رشتی، حبیب‌الله: تفاوت میان نسخه‌ها

    از ویکی‌نور
    جز (A-esmaili@noornet.net صفحهٔ رشتی، حبیب الله بن محمد علی را بدون برجای‌گذاشتن تغییرمسیر به رشتی، حبیب‌الله بن محمدعلی منتقل کرد)
    جز (A-esmaili@noornet.net صفحهٔ رشتی، حبیب‌الله بن محمدعلی را به رشتی، حبیب‌الله منتقل کرد)
    (بدون تفاوت)

    نسخهٔ ‏۱۷ اوت ۲۰۱۶، ساعت ۱۱:۳۴

    رشتی، حبیب‎ الله بن محمد علی
    نام رشتی، حبیب‎ الله بن محمد علی
    نام های دیگر ج‍ی‍لان‍ی‌، ح‍ب‍ی‍ب‌ ال‍ل‍ه‌

    ج‍ی‍لان‍ی‌ رش‍ت‍ی‌، ح‍ب‍ی‍ب ‌ال‍ل‍ه‌

    رش‍ت‍ی‌ ن‍ج‍ف‍ی‌، ح‍ب‍ی‍ب ‌ال‍ل‍ه‌ ب‍ن‌ م‍ح‍م‍د ع‍ل‍ی

    م‍ی‍رزا ح‍ب‍ی‍ب‌ ال‍ل‍ه‌ رش‍ت‍ی‌

    نام پدر ميرزا محمد خان
    متولد ۱۱۹۷ ش/ ۱۳۲۴ هجری قمری
    محل تولد املش گیلان
    رحلت 1273 هـ.ش یا 1312 هـ.ق یا 1894 م نجف
    اساتید شيخ محمد حسن بن شيخ باقر نجفى، صاحب جواهر (متوفاى 1266 هجرى)، شيخ مرتضى انصارى (متوفاى 1281 هجرى)، سيد ريحان الله بن جعفر الموسوى دارابى بروجردى معروف به كشفی ، ملا على قزوينى
    برخی آثار کتاب القضاء (للرشتی)، بدائع الأفکار ( رشتی، حبیب الله بن محمدعلی )، تعلیقة موجزة شریفة علی کتاب المکاسب و البیع (رشتی)
    کد مولف AUTHORCODE55AUTHORCODE


    ولادت و تحصيلات

    آيت الله العظمى علامه حاج ميرزا حبيب الله بن ميرزا محمد خان گيلانى رشتى از علماى بزرگ قرن 13 و اوايل قرن 14 هجرى است. او در شهر گيلان چشم به جهان گشود.

    ميرزا حبيب الله دروس مقدماتى را در رشت آموخت و بعد از اتمام مقدمات به قزوين رفته و از محضر شيخ عبد الكريم قزوينى استفاده كرد.

    او پس از اتمام دروس سطح به نجف اشرف هجرت كرده و در درس خارج فقه صاحب جواهر شركت نمود. بعد از وفات صاحب جواهر نيز از محضر شيخ اعظم انصارى استفاده كرده و در درس خارج فقه و اصول ايشان شركت مى‌كرد.

    خاندان

    خاندان اين بزرگوار، خاندان علم و تقوا است. پدر ايشان از بزرگان گيلان بوده و بيت او از بزرگترين بيوتات آن منطقه بوده است.

    از ميرزا حبيب الله هم سه فرزند باقى ماند به نامهاى:

    شيخ محمد (درگذشت 1316 هجرى)، شيخ اسماعيل (درگذشت 1343 هجرى) و شيخ اسحاق (درگذشت 1357 هجرى) كه هر سه از علماء فاضل بودند و در كنار پدر بزرگوارشان دفن شده‌اند.

    شيخ اسحاق بن حبيب الله رشتى، مردى فقيه، اصولى، زاهد و متقى بود و در مسجد سپهسالار تدريس مى‌كرد. او داماد ملا كاظم خراسانى است. وى فردى خير و بخشنده بود و به نيازمندان كمك مى‌كرد و در حالى كه خود متمول نبود، قسمتى از خانه‌اش را نيز فروخته و به فقرا بخشيد.

    صاحب أعيان الشيعه دربارۀ او مى‌نويسد:

    كان أستاذ علماء عصره، فقيهاً، أصولياً، محققاً، مؤسساً في الأصول، وحيد عصره في إبكار الأفكار، لم ير أشد فكراً منه و أحسن تحقيقاً.

    تدريس

    ايشان پس از وفات شيخ اعظم - در سال 1281 هجرى - حدود سى سال جانشين او در تدريس و تعليم گرديد.

    در درس ميرزاى رشتى بيش از سيصد نفر از فضلاء و علماء شركت كرده و از محضرش استفاده مى‌كردند و در بين آنان بيش از يكصد نفر از علماء درجۀ يك، كه بعضى به مرجعيت رسيده بودند نيز، حضور داشتند.

