين اوالى، شاگرد محقق كركى (زنده در 950 ق).

    14 - الدرة السنّية

    تأليف ملا عبدالله شاه‌آبادى يزدى.

    15 - المطالب السنّية في شرح الألفيّة الشهيديّة

    تأليف محمد على بن حاج حسن اردكانى. (الذريعة/21 139).

    16 - كفاية الطالبين

    تأليف سيد شرف الدين على بن حجة الله شولستانى.

    17 - كفاية البهيّة

    تأليف شيخ محمد حسين بن محمد جعفر سرابى تبريزى. (الذريعة/18 89).

    18 - التحفة الحسينيّة

    تأليف شيخ محمد بن ابى جمهور احسائى. (الذريعة/3 427).

    19 - مسالك الجامعة

    تأليف سيد محمد بن على بن ابى جمهور احسائى. (الذريعة/13 114).

    ترجمه‌ها

    1 - ترجمۀ الفيۀ شهيد در واجبات نماز

    مترجم آن مشخص نيست. (الذريعة/4 81).

    2 - ترجمۀ الفيۀ شهيد

    تأليف سيد عبدالحى بن عبدالوهاب بن على حسينى، مؤلف رسالۀ «معضلات» (زنده در 959). (الذريعة/4 81).

    3 - ترجمة الألفية و النفليّة

    تأليف آقا نجفى اصفهانى، شيخ محمد تقى بن محمد باقر (م 1332 ق). (الذريعة/4 81).

    4 - شرح فارسى الفيّه

    تأليف ملا محمد سليم گيلانى، نوشته شده در سال 1185 ق. (الذريعة/13 111).

    5 - ترجمۀ شرح الفيّۀ شهيد

    تأليف شيخ محمد جعفر سبزوارى. (الذريعة/13 109).

    نظم و شعر

    1 - الحمانة البهيّة

    تأليف حسن بن راشد حلى (زنده در 825 ق).

    2 - الدرة الصفيّة

    تأليف نور الدين على بن عبدالصمد عاملى (زنده در 954 ق).

    تذكر

    شهيد دوم (م 966 ق) علاوه بر نوشتن «المقاصد العليّة» در شرح الفيّه و همين طور «القوائد المليّة» در شرح النفليّة، در سال 951 ق كتابى را به نام «التنبيهات العليّة على وظائف الصلاة القلبيّة و أسرارها» تأليف نموده است.


    وابسته‌ها