طباطبایی، سید عبدالعزیز: تفاوت میان نسخه‌ها

    از ویکی‌نور
     
    (۹۰ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۸ کاربر نشان داده نشد)
    خط ۱: خط ۱:
    <div class='wikiInfo'>
    <div class="wikiInfo">
    [[پرونده:NUR01884.jpg|بندانگشتی|طباطبایی، عبد العزیز  ]]
    [[پرونده:NUR01884.jpg|بندانگشتی|طباطبایی، سید عبدالعزیز]]
    {| class="wikitable aboutAuthorTable" style="text-align:Right" |+ |
    {| class="wikitable aboutAuthorTable" style="text-align:Right" |+ |
    |-
    |-
    ! نام!! data-type='authorName'|طباطبایی، عبد العزیز
    ! نام!! data-type="authorName" |طباطبایی، سید عبدالعزیز
    |-
    |-
    |نام های دیگر  
    |نام‌های دیگر  
    |data-type='authorOtherNames'| طباطبائی یزدی، سید عبد العزیز
    | data-type="authorOtherNames" | طباطبایی یزدی، سید عبدالعزیز


    یزدی، عبد العزیز بن جواد
    یزدی، عبدالعزیز بن جواد
    |-
    |-
    |نام پدر  
    |نام پدر  
    |data-type='authorfatherName'|
    | data-type="authorfatherName" |سيد جواد
    |-
    |-
    |متولد  
    |متولد  
    |data-type='authorbirthDate'|1308 هـ.ش یا 1929 م
    | data-type="authorbirthDate" |1308ش یا 1929م
    |-
    |-
    |محل تولد
    |محل تولد
    |data-type='authorBirthPlace'|
    | data-type="authorBirthPlace" |نجف اشرف
    |-
    |-
    |رحلت  
    |رحلت  
    |data-type='authorDeathDate'|1348 هـ.ش یا 1416 هـ.ق یا 1996 م
    | data-type="authorDeathDate" |1374ش یا 1416ق یا 1996م
    |-
    |-
    |اساتید
    |اساتید
    |data-type='authorTeachers'|
    | data-type="authorTeachers" |[[خویی، سید ابوالقاسم|آیت‌الله خويى]]
    [[صدر، سید رضا|آيت‌اللّه حاج آقا رضا صدر]]
     
    [[عبدالهادى شيرازى]]
     
    [[عبدالاعلى سبزوارى]]
    |-
    |-
    |برخی آثار
    |برخی آثار
    |data-type='authorWritings'|[[‏الغدیر فی التراث الاسلامی ]] / نوع اثر: کتاب  / نقش: نويسنده
    | data-type="authorWritings" |[[الحدائق الناضرة في احکام العترة الطاهرة]]
    [[ترجمة الإمام الحسين(ع)]]


    [[‏اهل البیت علیهم السلام فی المکتبه العربیه ]] / نوع اثر: کتاب  / نقش: نويسنده
    [[رسالة «طرق حديث» من کنت مولاه فعلي مولاه]]


    [[‏معجم اعلام الشیعه ]] / نوع اثر: کتاب  / نقش: نويسنده
    [[أهل‌البيت عليهم‌السلام في المكتبة العربية‌]]
    |-class='articleCode'
    |- class="articleCode"
    |کد مولف
    |کد مؤلف
    |data-type='authorCode'|1884
    | data-type="authorCode" |AUTHORCODE01884AUTHORCODE<br>
    |}
    |}
    </div>
    </div>
    {{کاربردهای دیگر|طباطبایی (ابهام‌ زدایی)}}
    '''سيد عبدالعزيز طباطبايى''' (1308-1374ش)، كتاب‌شناس، نسخه‌شناس معاصر، از فعالترین محققان حوزه متون کهن در احیاء آثار شیعی


    {{کاربردهای دیگر|طباطبایی (ابهام‌زدایی)}}
    == ولادت ==
    سيد عبدالعزيز در چهارم آبان 1308 (مطابق 23 جمادى الاول 1348ق) در نجف اشرف متولد شد.


    ==ولادت==
    او از جانب پدر و مادر نوه عالم بزرگ مرحوم [[یزدی، سید محمدکاظم بن عبدالعظیم|آيت‌اللّه سيد محمدكاظم طباطبائى يزدى]](م 1328ق) صاحب [[العروة الوثقی]] است.


