الفرج بعد الشدة: تفاوت میان نسخه‌ها

    از ویکی‌نور
    بدون خلاصۀ ویرایش
    بدون خلاصۀ ویرایش
     
    (۱۷ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشد)
    خط ۶: خط ۶:
    [[شالجی، عبود]] (مصحح)
    [[شالجی، عبود]] (مصحح)


    [[تنوخی، محسن بن علی]] (نويسنده)
    [[تنوخی، محسن بن علی]] (نویسنده)
    | زبان =عربی
    | زبان =عربی
    | کد کنگره =‏‎‏PJA‎‏ ‎‏3910‎‏ ‎‏/‎‏ف‎‏4
    | کد کنگره =‏‎‏PJA‎‏ ‎‏3910‎‏ ‎‏/‎‏ف‎‏4
    خط ۲۰: خط ۲۰:
    | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE10187AUTOMATIONCODE
    | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE10187AUTOMATIONCODE
    | چاپ =1
    | چاپ =1
    | تعداد جلد =5
    | تعداد جلد =5
    | کتابخانۀ دیجیتال نور =6294
    | کتابخانۀ دیجیتال نور =10187
    | کتابخوان همراه نور =10187
    | کد پدیدآور =
    | کد پدیدآور =
    | پس از =
    | پس از =
    | پیش از =
    | پیش از =
    }}
    }}
    '''الفرج بعد الشدة''' تأليف [[تنوخی، محسن بن علی|قاضى ابوعلى محسن بن على تنوخى]] (327-384ق) به زبان عربى نگاشته است. در كتاب به داستان‌هايى پرداخته شده كه موضوعش فرج بعد از شدت است و دعاهايى نيز در اين باب ذكر شده است. [[تنوخی، محسن بن علی|تنوخى]] كه نوع «گشايش» را با احوال ناخوش خود مناسب مى‌ديد، به جمع‌آورى داستان‌هايى با موضوع ياد شده پرداخت. هم‌چنين هدف نويسنده ذكر تأثير رفتار انسانى و اخلاقى قهرمانان داستان‌هايش در رهايى آنها از مشكلات است.
    '''الفرج بعد الشدة''' تأليف [[تنوخی، محسن بن علی|قاضى ابوعلى محسن بن على تنوخى]] (327-384ق) به زبان عربى نگاشته است. در كتاب به داستان‌هایى پرداخته شده كه موضوعش فرج بعد از شدت است و دعاهایى نيز در اين باب ذكر شده است. [[تنوخی، محسن بن علی|تنوخى]] كه نوع «گشايش» را با احوال ناخوش خود مناسب مى‌ديد، به جمع‌آورى داستان‌هایى با موضوع ياد شده پرداخت. هم‌چنين هدف نویسنده ذكر تأثير رفتار انسانى و اخلاقى قهرمانان داستان‌هایش در رهایى آنها از مشكلات است.


    == ساختار==
    == ساختار==
    خط ۳۳: خط ۳۴:


    == گزارش محتوا==
    == گزارش محتوا==
    حكايت‌هاى كتاب براى بسيارى از نويسندگان و شعرا و اهل ذوق كه بعد از اين قرن زندگى كرده‌اند، مايه الهام بوده و بسيارى در آثار خود حكايات آن را نقل به مضمون كرده‌اند. كتاب در منظر برخى، كتابى كامل بوده و مقبول و مرغوب است و خواننده از خواندنش لذت مى‌برد، برخى نيز به خاطر طولانى بودن و آوردن موارد غير الزامى آن را باعث ملالت مى‌دانند.  
    حكايت‌هاى كتاب براى بسيارى از نويسندگان و شعرا و اهل ذوق كه بعد از اين قرن زندگى كرده‌اند، مايه الهام بوده و بسيارى در آثار خود حكايات آن را نقل به مضمون كرده‌اند. كتاب در منظر برخى، كتابى كامل بوده و مقبول و مرغوب است و خواننده از خواندنش لذت مى‌برد، برخى نيز به خاطر طولانى بودن و آوردن موارد غير الزامى آن را باعث ملالت مى‌دانند.  


