العين: تفاوت میان نسخه‌ها

۸۰ بایت حذف‌شده ،  ‏۵ نوامبر ۲۰۱۶
بدون خلاصۀ ویرایش
جز (A-esmaili@noornet.net صفحهٔ العین را به العين منتقل کرد)
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۴۵: خط ۴۵:




«العين» اثر خليل بن احمد فراهيدى، اولين كتابى است كه در موضوع لغت به زبان عربى تأليف و در هشت جلد منتشر شده است. وى مدتى در باديه اعراب به گردش پرداخته و شنيده‌هاى خود را در مجموعه‌اى تدوين نموده است. گرچه اساس كار وى با لغت‌نويسان امروزى فرق مى‌كند؛ ولى شاكله‌ى هر دو روش يكى است.
'''العين''' اثر خليل بن احمد فراهيدى، اولين كتابى است كه در موضوع لغت به زبان عربى تأليف و در هشت جلد منتشر شده است. وى مدتى در باديه اعراب به گردش پرداخته و شنيده‌هاى خود را در مجموعه‌اى تدوين نموده است. گرچه اساس كار وى با لغت‌نويسان امروزى فرق مى‌كند؛ ولى شاكله‌ى هر دو روش يكى است.


خليل كتابش را با حرف عين آغاز كرده و به همزه ختم كرده است. به همين دليل و بر مبناى يك سنت قديمى عربى كه بعضى كتب لغت را با نام اولين حرف آن نام‌گذارى مى‌كردند، اين كتاب «العين» ناميده شد.
خليل كتابش را با حرف عين آغاز كرده و به همزه ختم كرده است. به همين دليل و بر مبناى يك سنت قديمى عربى كه بعضى كتب لغت را با نام اولين حرف آن نام‌گذارى مى‌كردند، اين كتاب «العين» ناميده شد.
خط ۷۳: خط ۷۳:
حال با تفاصيل فوق براى كشف يك كلمه در كتاب «العين» بايد موارد زير را به ترتيب عمل نمود:
حال با تفاصيل فوق براى كشف يك كلمه در كتاب «العين» بايد موارد زير را به ترتيب عمل نمود:


1. ترتيب حروف بر اساس مخرج صوتى، به‌گونه‌اى كه قبلاً آورده شد، حفظ شود.
#ترتيب حروف بر اساس مخرج صوتى، به‌گونه‌اى كه قبلاً آورده شد، حفظ شود.
 
#حروف زايد كلمه حذف گرديده و حروف اصلى آن شناسايى شود، به عنوان مثال كلمه لمعان در باب ثلاثى با حروف اصلى (ل م ع) قرار دارد و كلمه تعاطف در باب ثلاثى با حروف اصلى (ع ط ف) خواهد بود، چنان كه كلمه قرعبلانه در باب خماسى با حروف اصلى (ق ر ع ب ل) قرار مى‌گيرد.
2. حروف زايد كلمه حذف گرديده و حروف اصلى آن شناسايى شود، به عنوان مثال كلمه لمعان در باب ثلاثى با حروف اصلى (ل م ع) قرار دارد و كلمه تعاطف در باب ثلاثى با حروف اصلى (ع ط ف) خواهد بود، چنان كه كلمه قرعبلانه در باب خماسى با حروف اصلى (ق ر ع ب ل) قرار مى‌گيرد.
#اگر حرف علّه در بين كلمه مورد نظر وجود داشته باشد بايد آن را به اصل خويش برگرداند؛ مثلاً كلمات عطيه در حروف اصلى (ع ط و) و ميعاد در حروف اصلى (و ع د) قرار مى‌گيرند.
 