    در بیت طباطبایى یزدى در ۲۳ جمادى الاول ۱۳۴۸ ق ( چهارم آبان ۱۳۰۸ ش) کودکى پا به عرصه وجود گذاشت. او را سید عبد العزیز نام نهادند. بعد از دوران طفولیت به مکتب رفت و خط و قرآن و حساب و دیگر مقدمات را فرا گرفت. پس از آن به سلک طلاب علوم دینى درآمد و تحت اِشراف پدر گرامى اش مراحل آغازین دانش را طى کرد. پانزده سال داشت که همراه پدر به ایران آمد و در همین سفر پدرش در گذشت. اگر چه از دست دادن سایه مهر پدرى براى او سخت بود، ولى سید عبد العزیز خیلى زود به قم رفت و مدتى مشغول تحصیل بود و از درس مرحوم آیهاللّه حاج آقا رضا صدر استفاده کرد. سال بعد به نجف اشرف و جوار آستان مولاى متقیان امیر مؤمنان (علیه السلام) برگشت و در پرتو آن قبه نورانى مشغول کسب علم گردید. علامه محقق، آقا سید عبدالعزیز طباطبایى (ره) نامى آشنا براى اهل قلم و تحقیق است.
    ==تحصیلات==


    ==خاندان==
    وی پس از فراگيرى دروس مقدماتى علوم دينى و در پانزده سالگى همراه پدرش سيد جواد، از علماى نجف اشرف بود كه در سال 1363ق براى معالجه به ايران آمد
    ===اساتيد===
    پس از درگذشت پدر به قم رفت و از درس مرحوم [[صدر، سید رضا|آيت‌اللّه حاج آقا رضا صدر]] استفاده كرد. سال بعد به نجف اشرف بازگشت و از حضرات آيات [[خویی، سید ابوالقاسم|خويى]]، [[عبدالهادى شيرازى]]، [[عبدالاعلى سبزوارى]]، [[سيد هاشم حسينى طهرانى]]، [[ميرزا محمدعلى اردوبادى]] بهره برد و از [[خویی، ابوالقاسم|مرحوم خويى]]؛ [[سيد عبدالهادى شيرازى]] و [[آقا بزرگ تهرانى]] اجازه روايت يافت.


    بیت طباطبایى یزدى از خانواده‏ هاى ریشه دار و شریف ایران هستند و مردان بزرگى را در دامن خود پرورش داده‏ اند. اصل این خاندان از  کسنویه  یزد است و اوّلین کسى که از آنها به عراق هجرت کرد، فقیه و عالم نامى، مرحوم آیهاللّه العظمى سید محمد کاظم یزدى (ره) ، است. ایشان از مراجع عالیقدر شیعه در قرن چهاردهم و از نظر جامعیت در فروع فقهى کم نظیر است. کتاب معروف او  عروهالوثقى ، تقریبا به وسیله همه مراجع بعد از خودش حاشیه خورده است. آن بزرگوار در عید مبعث ۱۳۲۸ ق در نجف اشرف به رحمت ایزدى پیوست. یکى از افراد بیت طباطبایى – که پسر عموى صاحب  عروه  مى باشد. – آقا سید اسماعیل طباطبایى است. او که دروس عالى حوزه را در نجف اشرف فرا گرفته بود و از فضلاى حوزه به شمار مى‏رفت، به دامادى صاحب  عروه  درآمد. فرزند سید اسماعیل، مرحوم آقا سید جواد طباطبایى، پدر محقق طباطبایى است. مادر سید عبدالعزیز نیز فرزند سیداحمد طباطبایى، پسر صاحب عروه است. لذا محقق طباطبایى هم از سوى پدر و هم از سوى مادر، نواده صاحب عروه محسوب مى ‏شود.پدر محقق طباطبایى، یعنى آقا سید جواد، از چهره‏هاى معروف علماى نجف اشرف بود.آقا سید عبدالعزیز درباره پدر گرامى اش مى‏گوید: ایشان از اهل علم، مشهور به تقوى و زهد بود… قسمت زیادى از وقت خود را مشغول نماز و نوافل بود و نصف آخر قرآن را حفظ داشت و هر روز قرائت مى‏کرد.سید جواد طباطبایى در سال ۱۳۶۳ ق براى معالجه به ایران آمد و در تهران در گذشت و در جوار حرم مطهر حضرت عبد العظیم حسنى (علیه السلام) مدفون شد.
    به دليل علاقه وى به كتاب‌شناسى و بررسى و احياى ميراث كهن شيعه در نجف از دو شخصيت مشهور: [[آقا بزرگ تهرانى]] و [[علامه امينى]] تأثير پذيرفت. با تأسيس كتابخانه [[امام على(ع)|اميرالمؤمنين(ع)]] توسط [[علامه امينى]] در آنجا مشغول تحقيق و تدوين فهرست كتابخانه شد. در همين سالها براى شناسايى نُسَخ خطى، كتاب‌شناسى و ساير ظرايف و دقايق اين رشته، با مرحوم آقا بزرگ مراوده مستمر داشت.  