    باب‌هاى نخستين كتاب به ابتلاى پيغمبران و برگزيدگان و صبر ايشان بر بلا و مواظبت بر دعا اختصاص يافته و پر از آيات قرآنى و احاديث و ادعيه مناسب است. سپس در شرح حال كسانى كه به غضب سلطان گرفتار شده و كسانى كه از حبس و اسارت رهائى يافته، و آنها كه پس از خوابى بشارت دهنده به گشايش رسيده‌اند نوشته است.
    باب‌هاى نخستين كتاب به ابتلاى پيغمبران و برگزيدگان و صبر ايشان بر بلا و مواظبت بر دعا اختصاص يافته و پر از آيات قرآنى و احاديث و ادعيه مناسب است. سپس در شرح حال كسانى كه به غضب سلطان گرفتار شده و كسانى كه از حبس و اسارت رهائى يافته، و آنها كه پس از خوابى بشارت دهنده به گشايش رسيده‌اند نوشته است.


    نويسنده جزئيات مهمى از ضعف خلافت عباسى و تغييرات ناگهانى و سريع دستگاه وزارت را از قول وزراى دوران كه مستقيماً با سياست روز در تماس بوده‌اند نقل كرده است. در چند باب آخر گاهى از قول ساكن اهوازى و تاجر بغدادى به وقايع مضحك و حوادث عجيب و غريب با خلاصى‌هاى اتفاقى معجزآسا بر مى‌خوريم. در واقع در اين داستان‌ها در زمينه‌هاى پر مخاطره، گرداب وحشت و ترس در كنار بهشت امن و عدالت، موفقيت شيرين و دل چسب در قرب شكست تلخ زهرآگين و شجاعت و بى‌باكى در جوار ترس قرار گرفته است. صحنه وقوع بيشتر حوادث بغداد، كوفه، بصره، اهواز، و مراكز مهم ديگر است.
    نویسنده جزئيات مهمى از ضعف خلافت عباسى و تغييرات ناگهانى و سريع دستگاه وزارت را از قول وزراى دوران كه مستقيماً با سياست روز در تماس بوده‌اند نقل كرده است. در چند باب آخر گاهى از قول ساكن اهوازى و تاجر بغدادى به وقايع مضحك و حوادث عجيب و غريب با خلاصى‌هاى اتفاقى معجزآسا بر مى‌خوريم. در واقع در اين داستان‌ها در زمينه‌هاى پر مخاطره، گرداب وحشت و ترس در كنار بهشت امن و عدالت، موفقيت شيرين و دل چسب در قرب شكست تلخ زهرآگین و شجاعت و بى‌باكى در جوار ترس قرار گرفته است. صحنه وقوع بيشتر حوادث بغداد، كوفه، بصره، اهواز، و مراكز مهم ديگر است.


    جلد پنجم كتاب مجموعه‌اى از اشعار برگزيده است كه ظاهراً رابطه‌اى با مفهوم گشايش داشته‌اند.
    جلد پنجم كتاب مجموعه‌اى از اشعار برگزيده است كه ظاهراً رابطه‌اى با مفهوم گشايش داشته‌اند.
    خط ۴۵: خط ۴۴:
    «الفرج بعد الشدة» تنها نام كتاب نيست، بلكه يكى از «انواع ادبى» در ادبيات عرب به شمار مى‌آيد كه تنوخى نيك مى‌شناخته است. سه نفر، تأليفاتى به همين نام داشته‌اند؛ نخستين آنها ابوالحسن على بن محمد مداينى است كه فقط پنج يا شش ورق جمع آورد و نام آن را «فرج بعد الشده و الضيق» نهاد. دومى ابوبكر عبدالله بن محمد، معروف به [[ابن ابی‌الدنیا، عبدالله بن محمد|ابن ابى الدنيا]] است كه به جمع اخبار و احاديث در توكل و صبر بر بلا و مواظبت بر دعا و نظاير آن همت گماشت و بيست ورق از اين دست گرد آورد. نفر سوم قاضى ابى الحسين عمر بن محمد ابن يوسف الازدى است كه بيشتر مطالب مداينى را با مطالبى از خود همراه تعداد قليلى ابيات مناسب در پنجاه ورق به همان نام جمع كرد.  
    «الفرج بعد الشدة» تنها نام كتاب نيست، بلكه يكى از «انواع ادبى» در ادبيات عرب به شمار مى‌آيد كه تنوخى نيك مى‌شناخته است. سه نفر، تأليفاتى به همين نام داشته‌اند؛ نخستين آنها ابوالحسن على بن محمد مداينى است كه فقط پنج يا شش ورق جمع آورد و نام آن را «فرج بعد الشده و الضيق» نهاد. دومى ابوبكر عبدالله بن محمد، معروف به [[ابن ابی‌الدنیا، عبدالله بن محمد|ابن ابى الدنيا]] است كه به جمع اخبار و احاديث در توكل و صبر بر بلا و مواظبت بر دعا و نظاير آن همت گماشت و بيست ورق از اين دست گرد آورد. نفر سوم قاضى ابى الحسين عمر بن محمد ابن يوسف الازدى است كه بيشتر مطالب مداينى را با مطالبى از خود همراه تعداد قليلى ابيات مناسب در پنجاه ورق به همان نام جمع كرد.  