#بعد از شناسايى حروف اصلى، اگر حرف عين در بين حروف اصلى وجود دارد آن كلمه را بايد در كتاب العين يا باب العين جستجو نمود سپس با نظر به دو حرف ديگر، ضمن حفظ ترتيب تجويدى ياد شده، حرفى كه بعد از حرف عين قرار گرفته، مورد توجه قرار مى‌گيرد. به عنوان مثال اگر حروف اصلى كلمه‌اى (س ل ع) باشد بايد به باب العين مراجعه نمود و از آن جا كه حرف سين در ترتيب بالا نسبت به حرف لام نزديك‌تر به حرف عين است. بايد سراغ «باب العين و السين و اللام معها» رفت و آن را پيدا نمود. اگر در بين حروف اصلى، حرف عين وجود نداشت، بايد ديد كه آيا حرف بعد از عين در ترتيب ياد شده (كه حرف حاء است)وجود دارد يا نه؟ اگر وجود داشت بايد آن كلمه را در باب الحاء جست و اگر حرف حاء در حروف اصلى نبود، حرف هاء، كه سومين حرف ترتيب ياد شده است مدّ نظر قرار مى‌گيرد و تا آخر همين طور ادامه مى‌يابد. مثلاً كلمه لهج را بايد در باب (الهاء مع الجيم و اللام) جستجو نمود، چون حرف هاء در ترتيب ذكر شده جلوتر از حرف جيم و حرف جيم نيز جلوتر از حرف لام قرار دارد و نيز كلمه فرط را بايد در باب ثلاثى صحيح از حرف طاء و نيز در باب (الطاء و الراء و الفاء معها) جستجو كرد؛ زيرا حرف طاء در ترتيب حروف جلوتر از راء و حرف راء نيز جلوتر از فاء است. همين‌طور كلمه ميقات را كه حروف اصلى‌اش (و ق ت) است بايد در باب ثلاثى معتل از حرف قاف و در باب (القاف و التاء و الواو معها) جستجو كرد.
3. اگر حرف علّه در بين كلمه مورد نظر وجود داشته باشد بايد آن را به اصل خويش برگرداند؛ مثلاً كلمات عطيه در حروف اصلى (ع ط و) و ميعاد در حروف اصلى (و ع د) قرار مى‌گيرند.
 
4. بعد از شناسايى حروف اصلى، اگر حرف عين در بين حروف اصلى وجود دارد آن كلمه را بايد در كتاب العين يا باب العين جستجو نمود سپس با نظر به دو حرف ديگر، ضمن حفظ ترتيب تجويدى ياد شده، حرفى كه بعد از حرف عين قرار گرفته، مورد توجه قرار مى‌گيرد. به عنوان مثال اگر حروف اصلى كلمه‌اى (س ل ع) باشد بايد به باب العين مراجعه نمود و از آن جا كه حرف سين در ترتيب بالا نسبت به حرف لام نزديك‌تر به حرف عين است. بايد سراغ «باب العين و السين و اللام معها» رفت و آن را پيدا نمود. اگر در بين حروف اصلى، حرف عين وجود نداشت، بايد ديد كه آيا حرف بعد از عين در ترتيب ياد شده (كه حرف حاء است)وجود دارد يا نه؟ اگر وجود داشت بايد آن كلمه را در باب الحاء جست و اگر حرف حاء در حروف اصلى نبود، حرف هاء، كه سومين حرف ترتيب ياد شده است مدّ نظر قرار مى‌گيرد و تا آخر همين طور ادامه مى‌يابد. مثلاً كلمه لهج را بايد در باب (الهاء مع الجيم و اللام) جستجو نمود، چون حرف هاء در ترتيب ذكر شده جلوتر از حرف جيم و حرف جيم نيز جلوتر از حرف لام قرار دارد و نيز كلمه فرط را بايد در باب ثلاثى صحيح از حرف طاء و نيز در باب (الطاء و الراء و الفاء معها) جستجو كرد؛ زيرا حرف طاء در ترتيب حروف جلوتر از راء و حرف راء نيز جلوتر از فاء است. همين‌طور كلمه ميقات را كه حروف اصلى‌اش (و ق ت) است بايد در باب ثلاثى معتل از حرف قاف و در باب (القاف و التاء و الواو معها) جستجو كرد.


در صورتى كه كلمه‌اى كاملاً معتل باشد بايد به آخرين باب كتاب مراجعه كنيم يعنى باب الاحرف العلة.
در صورتى كه كلمه‌اى كاملاً معتل باشد بايد به آخرين باب كتاب مراجعه كنيم يعنى باب الاحرف العلة.
خط ۹۸: خط ۹۵:
[http://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Text/13763 مطالعه کتاب العین در پایگاه کتابخانه دیجیتال نور]
[http://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Text/13763 مطالعه کتاب العین در پایگاه کتابخانه دیجیتال نور]
[[رده:کتاب‌شناسی]]
[[رده:کتاب‌شناسی]]
۴۲۵٬۲۲۵

ویرایش