تنبيه الغافلين عن فضائل الطالبيين (ویرایش جدید)

    از ویکی‌نور
    تنبيه الغافلين عن فضائل الطالبيين‏
    تنبيه الغافلين عن فضائل الطالبيين (ویرایش جدید)
    پدیدآورانحاکم جشمي، محسن بن محمد (نويسنده) انصاري قمي، محمدرضا (مصحح)
    عنوان‌های دیگرفضائل الطالبين
    ناشروزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي. سازمان چاپ و انتشارات
    مکان نشرايران - تهران
    سال نشرمجلد1: 1378ش,
    موضوعاحاديث شيعه - قرن 5ق.

    تفاسير شيعه - قرن 5ق.

    خاندان نبوت در قرآن

    علي بن ابي طالب (ع)، امام اول، 23 قبل از هجرت - 40ق. - احاديث

    علي بن ابي طالب (ع)، امام اول، 23 قبل از هجرت - 40ق. - جنبه‌های قرآنی
    زبانعربی
    تعداد جلد1
    کد کنگره
    ‏BP‎‏ ‎‏104‎‏ ‎‏/‎‏خ‎‏2‎‏ج‎‏5‎‏ ‎‏1378‏

    تنبيه الغافلين عن فضائل الطالبيين، حاکم ابی‌سعد محسن بن محمد بن کرامه جشمی بیهقی (متوفی 494ق)، کتابی است در تفسیر قرآن و بیان اسباب نزول و بیان فضایل اهل‎بیت(ع) که در آن، یک‎صدودو آیه از پنجاه‎وپنج سوره قرآن کریم، که همگی به‎گونه‌ای با امیرالمؤمنین(ع) و اهل‎بیت(ع) مرتبطند، آورده شده؛ در ذیل هرکدام، نخست وجوه و احتمالاتی که مفسرین، محدثین، سیره‎نگاران، مورخین، فقها و متکلمین، درباره آن آیه آورده‌اند، ذکر شده و سپس برای تأیید نظر و رأی مختار، به حدیث یا احادیثی تمسک و استشهاد شده است[۱].

    ازآنجاکه این کتاب پیش از این معرفی گردیده است، در این نوشتار، به معرفی نسخه‌ای از آن پرداخته شده که توسط محمدرضا انصاری قمی، تصحیح شده است.

    در ابتدای کتاب، مقدمه‌ای از مصحح افزوده شده که در آن، ضمن شرح حال مفصل نویسنده، به توضیح ویژگی‎های تصحیح کتاب، پرداخته شده است[۲].

    ازآنجاکه این کتاب، یکی از ذخایر ارزشمند میراث اسلامی ایران بشمار می‌رود و نویسنده آن، خود یکی از پرورش‎یافتگان حوزه‌های علمی کهن ایران می‎باشد و از سوی دیگر، این کتاب، جمع میان تفسیر قرآن و احادیث معصومین و فضائل اهل‎بیت(ع) کرده است، لذا احیای آن دارای ارزش مضاعفی بوده و چون تحقیق و انتشار این‎گونه میراث، مورد توجه کتابخانه مجلس شورای اسلامی بوده و در راستای برنامه‌های بخش پژوهش این کتابخانه است، ازاین‎رو به احیا و تصحیح آن، اقدام گردیده است[۳].

    روش مصحح در تصحیح کتاب، تلاش در ارائه متنی صحیح و به‎دور از کاستی‎های متعارف در نسخه‌های خطی است؛ ازاین‎رو، در هنگام تصحیح کتاب، نسخه خطی متعلق به کتابخانه مجلس شورای اسلامی، به علت کهن بودن، اصل قرار گرفته و آنگاه به اختلافات آن با نسخه دوم، اشاره شده و در برخی موارد، با توجه به افتادگی یا کمبود متن اصلی، عبارت حدیث یا متن کتاب، با کمک نسخه دوم، تکمیل شده و بدین وسیله، تلاش شده است که متن صحیحی ارائه شود. از سوی دیگر، با توجه به اینکه کتاب دارای احادیث و روایات فراوانی از پیامبر(ص) و امامان معصوم(ع) و یا کتاب‌های حدیث و صحاح است، لذا برای آنکه واژه یا واژگانی به حدیث افزوده یا از آن کاسته نشود، حتی‌الامکان از هرگونه تغییری در احادیث، دوری شده است. علاوه بر این، چون کتاب از منابع کهن باقی‎مانده از سال‎های میانی یا پایانی قرن پنجم هجری است و دربرگیرنده ده‌ها حدیث و روایت صحیح و مشهور و متواتر می‎باشد، نیازی به استخراج منابع حدیثی آن دیده نشده است؛ چون به اعتقاد مصحح، شهرت بیشتر آنها، به‎گونه‌ای است که ما را بی‌نیاز از آن می‌کند و بزرگانی همچون علامه امینی در «الغدير» و میر حامدحسین لکنهوی در «عبقات الأنوار» و سید عبدالحسین شرف‌الدین عاملی در «المراجعات»، به تصحیح اسانید و متون این روایات پرداخته‌اند و خواننده به‎راحتی می‌تواند با مراجعه به هریک از این سه کتاب ارزشمند، از صحت آنها آگاه گردد؛ ازاین‎رو تمامی روایات به دو کتاب «الغدير» و «المراجعات» و یا کتاب «تفسیر حبری» نوشته ابوعبدالله حسین بن حکم بن مسلم کوفی حبری (متوفای 286ق) به تحقیق استاد سید محمدرضا حسینی و یا کتاب «ما نزل من القرآن في علي(ع)» نوشته ابونعیم اصفهانی (334-‎430ق)، ارجاع و آدرس داده شده است[۴].

    فهرست مطالب در ابتدا و مصادر تحقیق، در انتهای کتاب آمده و در پاورقی‎ها علاوه بر ذکر منابع و اشاره به اختلاف نسخ[۵]، به توضیح برخی از مطالب متن، پرداخته شده است[۶].

    پانویس

    1. ر.ک: مقدمه مصحح، صفحه هفده و هجده
    2. ر.ک: همان، صفحه سیزده - ‎سی‎ویک
    3. ر.ک: همان، صفحه هجده و نوزده
    4. ر.ک: همان، صفحه نوزده -‎ بیست
    5. مثلا ر.ک: پاورقی، ص86
    6. مثلا ر.ک: همان، ص89

    منابع مقاله

    مقدمه و متن کتاب.

    وابسته‌ها

    تنبیه الغافلین عن فضائل الطالبیین