    برترى كتاب [[تنوخی، محسن بن علی|تنوخى]] به تأليفات مشابهش بر كسى پوشيده نيست و دربرگيرنده مطالب ديگر كتب، البته كامل‌تر از آنهاست. ساده و روانى متن كتاب يكى از امتيازات بسيار خوب كتاب است.
    برترى كتاب [[تنوخی، محسن بن علی|تنوخى]] به تأليفات مشابهش بر كسى پوشيده نيست و دربرگیرنده مطالب ديگر كتب، البته كامل‌تر از آنهاست. ساده و روانى متن كتاب يكى از امتيازات بسيار خوب كتاب است.


    از سه كتابى كه قبلا با همين نام تأليف شده در كتاب استفاده شده است و از كتب ديگرى نيز مانند: الآداب الحميده والاخلاق النفيسه ابى جعفر طبرسى، [[الأغاني|الاغانى]] [[ابوالفرج اصفهانی، علی بن حسین|ابى فرج اصفهانى]]، [[الوزراء و الكتّاب|الوزراء والكتّاب]] [[جهشیاری، محمد بن عبدوس|ابى عبدالله محمد بن عبدوس الجهشيارى]] آورده شده است. در برخى موارد هم تنها نام مؤلفش را نوشته و نامى از كتاب به ميان نياورده است. هم‌چنين از اساتيدى مثل ابى‌بكر محمد بن يحيى و ابى الفرج على بن حسين اصفهانى و ابى عمر الزاهد كه اجازه نقل اخبار داشته نقل خبر كرده است.
    از سه كتابى كه قبلا با همين نام تأليف شده در كتاب استفاده شده است و از كتب ديگرى نيز مانند: الآداب الحميده والاخلاق النفيسه ابى جعفر طبرسى، [[الأغاني|الاغانى]] [[ابوالفرج اصفهانی، علی بن حسین|ابى فرج اصفهانى]]، [[الوزراء و الكتّاب|الوزراء والكتّاب]] [[جهشیاری، محمد بن عبدوس|ابى عبدالله محمد بن عبدوس الجهشيارى]] آورده شده است. در برخى موارد هم تنها نام مؤلفش را نوشته و نامى از كتاب به ميان نياورده است. هم‌چنين از اساتيدى مثل ابى‌بكر محمد بن يحيى و ابى الفرج على بن حسین اصفهانى و ابى عمر الزاهد كه اجازه نقل اخبار داشته نقل خبر كرده است.


    == وضعيت كتاب==
    == وضعيت كتاب==
    [[ترجمۀ فرج بعد از شدت|ترجمه فارسی الفرج]] در ميانه‌هاى سده 7ق به دست [[عوفی، محمد بن محمد|سديد‌الدين عوفى]] و نيز به دست [[دهستانی مویدی، حسین بن اسعد|حسین بن اسعد دهستانى]] صورت گرفت. نسخه موجود را محقق كتاب از نسخه‌هاى قديمى موجود در كتاب‌خانه‌هاى مختلف جمع‌آورى كرده و با تصحيح و تعليق‌هاى خود كامل كرده است.


