تاریخ‌نگری و تاریخ‌نگاری اسماعیلیان (654-148ه.ق)

    از ویکی‌نور
    تاریخ‌نگری و تاریخ‌نگاری اسماعیلیان (654-148ه.ق)
    تاریخ‌نگری و تاریخ‌نگاری اسماعیلیان (654-148ه.ق)
    پدیدآورانبابایی سیاب، علی (نویسنده)
    ناشرپژوهشگاه حوزه و دانشگاه
    مکان نشرقم
    سال نشر۱۳۹۸ش
    شابک4-241-298-600-978
    کد کنگره

    تاریخ‌نگری و تاریخ‌نگاری اسماعیلیان (654-148ه.ق) تألیف علی بابایی سیاب، اسماعیلیان نخستین به دلیل تأثیرپذیری از فلسفه‌ی نوافلاطونی و امتزاج آن با مبانی اسلامی - شیعی خود؛ به درکی نو از خدا، هستی و مفهوم زمان دست یافتند، آنان بر اساس جهان شناسی خاص خود و با تکیه بر اصل اساسی «امامت» در نظام عقیدتی اسماعیلی، دیدگاهی مشیت انگارانه به تاریخ داشتند.

    ساختار

    مطالب در چهار فصل تنظیم شده است:

    فصل اول: شناخت منابع و تحقیقات

    الف) معرفی منابع این پژوهش

    ب) گونه شناسی تحقیقات جدید

    فصل دوم: تاریخ نگری اسماعیلیان

    الف) جهان شناسی اسماعیلیان و مبانی فلسفه‌ی نظری تاریخ

    ب) معرفت تاریخی و جایگاه آن در طبقه بندی علوم

    فصل سوم: تاریخ نگاری اسماعیلیان

    - رویکرد و هدف در تاریخ نگاری اسماعیلی:

    الف) اسماعیلیان پیشافاطمی و مبانی نظری تاریخ

    ب) حاکمیت سیاسی و تاریخ نگاری فاطمیان

    ج) استتار امام و تاریخ نگاری طیبی

    د) ظهور حقیقت باطنی و تاریخ نگاری نزاری

    - رویکرد و روش در تاریخ نگاری اسماعیلی:

    الف) رویکرد کلامی در نگارش تاریخ

    ب) روش و منابع نگارش تاریخ

    - عنصر زمان و انواع تاریخ نگاری اسماعیلی:

    الف) تک نگاری های فرد/ رویداد محور

    ب) سیره نگاری و تراجم

    ج) شعر به مثابه تاریخ

    فصل چهارم: سخن آخر

    الف) مروری بر نتایج این پژوهش

    ب) جایگاه تاریخ نگاری در ادبیات مکتوب اسماعیلیان

    گزارش کتاب

    اسماعیلیان نخستین به دلیل تأثیرپذیری از فلسفه‌ی نوافلاطونی و امتزاج آن با مبانی اسلامی - شیعی خود؛ به درکی نو از خدا، هستی و مفهوم زمان دست یافتند، آنان بر اساس جهان شناسی خاص خود و با تکیه بر اصل اساسی «امامت» در نظام عقیدتی اسماعیلی، دیدگاهی مشیت انگارانه به تاریخ داشتند که برخلاف دیگر مکاتب تاریخ نگری سنتی؛ نایبان اراده‌ی خدا را به سلسله هایی هفتگانه از ناطقان و امامان محدود می نمود که وظیفه‌ی هدایت بشر در تاریخ را برعهده داشتند. بر همین اساس، برای مورخ اسماعیلی تنها حوادث مرتبط با امام و تشکیلات دینی - سیاسی پیرامون او معنادار بود و قابلیت ثبت در تاریخ را داشت. این در حالی است که در پارادایم تاریخ نگری سنتی، «نخبگان» اعم از سیاسی و دینی به عنوان نایبان اراده خدا در زمین بودند و تاریخ عبارت بود از ثبت زندگی، اعمال، رفتار و کردار این گروه ها. الگوی دوری - خطی و تکامل گرایانه از حرکت تاریخی در مقابل نگاه خطی مبتنی بر نظریه انحطاط در تاریخ نگری سنتی؛ و نیز رابطه ناگسستنی تاریخ با فراتاریخ، در مقابل تحدید معنای تاریخ به بعد جسمانی آن در سایر مکاتب تاریخ نگری سنتی، از دیگر مؤلفه‌های تاریخ نگری اسماعیلی است که به جنبه‌های تاریخ نگارانه‌ی آن شکل داده است.[۱]

    پانويس


    منابع مقاله

    کتابخانه تخصصی تاریخ اسلام و ایران

    وابسته‌ها