    ==اساتید==
    در سال 1356ش كه با فشار رژيم عراق به ايران بازگشت، در شهر قم اقامت گزيد و به دليل جامعيتش، هر كسى از محضرش بهره‌اى مى‌برد. علاوه بر محققین و شاگردان، مؤسسات تحقيقاتى و علمى نيز از تجربه و تخصّص او بى نياز نبودند. مراكزى همچون: مؤسسه آل البيت، مركز الغدير، بنياد پژوهش‌هاى اسلامى آستان قدس، دايرةالمعارف بزرگ اسلامى و... با ايشان ارتباط داشتند و آثار زيادى با نظارت و همكارى مستقيم وى تحقيق و چاپ شد ضمن اينكه در مجامع و همايش‌هاى علمى مختلف داخل و خارج كشور شركت مى‌جست. تعداد 94 عنوان كتاب با استفاده از راهنمايى‌ها يادداشت‌هاى او به ثمر رسيد و فهرست‌هاى زيادى را از نُسَخ خطى داخل و خارج كشور تهيه كرد.


    محقق طباطبایى (ره) سالیان متمادى از محضر بزرگان حوزه سترگ نجف بهره ‏ها برد. بعضى از شخصیت هایى که وى از خرمن دانش آنها استفاده کرده است، عبارتند از:
    همه كسانى كه با محقق طباطبايى(ره) آشنايى داشتند به صفاى روح او و خلوص و ارادت ايشان به مقام شامخ اهل‌بيت عصمت و طهارت(ع) و همچنين تبحّر و تخصّص او در كتاب‌شناسى شيعه، اذغان دارند. از خصوصيات بارز آن بزرگوار سماحت و سخاوت وى در كمك به پژوهشگران و شاگردان بود كه همه كسانى كه از او استفاده كرده‌اند، به اين خصيصه اشاره مى‌كنند.


    # آیه اللّه العظمى سید ابوالقاسم خویى (ره)
    ==آثار==
    # آیه اللّه العظمى سید عبد الهادى شیرازى (ره)
    آثار ايشان فراوان است كه بخشى از آنها را در تكميل تأليفات دو استادش آقا بزرگ و [[علامه امينى]] تأليف نمود مانند: مستدرك الذريعه، اضواء على الذريعه، معجم اعلام الشيعه، تعليقات على طبقات اعلام الشيعه، تنظيم و تصحيح نقباء البشر، على ضفاف الغدير، انباء السماء برزية كربلا. بخش ديگر تحقيق و تصحيح آثار بزرگان است مانند: فهرست منتجب‌الدين، الاربعون المنتقى من مناقب المرتضى، عقدالدرر فى اخبار المهدى المنتظر، مقتل [[امام على(ع)|اميرالمؤمنين(ع)]] از ابن ابى دنيا، مناقب [[امام على(ع)|اميرالمؤمنين(ع)]] از ابن حنبل، ترجمه [[امام على(ع)|اميرالمؤمنين(ع)]] از تاريخ دمشق، ترجمه امام حسن و امام حسين(ع) از [[الطبقات الكبری (دار الكتب العلمية)|طبقات ابن سعد]]. [[طباطبایی، سید محمدحسین|علامه طباطبائى]] فهرست‌هايى از نُسَخ خطى نيز تهيه كرده است مانند: فهرست كتابخانه اميرالمؤمنين نجف، فهرست نسخ خطى آستان قدس، فهرست نسخ كتابخانه‌هايى در بغداد و حجاز و تركيه و شيراز و تبريز. ديگر آثار وى عبارتند از: اهل‌البيت فى مكتبة العربية، الغدير فى التراث الاسلامى، حياة الشيخ المفيد، مكتبة العلامة الحلّى، فى رحاب نهج‌البلاغة، مخطوطات اللغة العربيه، فهرست تصانيف كراجكى، الحسين(ع) و السنه، المهدى(ع) فى السنة النبوية، حياة الشيخ يوسف بحرانى، شخصيت علمى و مشايخ [[طوسی، محمد بن حسن|شيخ طوسى]] و يادداشت‌ها و مطالب منتخب از كتابخانه‌ها كه در سفرهاى ايشان تنظيم شده است مانند: نتايج الاسفار، قيد الاوابد و جمع الشوارد و مقالات متعددى نيز از آن فقيد در مجله «تراثنا».
    # آیه اللّه العظمى سید عبد الا على سبزوارى (ره)
    # آیه اللّه سید على علامه فانى (ره)
    # آیه اللّه سید هاشم حسینى طهرانى (ره)
    # آیه اللّه میرزا محمد على اردوبادى (ره)
    # آیه اللّه شیخ مجتبى لنکرانى (ره)
    # آیه اللّه شیخ صدرا بادکوبه‏اى (ره)