     
    فهرست مفصلى از اسماء اشخاص، جغرافى، عمرانى و كتب و مراجع در پایان كتاب آورده شده است. محقق در پاورقى‌ها، مصادر كتاب را ضبط كرده و كلمات دشوار را شرح داده است.  
    [[ترجمۀ فرج بعد از شدت|ترجمه فارسى الفرج]] در ميانه‌هاى سده 7ق به دست سديد‌الدين عوفى و نيز به دست حسين بن اسعد دهستانى صورت گرفت. نسخه موجود را محقق كتاب از نسخه‌هاى قديمى موجود در كتاب‌خانه‌هاى مختلف جمع‌آورى كرده و با تصحيح و تعليق‌هاى خود كامل كرده است.
     
    فهرست مفصلى از اسماء اشخاص، جغرافى، عمرانى و كتب و مراجع در پايان كتاب آورده شده است. محقق در پاورقى‌ها، مصادر كتاب را ضبط كرده و كلمات دشوار را شرح داده است.  


    == منابع مقاله==
    == منابع مقاله==
    خط ۶۰: خط ۵۷:
    # مصفا (كريمى)، امير بانو فرج بعد الشده و جوامع الحكايات، مجله يغما، خرداد 1351، شماره 285.
    # مصفا (كريمى)، امير بانو فرج بعد الشده و جوامع الحكايات، مجله يغما، خرداد 1351، شماره 285.


    == وابسته‌ها ==
    ==وابسته‌ها==
    {{وابسته‌ها}}
    {{وابسته‌ها}}


    [[ترجمۀ فرج بعد از شدت]]
    [[ترجمۀ فرج بعد از شدت]]
    خط ۶۹: خط ۶۷:
    [[رده:زبان و ادبیات شرقی (آسیایی)]]
    [[رده:زبان و ادبیات شرقی (آسیایی)]]
    [[رده:زبان و ادبیات عربی]]
    [[رده:زبان و ادبیات عربی]]
    [[رده: 25 آبان الی 24 آذر]]

    نسخهٔ کنونی تا ‏۲۰ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۰۵

    الفرج بعد الشدة
    الفرج بعد الشدة
    پدیدآورانشالجی، عبود (مصحح) تنوخی، محسن بن علی (نویسنده)
    عنوان‌های دیگرکتاب الفرج بعد الشدة
    ناشردار صادر
    مکان نشربیروت - لبنان
    چاپ1
    موضوعداستانهای عربی - قرن 4ق. نثر عربی - قرن 4ق.
    زبانعربی
    تعداد جلد5
    کد کنگره
    ‏‎‏PJA‎‏ ‎‏3910‎‏ ‎‏/‎‏ف‎‏4
    نورلایبمطالعه و دانلود pdf

    الفرج بعد الشدة تأليف قاضى ابوعلى محسن بن على تنوخى (327-384ق) به زبان عربى نگاشته است. در كتاب به داستان‌هایى پرداخته شده كه موضوعش فرج بعد از شدت است و دعاهایى نيز در اين باب ذكر شده است. تنوخى كه نوع «گشايش» را با احوال ناخوش خود مناسب مى‌ديد، به جمع‌آورى داستان‌هایى با موضوع ياد شده پرداخت. هم‌چنين هدف نویسنده ذكر تأثير رفتار انسانى و اخلاقى قهرمانان داستان‌هایش در رهایى آنها از مشكلات است.

    ساختار

    در ابتداى اثر مقدمه و ترجمه مفصلى درباره مؤلف، از محقق كتاب «عبّود الشالجى» آمده است. متن كتاب مشتمل بر پنج جزء و چهارده باب است كه هر جزء يك الى پنج باب را دربر دارد. در مجموع 492 حكايت در كتاب آمده است.

    گزارش محتوا

    حكايت‌هاى كتاب براى بسيارى از نويسندگان و شعرا و اهل ذوق كه بعد از اين قرن زندگى كرده‌اند، مايه الهام بوده و بسيارى در آثار خود حكايات آن را نقل به مضمون كرده‌اند. كتاب در منظر برخى، كتابى كامل بوده و مقبول و مرغوب است و خواننده از خواندنش لذت مى‌برد، برخى نيز به خاطر طولانى بودن و آوردن موارد غير الزامى آن را باعث ملالت مى‌دانند.

