شرح التسهيل للمرادي

    از ویکی‌نور
    شرح التسهيل للمرادي
    شرح التسهيل للمرادي
    پدیدآورانعبید، محمد عبدالنبی (نويسنده)
    عنوان‌های دیگرالقسم النحوي
    ناشرمکتبة الإيمان
    مکان نشرمصر - منصوره
    سال نشر1427ق - 2006م
    چاپ1
    زبانعربی
    تعداد جلد1
    نورلایبمطالعه و دانلود pdf

    شرح التسهيل للمرادي، اثر حسن بن قاسم یا حسن بن ام‌قاسم مرادی (749ق) است که بر کتاب «تسهيل الفوائد»، اثر ابن‌ مالک‌ طایى‌ (600-672ق‌)، ادیب مصری، حاشیه زده است. التسهيل مانند اثر دیگر ابن مالک – الفیه - در علم نحو بوده، با این تفاوت که‌ یکی به‌ نثر‌ و دیگری به‌ نظم است. ‌تحقیق و پژوهش این کتاب به دست محمد عبدالنبی محمد احمد عبید انجام شده است.

    محقق، کتاب را به دو بخش تقسیم کرده است: بخش اول، تحقیق (الدراسه) پیرامون متن کتاب و بخش دوم، متن تحقیق‌شده کتاب است. در نخستین بخش، در فصل اول، زندگی حسن بن قاسم، آثار او، بررسی مصادر کتاب، رویکرد او در این شرح و میزان پایبندی‌اش به آن و روش او به‌همراه تنبیه‌هایش بر کتاب التسهيل، به‌عنوان مهم‌ترین منبعی که وی به آن تکیه کرده، بررسی شده است. فصل دوم، دربردارنده شواهد کتاب است که در آن استشهاد به آیات قرآن، حدیث نبوی، شعر و لهجه‌ها آمده است. در فصل سوم، اختلاف‌های نحوی و در فصل چهارم، دیدگاه‌های نحوی مصنف و کشمکش‌های او با دیگران آورده شده است[۱]. برای مثال، محقق نشان می‌دهد که مرادی چه اندازه از ادیبان بزرگ عرب - که عددشان به صد می‌رسد - در شرح کتابش بهره برده است. او در راستای این بهره‌وری آرای آنان را نیز نقد کرده است[۲]. مرادی در بسیاری از جاهای کتاب از آوردن نام صاحب‌نظران پرهیز کرده است و با آوردن عبارت‌های ذهب بعضهم، بعض العلماء، بعض المتأخرين، از نوشته‌هایشان بهره گرفته است[۳].

    همچنین، محقق نشان می‌دهد که چگونه حسن بن قاسم در نقل کلام ابن مالک تصرف کرده و کلمه‌ای را به آن‌ها می‌افزاید[۴]. او گاهی با اینکه کلام ابن مالک را همان‌ گونه که هست، می‌آورد، اما آن را پس و پیش نقل می‌کند[۵]. گاهی نیز کلام ابن مالک را می‌آورد، ولی هیچ‌گونه اشاره‌ای به اینکه این کلام از آن او است، نمی‌کند[۶]. محقق می‌گوید: مرادی از کسانی نیست که چشم‌بسته قضیه‌های نحوی را از ادیب بزرگی مانند ابن مالک بپذیرد[۷]. محقق برخی از برداشت‌ها و استدراک‌های مرادی را بر کلام ابن مالک در هفده مورد برشمرده است[۸].

    پانویس

    1. ر.ک: مقدمه، ص5
    2. ر.ک: الدراسه، ص19
    3. ر.ک: همان، ص20
    4. ر.ک: همان، ص23-21
    5. ر.ک: همان، ص21
    6. ر.ک: همان، ص22
    7. ر.ک: همان، ص23
    8. ر.ک: همان، ص27-23

    منابع مقاله

    مقدمه و دراسه.

    وابسته‌ها