    ==مهاجرت به ایران و ادامه فعالیت‏هاى علمى==
    ==وفات==


    محقق طباطبایى در سال ۱۳۹۶ ق (۱۳۵۶ ش) به علت فشارهاى رژیم عراق به ایرانى ‏ها، به میهن آباء و اجدادى خویش مهاجرت کرد و در جوار نگین شهر قم، حضرت فاطمه معصومه (علیها السلام)، اقامت گزید. حضور ایشان در حوزه مقدس قم براى فضلا و محققین بسیار مغتنم و نیک بود و خیلى زود شمع جمع اهل قلم گردید. اخلاق پاک و روحیه بى آلایش، سخاوت علمى، تواضع و محبت آن عزیز باعث ارادت و علاقه مضاعف شاگردانش به او مى‏ شد.حافظه بسیار خوب، اخلاص و عشق به نشر آثار اسلامى، تجربه عملى و معاشرت طولانى با اساتید و اهل فن، از محقق طباطبایى دانشمندى جامع پدید آورده بود، به طورى که هر کسى از محضرش بهره‏اى مى‏برد. علاوه بر محققین و شاگردان، مؤسسات تحقیقاتى و علمى نیز از تجربه و تخصّص او بى نیاز نبودند. مراکزى همچون: مؤسسه آل البیت (علیه السلام) لاحیاء التراث، مرکز الغدیر للدراسات الاسلامیه، بنیاد پژوهشهاى اسلامى آستان قدس رضوى، دایره المعارف بزرگ اسلامى و… با ایشان ارتباط داشتند و آثار زیادى با نظارت و همکارى مستقیم وى تحقیق و چاپ شد. بر اساس فهرستى که فرزند گرامى شان، آقاى سید محمد طباطبایى، تهیه کرده‏اند، تعداد ۹۴ عنوان کتاب با استفاده از راهنمایى ‏ها و یادداشت‏هاى محقق طباطبایى تحقیق شد که در مقدّمه این آثار بدین نکته اشاره شده است.علامه محقق طباطبایى همچنین در مجامع و همایش‏هاى علمى مختلفى شرکت مى‏جست و در بسیارى از آنها مقالاتى نیز ارائه مى‏نمود. از آن جمله به کنگره علاّمه شریف رضى در ۱۴۰۶ ق در تهران، کنگره هزاره شیخ مفید در ۱۴۱۳ ق، در قم، کنگره امام حسین (علیه السلام) در ۱۴۰۴ ق در لندن و کنگره امام على (علیه السلام) در ۱۴۰۶ ق در لندن، مى‏توان اشاره نمود.
    اين عالم بزرگ و كم‌نظير، به علت نارسايى شديد قلبى در هفتم ماه رمضان 1416 مطابق 18 اسفند ماه 1374 رحلت نمود. با دفن او در حجره 14 صحن بزرگ در جوار حرم مطهر حضرت معصومه سلام‌الله علیها مدفون گشت.


    ==محقق طباطبایى و فهرست نگارى==
    ==منابع مقاله==
    [http://wiki.ahlolbait.com/%D8%B3%DB%8C%D8%AF_%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B2%DB%8C%D8%B2_%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A8%D8%A7%DB%8C%DB%8C پایگاه دانشنامه اسلامی]