    در زمان ميرزا حبيب الله كسى بهتر از او تدريس نمى‌كرد. او، گرچه در تدريس مباحث طرح شده را طولانى بحث مى‌كرد، اما به علت فوايد زياد درس ايشان، گروههاى مختلف در درسش شركت مى‌كردند.

    او فقيه محقق، مدقق، عابد، زاهد و اصولى بود و مراتب علمى او نزد بزرگان عصرش مسلم بود.

    ويژگيها

    از خصوصيات زندگى علمى ميرزا حبيب الله رشتى عمر طولانى اوست كه بيش از هشتاد سال زندگى كرده و در اين مدت تعداد زيادى از علما و مجتهدين صاحب نام، در درس ايشان شركت مى‌كرده‌اند. حتى بزرگان نجف اشرف مثل شيخ عبد الحسين بن شيخ راضى و سيد حسين قزوينى كه از شركت در درس ديگران خوددارى مى‌كردند، از محضر اين عالم وارسته استفاده مى‌كردند.

    از ديگر ويژگيهاى ايشان مى‌توان به تقوا و ورع و اعراض از رياست و اهتمام به مستحبات اشاره كرد. او با علو درجۀ علمى كه داشت، هرگز خود را به عنوان مرجع دينى مطرح نكرده و وجوهات شرعى را دريافت نمى‌كرد.

    پس از وفات شيخ انصارى مردم از شاگردان ايشان خواستند كه فاضل‌ترين و عالم‌ترين شاگرد ايشان را معرفى كنند تا مردم از او تقليد كنند.

    مبرزترين شاگردان شيخ يعنى آقا حسن نجم‌آبادى، ميرزا عبد الرحيم نهاوندى، ميرزا حسن آشتيانى و ميرزا حبيب الله رشتى در خانۀ ميرزا حبيب الله جمع شده و پس از مشورت، ميرزاى شيرازى بزرگ را معرفى كردند و در درس و نماز او را برتر دانستند.

    فضائل روحى و معنوى

    كسى در سلامت نفس ميرزا حبيب الله رشتى و دورى او از رياستهاى دنيوى شك نكرده است.

    زياد روزه گرفتن، زياد نماز خواندن حتى در حال سفر، اشتغال به نمازهاى نافله، ذكر و قرائت قرآن، طهارت دائمى حتى در درس، مداومت بر زيارت حرم شريف حضرت على عليه السلام و زهد و ورع از خصوصيات بارز او است.

    او به دليل احتياط و تقواى زياد در فتوى، به شدت در دادن فتاواى فقهى احتياط مى‌كرد و شايد به همين دليل خود را مرجع اعلام نكرد و راضى نبود كه كسى از او تقليد كند.

    به دليل داشتن بينش سياسى صحيح، در مطرح شدن مرجعيت ميرزاى شيرازى و تقويت مرجعيت او نقش بسزايى داشت و شاگردان او نيز با حضور در مسائل سياسى جوامع اسلامى، نقش مهمى را ايفا مى‌كردند.

    شاگردان مبارز

    ميرزا يحيى بن ميرزا اسد الله طسوجى خوئى از شاگردان ميرزا حبيب الله دو دوره در مجلس شوراى ملى شركت كرده و از جمله فقهاى ناظر بر قوانين در مجلس بود.

    آقا سيد مير بن سيد مير عبد الباقى رشتى در جريان حركت مشروطه در سال 1327 هجرى، همراه پسرش شهيد شدند.

    ديگر شاگرد او، شيخ محمد حسين بن محمد باقر بن محمد تقى، صاحب حاشيه بر معالم، بعد از مرگ فتح على شاه قاجار براى مقابله با حملۀ بيگانگان به مشهد مقدس با دادن حكم جهاد و حضور در جبهه، به تكليف الهى خود عمل كرد.

    سيد ميرزا ابو الحسن انگجى (درگذشت 1357 هجرى)، از جملۀ شاگردان ميرزاى رشتى و از مراجع تقليد تبريز بود كه به دليل فتنۀ حكومت پهلوى و براى دفاع از مردم، به اجبار مدتى به مشهد رفت.

    سيد عبد الرزاق خلو بن على (متوفاى 1337 هجرى) براى جنگ با نيروهاى انگليسى در جنگ جهانى اول، همراه با ساير علما - بعد از گرفتن اجازه از ميرزاى شيرازى و ميرزاى رشتى - شركت فعال داشته است.

    اينها چند نمونه از شركت فعال شاگردان ايشان در صحنه‌هاى سياسى آن زمان است.

    در هر حال، او و ميرزا محمد حسن آشتيانى صاحب بحر الفوائد، از بزرگانى هستند كه در به ثمر رسيدن نهضت ميرزاى شيرازى و حمايت از ايشان نقش بسيار مهمى را ايفا كرده‌اند.