    باب‌هاى نخستين كتاب به ابتلاى پيغمبران و برگزيدگان و صبر ايشان بر بلا و مواظبت بر دعا اختصاص يافته و پر از آيات قرآنى و احاديث و ادعيه مناسب است. سپس در شرح حال كسانى كه به غضب سلطان گرفتار شده و كسانى كه از حبس و اسارت رهائى يافته، و آنها كه پس از خوابى بشارت دهنده به گشايش رسيده‌اند نوشته است.

    نویسنده جزئيات مهمى از ضعف خلافت عباسى و تغييرات ناگهانى و سريع دستگاه وزارت را از قول وزراى دوران كه مستقيماً با سياست روز در تماس بوده‌اند نقل كرده است. در چند باب آخر گاهى از قول ساكن اهوازى و تاجر بغدادى به وقايع مضحك و حوادث عجيب و غريب با خلاصى‌هاى اتفاقى معجزآسا بر مى‌خوريم. در واقع در اين داستان‌ها در زمينه‌هاى پر مخاطره، گرداب وحشت و ترس در كنار بهشت امن و عدالت، موفقيت شيرين و دل چسب در قرب شكست تلخ زهرآگین و شجاعت و بى‌باكى در جوار ترس قرار گرفته است. صحنه وقوع بيشتر حوادث بغداد، كوفه، بصره، اهواز، و مراكز مهم ديگر است.

    جلد پنجم كتاب مجموعه‌اى از اشعار برگزيده است كه ظاهراً رابطه‌اى با مفهوم گشايش داشته‌اند.

    «الفرج بعد الشدة» تنها نام كتاب نيست، بلكه يكى از «انواع ادبى» در ادبيات عرب به شمار مى‌آيد كه تنوخى نيك مى‌شناخته است. سه نفر، تأليفاتى به همين نام داشته‌اند؛ نخستين آنها ابوالحسن على بن محمد مداينى است كه فقط پنج يا شش ورق جمع آورد و نام آن را «فرج بعد الشده و الضيق» نهاد. دومى ابوبكر عبدالله بن محمد، معروف به ابن ابى الدنيا است كه به جمع اخبار و احاديث در توكل و صبر بر بلا و مواظبت بر دعا و نظاير آن همت گماشت و بيست ورق از اين دست گرد آورد. نفر سوم قاضى ابى الحسين عمر بن محمد ابن يوسف الازدى است كه بيشتر مطالب مداينى را با مطالبى از خود همراه تعداد قليلى ابيات مناسب در پنجاه ورق به همان نام جمع كرد.

    برترى كتاب تنوخى به تأليفات مشابهش بر كسى پوشيده نيست و دربرگیرنده مطالب ديگر كتب، البته كامل‌تر از آنهاست. ساده و روانى متن كتاب يكى از امتيازات بسيار خوب كتاب است.

    از سه كتابى كه قبلا با همين نام تأليف شده در كتاب استفاده شده است و از كتب ديگرى نيز مانند: الآداب الحميده والاخلاق النفيسه ابى جعفر طبرسى، الاغانى ابى فرج اصفهانى، الوزراء والكتّاب ابى عبدالله محمد بن عبدوس الجهشيارى آورده شده است. در برخى موارد هم تنها نام مؤلفش را نوشته و نامى از كتاب به ميان نياورده است. هم‌چنين از اساتيدى مثل ابى‌بكر محمد بن يحيى و ابى الفرج على بن حسین اصفهانى و ابى عمر الزاهد كه اجازه نقل اخبار داشته نقل خبر كرده است.

    وضعيت كتاب

    ترجمه فارسی الفرج در ميانه‌هاى سده 7ق به دست سديد‌الدين عوفى و نيز به دست حسین بن اسعد دهستانى صورت گرفت. نسخه موجود را محقق كتاب از نسخه‌هاى قديمى موجود در كتاب‌خانه‌هاى مختلف جمع‌آورى كرده و با تصحيح و تعليق‌هاى خود كامل كرده است.

    فهرست مفصلى از اسماء اشخاص، جغرافى، عمرانى و كتب و مراجع در پایان كتاب آورده شده است. محقق در پاورقى‌ها، مصادر كتاب را ضبط كرده و كلمات دشوار را شرح داده است.

    منابع مقاله

    1. مقدمه محقق و متن كتاب
    2. مصفا (كريمى)، امير بانو فرج بعد الشده و جوامع الحكايات، مجله يغما، خرداد 1351، شماره 285.

    وابسته‌ها