    آقا عبدالعزیز طباطبایى را بدون شک باید از نامدارترین کتاب شناسان و نسخه شناسان عصر اخیر به شمار آورد. از اوان نوجوانى علاقه وافرى به فهرست نگارى و کتاب‏شناسى نشان مى ‏داد و چنان که خود فرموده‏اند، در سن هشت یا نه سالگى کُتُب کتابخانه مدرسه سید (ره) را در نجف اشرف در دفتر کوچکى فهرست کردند. این دفتر اولین فهرستى است که ایشان تهیه نمود.در دوران جوانى درک محضر کتاب‏شناس شیعه، علامه آقا بزرگ تهرانى (ره) و ۲۵ سال ارتباط با وى، تبحّر و تخصّص ویژه‏اى به آقاى طباطبایى بخشیده بود و شاید بتوان او را یادگار و وارث علمى صاحب  ذریعه  در قم دانست.ایشان فهرست‏هاى زیادى را از نُسَخ خطى داخل و خارج کشور تهیه کرد .محقق طباطبایى در مورد فهرست نگارى در ایران فرموده‏اند:  در ایران، در کل بسیار خوب است ؛ و من مکررا گفته ‏ام که هیچ کشور دیگرى به اندازه ایران، فهرست تهیه و چاپ نکرده است.ایشان در مورد زبان فهرست‏ها گفته ‏اند:  به نظر من بهتر است که فهرست به زبان کتاب‏ها باشد؛ مثلاً کتب عربى به زبان عربى و کتاب‏هاى فارسى به زبان فارسى فهرست شوند.مرحوم طباطبایى درباره فهرست نگارى کتابخانه مرکزى آستان قدس رضوى نیز ضمن تجلیل، فرموده ‏اند:  کار اشتباهى که انجام شده فهرست موضوعى است؛ زیرا کتابخانه‏ اى را که دائماً در حال رشد است نمى ‏توان به صورت موضوعى فهرست کرد، بلکه باید کتاب‏ها را شماره ‏اى فهرست کرد.
    {{امام علی علیه‌السلام}}
    {{رجال شیعه}}
    {{کتاب‌شناسان}}
    ==وابسته‌ها==
    {{وابسته‌ها}}


    ==تألیفات==
    [[الحدائق الناضرة في احکام العترة الطاهرة]]


    اگر چه چندین سال است که از فیض حضور آن محقق سخت کوش محروم شده ‏ایم، ولى آثار جاوید او هماره عطر وجودش را در دل و جان مؤمنان زنده خواهد ساخت. فهرست مختصر تألیفات و نوشته‏هاى ایشان بر اساس مقاله  خزان در گلشن تحقیق، اثر فاضل ارجمند جناب صدرایى خویى – که خود از ارادتمندان و شاگردان محقق طباطبایى است. – به شرح ذیل مى‏باشد.آثار ایشان را مى ‏توان به هفت بخش تقسیم کرد:
    [[ترجمة الامام الحسن علیه‌السلام]]


    الف) آثارى که در تکمیل تألیفات استادشان علامه تهرانى تألیف نمودند مثل  مستدرک الذریعه ،  اضواء على الذریعه ،  مهذّب الذریعه ،  معجم اعلام الشیعه ،  تعلیقات على طبقات اعلام الشیعه  و  تنظیم و تصحیح نقباء البشر .
    [[ترجمة الإمام الحسين(ع)]]  
     
    ب) آثارى که در تکمیل تألیفات استادشان علامه امینى تألیف نمودند مانند  على ضفاف الغدیر  در تکمله الغدیر و  انباء السماء برزیه کربلا  در تکمیل سیرتنا و سنتنا.
     
    ج) تحقیق و تصحیح آثار بزرگان‏  مانند  فهرست منتجب الدین ،  الاربعون المنتقى من مناقب المرتضى ،  عقدالدرر فى اخبار المهدى المنتظر ،  مقتل امیرالمؤمنین (علیه السلام) از ابن ابى دنیا ،  مناقب امیرالمؤمنین (علیه السلام) از احمدبن حنبل ،  ترجمه امیرالمؤمنین (علیه السلام) از تاریخ دمشق ،  ترجمه امام حسن و امام حسین (علیه السلام) از طبقات ابن سعد  و…
     
    د) فهرست نُسَخ خطى‏
     
    مانند  فهرست کتابخانه امیرالمؤمنین (علیه السلام) در نجف اشرف ،  فهرست نسخ خطى آستان قدس رضوى ،  فهرست نسخ کتابخانه علامه طباطبایى در شیراز ،  فهرست نسخ کتابخانه سید محمد على قاضى طباطبایى در تبریز،  فهرست نسخ کتابخانه فراز عبدالقادر گیلانى در بغداد،  فهرست نسخ کتابخانه ثقه الاسلام در تبریز  و…
     
    ه ) کتابنامه‏ ها
     
    از جمله  اهل البیت فى مکتبه العربیه ،  الغدیر فى التراث الاسلامى ،  حیاه الشیخ المفید ،  مکتبه العلامه الحلّى ،  فى رحاب نهج البلاغه ،  مخطوطات اللغه العربیه ،  فهرست تصانیف کراجکى  و…
     
    و) یادداشت‏ها و مطالب منتخب از کتابخانه‏ ها که در سفرهاى ایشان تنظیم شده است‏
     
    مانند  نتایج الاسفار ،  قید الاوابد و جمع الشوارد ،  فهرست نسخه ‏هاى منتخبه از کتابخانه ‏هاى ترکیه ،  فهرست نسخ خطى منتخب از حجاز ،  فهرست نسخ منتخب از کتابخانه ‏هاى تبریز  و…
     
    ز) سایر آثار
     
    مثل  الحسین (علیه السلام) والسنه ،  المهدى (علیه السلام) فى السنه النبویه ،  حیاه الشیخ یوسف بحرانى ،  شخصیت علمى و مشایخ شیخ طوسى  و….
     
    ==وفات==
     
    با وجود آن که علامه طباطبایى در اواخر عمر از ناراحتى قلبى رنج مى ‏برد، ولى کار و تلاش را رها نکرد و همچنان به فعالیت‏هاى علمى خود ادامه مى‏داد. تا این که روز دوشنبه ۶ ماه رمضان ۱۴۱۶ ق به علت نارسایى شدید قلبى در بخش‏ccu بیمارستان آیه اللّه العظمى گلپایگانى (ره) بسترى شد و ساعت ۲ بامداد روز بعد، یعنى ۷ رمضان المبارک ۱۴۱۶ (۱۸ اسفند ماه ۱۳۷۴)، مرغ روح آن عزیز کالبد تن را رها نمود و به ملأ اعلى پر کشید. عصر همین روز پیکر پاک او در میان موج تألّم، تأثّر و ناباورى هزاران نفر از دوست داران و ارادتمندان و شاگردانش از مسجد امام حسن عسکرى (علیه السلام) به سوى حرم حضرت معصومه (علیها السلام)تشییع شد. پس از اقامه نماز به وسیله حضرت آیه اللّه آقا موسى شبیرى زنجانى – دامت برکاته – ، در جوار بارگاه ملکوتى کریمه اهل بیت، حضرت فاطمه معصومه (علیها السلام)، در حجره ۱۴ صحن بزرگ به خاک سپرده شد. در واقع با دفن این محقق فرزانه، کتابخان ه‏اى وسیع در گوشه ‏اى از حرم مدفون گشت.
     
    ==منابع==
     
    [[http://farsi.al-shia.org/%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B2%DB%8C%D8%B2-%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A8%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DB%8C%D8%B2%D8%AF%DB%8C%D8%B1/]]
     
    == وابسته‌ها ==
    {{وابسته‌ها}}
    [[الحدائق الناضرة في احکام العترة الطاهرة]] / نوع اثر: کتاب / نقش: مقدمه نويس


    [[ترجمة الإمام الحسین علیه السلام]] / نوع اثر: کتاب / نقش: مصحح
    [[ترجمة الامام الحسين و مقتله عليه‌السلام]]


    [[رسالة «طرق حديث» من کنت مولاه فعلي مولاه]] / نوع اثر: کتاب / نقش: محقق
    [[رسالة «طرق حديث» من کنت مولاه فعلي مولاه]]  


    [[أهل البيت علیهم السلام في المکتبة العربية]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
    [[أهل‌البيت عليهم‌السلام في المكتبة العربية‌]]  


    [[مطالب السؤول في مناقب آل الرسول]] / نوع اثر: کتاب / نقش: مصحح
    [[مطالب السؤول في مناقب آل الرسول]]  


    [[فهرست کتب الشیعة و أصولهم و أسماء المصنفین و أصحاب الأصول]] / نوع اثر: کتاب / نقش: محقق
    [[فهرست کتب الشیعة و أصولهم و أسماء المصنفین و أصحاب الأصول]]  


    [[طبقات أعلام الشيعة و هو نقباء البشر في القرن الرابع عشر (دار المرتضی)]] / نوع اثر: کتاب / نقش: محقق
    [[طبقات أعلام الشيعة و هو نقباء البشر في القرن الرابع عشر (دار المرتضی)]]  


    [[معجم أعلام الشیعة]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
    [[معجم أعلام الشیعة]]


    [[الغدیر فی التراث الاسلامی]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
    [[الحسين و السنة]]  


    [[ترجمة الإمام الحسين عليه السلام و مقتله من القسم غير المطبوع من کتاب الطبقات الکبير]] / نوع اثر: کتاب / نقش: محقق
    [[الغدير في التراث الإسلامي]]  


    [[ترجمة الامام الحسن عليه السلام من القسم غير المطبوع من کتاب الطبقات الکبير]] / نوع اثر: کتاب / نقش: محقق
    [[قبسات من فضائل أميرالمومنين‌ عليه‌السلام]]  


    [[قبسات من فضائل أميرالمومنين عليه السلام]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
    [[دستنويس‌های به دست آمده از نهج‌البلاغة تا پايان سده دهم هجرت]]  


    [[دستنويس هاي به دست آمده از نهج البلاغه تا پايان سده دهم هجرت]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
    [[فضائل أمير المؤمنين علي بن أبي‌طالب‌ عليه‌السلام]]


    [[فضائل أمير المؤمنين علي بن أبي طالب عليه السلام]] / نوع اثر: کتاب / نقش: محقق و مصحح
    [[دليل راه: کتابشناسی گزيده آثار دانشمندان اهل سنت درباره امام مهدی عجل الله تعالي فرجه الشريف]]  


    [[ دليل راه : کتابشناسي گزيده آثار دانشمندان اهل سنت درباره امام مهدی عجل الله تعالي فرجه الشريف]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
    [[فضائل أميرالمؤمنين علي بن أبي‌طالب(ع)]]


    [[رده:زندگی‌نامه]]
    [[رده:زندگی‌نامه]]
    [[رده:کتاب‌شناسان]]
    [[رده:عاشوراپژوهان]]
    [[رده:برگزیدگان کتاب سال حوزه]]

    نسخهٔ کنونی تا ‏۱۳ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۷:۵۷

    طباطبایی، سید عبدالعزیز
    نام طباطبایی، سید عبدالعزیز
    نام‌های دیگر طباطبایی یزدی، سید عبدالعزیز

    یزدی، عبدالعزیز بن جواد

    نام پدر سيد جواد
    متولد 1308ش یا 1929م
    محل تولد نجف اشرف
    رحلت 1374ش یا 1416ق یا 1996م
    اساتید آیت‌الله خويى

    آيت‌اللّه حاج آقا رضا صدر

    عبدالهادى شيرازى

    عبدالاعلى سبزوارى

    برخی آثار الحدائق الناضرة في احکام العترة الطاهرة

    ترجمة الإمام الحسين(ع)

    رسالة «طرق حديث» من کنت مولاه فعلي مولاه

    أهل‌البيت عليهم‌السلام في المكتبة العربية‌

    کد مؤلف AUTHORCODE01884AUTHORCODE

    سيد عبدالعزيز طباطبايى (1308-1374ش)، كتاب‌شناس، نسخه‌شناس معاصر، از فعالترین محققان حوزه متون کهن در احیاء آثار شیعی

    ولادت

    سيد عبدالعزيز در چهارم آبان 1308 (مطابق 23 جمادى الاول 1348ق) در نجف اشرف متولد شد.

    او از جانب پدر و مادر نوه عالم بزرگ مرحوم آيت‌اللّه سيد محمدكاظم طباطبائى يزدى(م 1328ق) صاحب العروة الوثقی است.

    تحصیلات

    وی پس از فراگيرى دروس مقدماتى علوم دينى و در پانزده سالگى همراه پدرش سيد جواد، از علماى نجف اشرف بود كه در سال 1363ق براى معالجه به ايران آمد

    اساتيد

    پس از درگذشت پدر به قم رفت و از درس مرحوم آيت‌اللّه حاج آقا رضا صدر استفاده كرد. سال بعد به نجف اشرف بازگشت و از حضرات آيات خويى، عبدالهادى شيرازى، عبدالاعلى سبزوارى، سيد هاشم حسينى طهرانى، ميرزا محمدعلى اردوبادى بهره برد و از مرحوم خويى؛ سيد عبدالهادى شيرازى و آقا بزرگ تهرانى اجازه روايت يافت.

    به دليل علاقه وى به كتاب‌شناسى و بررسى و احياى ميراث كهن شيعه در نجف از دو شخصيت مشهور: آقا بزرگ تهرانى و علامه امينى تأثير پذيرفت. با تأسيس كتابخانه اميرالمؤمنين(ع) توسط علامه امينى در آنجا مشغول تحقيق و تدوين فهرست كتابخانه شد. در همين سالها براى شناسايى نُسَخ خطى، كتاب‌شناسى و ساير ظرايف و دقايق اين رشته، با مرحوم آقا بزرگ مراوده مستمر داشت.

    در سال 1356ش كه با فشار رژيم عراق به ايران بازگشت، در شهر قم اقامت گزيد و به دليل جامعيتش، هر كسى از محضرش بهره‌اى مى‌برد. علاوه بر محققین و شاگردان، مؤسسات تحقيقاتى و علمى نيز از تجربه و تخصّص او بى نياز نبودند. مراكزى همچون: مؤسسه آل البيت، مركز الغدير، بنياد پژوهش‌هاى اسلامى آستان قدس، دايرةالمعارف بزرگ اسلامى و... با ايشان ارتباط داشتند و آثار زيادى با نظارت و همكارى مستقيم وى تحقيق و چاپ شد ضمن اينكه در مجامع و همايش‌هاى علمى مختلف داخل و خارج كشور شركت مى‌جست. تعداد 94 عنوان كتاب با استفاده از راهنمايى‌ها يادداشت‌هاى او به ثمر رسيد و فهرست‌هاى زيادى را از نُسَخ خطى داخل و خارج كشور تهيه كرد.

    همه كسانى كه با محقق طباطبايى(ره) آشنايى داشتند به صفاى روح او و خلوص و ارادت ايشان به مقام شامخ اهل‌بيت عصمت و طهارت(ع) و همچنين تبحّر و تخصّص او در كتاب‌شناسى شيعه، اذغان دارند. از خصوصيات بارز آن بزرگوار سماحت و سخاوت وى در كمك به پژوهشگران و شاگردان بود كه همه كسانى كه از او استفاده كرده‌اند، به اين خصيصه اشاره مى‌كنند.

    آثار

    آثار ايشان فراوان است كه بخشى از آنها را در تكميل تأليفات دو استادش آقا بزرگ و علامه امينى تأليف نمود مانند: مستدرك الذريعه، اضواء على الذريعه، معجم اعلام الشيعه، تعليقات على طبقات اعلام الشيعه، تنظيم و تصحيح نقباء البشر، على ضفاف الغدير، انباء السماء برزية كربلا. بخش ديگر تحقيق و تصحيح آثار بزرگان است مانند: فهرست منتجب‌الدين، الاربعون المنتقى من مناقب المرتضى، عقدالدرر فى اخبار المهدى المنتظر، مقتل اميرالمؤمنين(ع) از ابن ابى دنيا، مناقب اميرالمؤمنين(ع) از ابن حنبل، ترجمه اميرالمؤمنين(ع) از تاريخ دمشق، ترجمه امام حسن و امام حسين(ع) از طبقات ابن سعد. علامه طباطبائى فهرست‌هايى از نُسَخ خطى نيز تهيه كرده است مانند: فهرست كتابخانه اميرالمؤمنين نجف، فهرست نسخ خطى آستان قدس، فهرست نسخ كتابخانه‌هايى در بغداد و حجاز و تركيه و شيراز و تبريز. ديگر آثار وى عبارتند از: اهل‌البيت فى مكتبة العربية، الغدير فى التراث الاسلامى، حياة الشيخ المفيد، مكتبة العلامة الحلّى، فى رحاب نهج‌البلاغة، مخطوطات اللغة العربيه، فهرست تصانيف كراجكى، الحسين(ع) و السنه، المهدى(ع) فى السنة النبوية، حياة الشيخ يوسف بحرانى، شخصيت علمى و مشايخ شيخ طوسى و يادداشت‌ها و مطالب منتخب از كتابخانه‌ها كه در سفرهاى ايشان تنظيم شده است مانند: نتايج الاسفار، قيد الاوابد و جمع الشوارد و مقالات متعددى نيز از آن فقيد در مجله «تراثنا».

    وفات

    اين عالم بزرگ و كم‌نظير، به علت نارسايى شديد قلبى در هفتم ماه رمضان 1416 مطابق 18 اسفند ماه 1374 رحلت نمود. با دفن او در حجره 14 صحن بزرگ در جوار حرم مطهر حضرت معصومه سلام‌الله علیها مدفون گشت.

    منابع مقاله

    پایگاه دانشنامه اسلامی

    وابسته‌ها