طب و فلسفه علوم طبیعی

    از ویکی‌نور
    طب و فلسفه علوم طبیعی
    طب و فلسفه علوم طبیعی
    پدیدآوراناصفهانی، محمدمهدی (مقدمه نويس) ناظم، اسماعیل (نویسنده)
    عنوان‌های دیگرکتاب طب و فلسفه علوم طبیعی
    ناشردانشگاه علوم پزشکی ايران، موسسه مطالعات تاريخ پزشکی، طب اسلامی و مکمل
    مکان نشرتهران - ایران
    سال نشر1387 ش
    چاپ1
    موضوعپزشکی - فلسفه
    زبانفارسی
    تعداد جلد1
    کد کنگره
    ‏R‎‏ ‎‏133‎‏ ‎‏/‎‏ن‎‏2‎‏ط‎‏2

    طب و فلسفه علوم طبيعى تألیف اسماعيل ناظم از پيشگامان عرصه طب سنتى ايران است و با مقدمه محمدمهدى ارباب اصفهانى می‌باشد.

    مؤلف در سخن آغازين خود هدف از نگارش اين اثر را چنين بازگو می‌كند: «در هر علمى پيش‌نيازهايى وجود دارد كه اين پيش‌نيازها گاهى در مقدمه علوم آمده و گاه نيز نيامده است. علم طب نيز از اين بحث خارج نيست. در كتب طبى مانند خلاصة الحكمة و مفتاح الطب ابن‌هندو تصريح شده كه طبيب بى‌نياز از فلسفه نمى‌باشد و به‌قدر رفع احتياج، بايد به فلسفه بپردازد.»

    اين جزوه گردآورى مطالب فلسفى از كتب مختلف است كه جهت دانشجويان اين رشته آماده شد و تا حد ممكن سعى شده از دخل و تصرف و اظهار نظر در مطالب آن خوددارى شود.

    ساختار

    كتاب داراى تبويب و فصل‌بندى خاصى است، بلكه مؤلف مباحث مورد نظر را در پى هم تحرير نموده است. مباحث مطرح شده دراين كتاب عبارتند از:

    1. فلسفه و ديدگاه اطباء پيرامون آن.
    2. نفس و اقسام آن.
    3. قواعد كلى فلسفى در طب سنتى.

    كه اين مبحث بيشترين حجم كتاب را به خود اختصاص مى‌دهد.

    مؤلف در اين بخش ابتدا قواعد فلسفى و كلياتى را كه در كتب طب به آنها اشاره شده نقل مى‌كند و سپس به شرح تفسير هر قاعده به صورت جداگانه مى‌پردازد.

    گزارش محتوا

    كتاب طب و فلسفه شايد تنها نگاشته‌اى است كه به مباحث فلسفى آن هم از ديدگاه پزشکى پرداخته است. از اين‌رو قابل توجه است و اشكالات و نواقص آن تا حدى قابل چشم‌پوشى است.

    از سوى ديگر اين اثر، نگاشته‌اى فارسى است و براى بسيارى از كسان كه با زبان عربى آشنا نيستند و مطالعه كتاب‌هاى فلسفى -كه اكثراً به زبان عربى است و برایشان دشوار است- سودمند است.

    امتياز ديگر اين اثر بهره‌مندى از منابع متعدد و معتبر فلسفى است. کتاب‌ها و منابع زير، بخشى از اين مستندات است:

    الشواهد الربوبيه[۱]، كتاب شفاء[۲]، المباحث المشرقيه[۳]، ايضاح المقاصد من حكمة عين القواعد[۴]، اصول المعارف[۵]، الاسفار الاربعة[۶]، رساله دعاوى القلبيه[۷]، الرسالة الكمالية فى الحقائق الالهية[۸]، التحصيل[۹]، شوارق الالهام[۱۰]، سير حكمت در اروپا[۱۱]، شرح حال و آراء فلسفى ملاصدرا[۱۲]، شرح منظومه[۱۳]، رساله اثبات المفارقات[۱۴]، شرح حكمة الاشراق[۱۵]، مجموعه رسائل فارابى[۱۶]، تهذيب المنطق[۱۷]، انوار الملكوت فى شرح الياقوت[۱۸]

    خصوصيت ديگر اين اثر نقل آراء فلاسفه اروپايى و گاه نقد آنهاست.[۱۹] علاوه بر اين وى در پايان بعضى از مباحث به منابع متعددى براى مطالعه بيشتر اشاره مى‌كند.[۲۰]

    وضعيت كتاب

    كتاب طب، فلسفه و علوم طبيعى به همت موسسه مطالعات تاريخ پزشکى، طب اسلامى و مكمل دانشگاه علوم پزشکى ايران با مقدمه‌اى كوتاه به قلم آقاى دكتر محمد مهدى اصفهانى منتشر شده است.

    كتاب فاقد فهرست است و در پاورقى كتاب آدرس آيات و برخى مطالب كتاب آمده است.

    پانویس

    1. طب و فلسفه، ص51
    2. همان، ص76
    3. همان، ص512
    4. همان، ص79
    5. همان، ص80
    6. همان، ص83
    7. همان، ص85
    8. همان، ص89
    9. همان، ص91
    10. همان، ص98
    11. همان، ص101
    12. همان، ص105
    13. همان، ص110
    14. همان، ص118
    15. همان، ص119
    16. همان، ص122
    17. همان، ص123
    18. همان، ص129
    19. رك طب و فلسفه، ص211
    20. همان، ص56 و 178

    منابع مقاله

    مقدمه و متن كتاب