    اساتيد

    مهمترين اساتيد ميرزا حبيب الله عبارتند از:

    1. شيخ محمد حسن بن شيخ باقر نجفى، صاحب جواهر (متوفاى 1266 هجرى)
    2. شيخ مرتضى انصارى (متوفاى 1281 هجرى)
    3. سيد ريحان الله بن جعفر الموسوى دارابى بروجردى معروف به كشفى
    4. ملا على قزوينى (متوفاى 1290 هجرى)
    5. ملا عبد الكريم ايروانى
    6. شيخ عبد الكريم قزوينى

    شاگردان

    فقها و علماى مشهورى كه بعد از ميرزاى شيرازى در درس ميرزا حبيب الله شركت مى‌كرده‌اند بيش از سيصد نفر بوده‌اند كه در أعيان الشيعة و الذريعة به حدود صد نفر از آنان اشاره شده است.

    در اينجا به ذكر نام تعدادى از مشهورترين آنها بسنده مى‌كنيم:

    1. محمد رفيع بن محمد كزازى نجفى، از مبرزترين شاگردان او و صاحب كتابهاى متعدد.
    2. شيخ عبد الله بن شيخ محمد نصير مازندرانى نجفى (متوفاى 1330 هجرى)، كه به وصيت ميرزا حبيب الله بر او نماز خواند و قائم مقام او در تدريس و نماز جماعت و قضاء شد.
    3. سيد اسد الله بن عباس حسينى رودبارى (متوفاى 1333 هجرى) كه تقريرات درس استادش را در اصول در پنج جلد و در فقه در شش جلد نوشته است.
    4. شيخ محمد باقر بن محمد حسن قائنى بيرجندى (متوفاى 1353 هجرى) داراى بيش از 14 اثر تأليفى.
    5. سيد محمد باقر بن ميرزا ابو القاسم بن حجة بن سيد حسن، معروف به حاج آقا بن سيد على، صاحب رياض (متوفاى 1311 هجرى).
    6. محمد حسين فشاركى اصفهانى (متوفاى 1353 هجرى)
    7. شيخ محمد حسين بن شيخ محمد باقر، صاحب حاشيه بر معالم (متوفاى 1208 هجرى).
    8. ملا احمد بن حاج محمد حسين خوانسارى نجفى (متوفاى 1332 هجرى).
    9. سيد ميرزا على شهرستانى (متوفاى 1344 هجرى) و داراى حدود 30 تأليف
    10. آقا سيد مير بن سيد مير عبد الباقى رشتى (متوفاى 1327 هجرى) كه همراه پسرش در مشروطه شهيد شدند.
    11. سيد عدنان الغريقى بن سيد شبّر (متوفاى 1340 هجرى)، داراى حدود 20 تأليف.
    12. سيد ميرزا ابو الحسن انگجى (متوفاى 1357 هجرى) از مراجع تبريز.
    13. سيد محمد باقر بن سيد على، صاحب حاشيۀ قوانين مشهور.
    14. شيخ مرتضى بن شيخ محمد حسن رازى آشتيانى صاحب كتاب بحر الفوائد (متوفاى 1365 هجرى).
    15. شيخ رضا بن شيخ محمد حسين رازى اصفهانى معروف به مسجد شاهى.
    16. سيد ابو القاسم بن سيد معصوم اشكورى (متوفاى 1325 هجرى) صاحب كتاب جواهر العقول في شرح فوائد الأصول.
    17. شيخ على نقى بن شيخ محمد صالح حائرى آل صالحى، معروف به مدرس الطف، از مراجع نجف و صاحب كتاب بدائع الأصول.
    18. شيخ على بن باقر بن شيخ محمد حسن، صاحب جواهر (متوفاى 1340 هجرى)، از مراجع نجف و...

    تأليفات

    تقريرات درس استادش شيخ مرتضى انصارى در اصول فقه، دو جلد

    1. كاشف الظلام في علم الكلام
    2. بدائع الأفكار، در اصول فقه
    3. الإلتقاط، شامل ابتداى طهارت تا آخر عبادات، اجاره، رهن، وقف، صيد، ذباحه و غصب
    4. كتب ارث، وصايا، طهارة، زكاة، صلاة مسافر، خلل الصلاة، اجاره (در اين كتاب مباحث اجاره، بيع فضولى، معاطاة، غصب، رهن و لقطه آمده است)
    5. كتب وقف، صدقات، إحياء موات، صيد و ذباحه
    6. رسالة في المشتق
    7. رسالة اللباس المشكوك
    8. حاشيه بر مكاسب شيخ انصارى

    وفات

    ميرزا حبيب الله رشتى، آن عالم بزرگ، پس از عمرى سراسر تلاش و اخلاص و انجام وظيفه، در سال 1312 هجرى قمرى از اين جهان خاكى پر كشيد و به ديار باقى شتافت.


    وابسته‌ها

    تعلیقة موجزة شریفة علی کتاب المکاسب و البیع (رشتی) / نوع اثر: کتاب / نقش: حاشيه نويس

    فقه الامامیه، قسم الخیارات / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده

    کتاب الاجاره (للمیرزا حبیب الله) / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده

    کتاب القضاء (للرشتی) / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده

    کتاب الغصب / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده

    بدائع الأفکار ( رشتی، حبیب الله بن محمدعلی ) / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده

    رسالة في تقلید الأعلم / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده