طوسی، علی بن محمد: تفاوت میان نسخه‌ها

    از ویکی‌نور
    (صفحه‌ای تازه حاوی «<div class='wikiInfo'> بندانگشتی|طوسي، علي بن محمد {| class="wikitable aboutAuthorTabl...» ایجاد کرد)
     
    بدون خلاصۀ ویرایش
    خط ۳: خط ۳:
    {| class="wikitable aboutAuthorTable" style="text-align:Right" |+ |
    {| class="wikitable aboutAuthorTable" style="text-align:Right" |+ |
    |-
    |-
    ! نام!! data-type='authorName'|علاء الدين علي بن محمد الطوسي
    ! نام!! data-type='authorName'|طوسي، علي بن محمد
    |-
    |-
    |نام های دیگر  
    |نام های دیگر  
    |data-type='authorOtherNames'|
    |data-type='authorOtherNames'|علاء الدين علي بن محمد الطوسي


    |-
    |-

    نسخهٔ ‏۲۱ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۰۸:۲۸

    طوسي، علي بن محمد
    نام طوسي، علي بن محمد
    نام های دیگر علاء الدين علي بن محمد الطوسي
    نام پدر
    متولد
    محل تولد
    رحلت / 877ق
    اساتید
    برخی آثار ‏الذخيره /نوع اثر:کتاب /نقش:نويسنده


    کد مولف AUTHORCODE18153AUTHORCODE

    علاءالدین علی‎ بن محمد طوسی، معروف به مولانا علی عران، از مشاهیر علما و حکمای قرن نهم هجری بود. پس از تکمیل علوم عقلیه و نقلیه در ایران به عثمانی رفت. کتاب «الذخيرة» از جمله آثار اوست. او را از شاگردان مولانا مـحمّد جـاجرمی دانسته‎اند[۱]‏.

    «علاءالدین»، پس از تکمیل‎ تـحصیلات‎ و تـبحّر در علوم عـقلی و نقلی در بلاد ایران، راهی عثمانی شد و در نزد دو تن از سلاطین عثمانی، سلطان‎ مراد خان (824-855ق) و سلطان محمد فاتح (855-886ق) مـورد اکرام‎ و احترام‎ فوق‎العاده‎ قرار گرفت و از جانب سلطان به سمت مدرسی مدرسه بـروسه و مـدرسه زیـرک برگزیده شد؛ ولی‎ سرانجام از سلطان محمد فاتح رنجیده‎خاطر گشت‎ و با‎ دلی آزرده، اسـلامبول ‎و کـشور ترک را به‎قصد ایران ترک گفت. از تمام مشاغل و علائق دنیوی‎ کناره گرفت و قدم در راه فـقر و تـصوف گـذاشت. او بنا به قولی در سال 860‎ یا‎ 877‎ق، در سمرقند و به روایت دیگر در‎ سال‎ 885‎ق، در تبریز یا در خراسان چشم از جهان فـروبست[۲]‏.

    بـه‎طور قـطع و یقین مولانا علاءالدین‎ علی‎ طوسی بعد از رنجش خاطر از سـلطان‎ عثمانی، از شهر اسلامبول عازم‎ ماوراء‎النهر شده و در شهر سمرقند که در‎ آن‎ زمان‎ پایتخت‎ ماوراءالنهر و شهری امن و آرام بـوده،‎ رحـل‎ اقـامت افکنده و از علائق دنیائی حتی درس و بحث نیز کناره گرفته و در سلک‎ یاران‎ و مـعتقدان خـواجه عبیدللّه احرار‎ که‎ در حوزه ماوراء‎النهر‎ حتی‎ خراسان نفوذ معنوی فوق‎العاده داشته‎ منسلک‎ گشته است[۳]‏.

    بـاایـنکه مولانا طوسی غالباً در مجالس صحبت خواجه‎ احرار‎ حاضر می‎شده، مع‎هذا کمتر سـخن مـی‎گفته‎ و بـیشتر خاموش بوده و این‎ خاموشی‎ گزیدن و دامن صحبت فراهم چیدن‎، نشانه‎ آن است که حق‎شکنی و کـافرماجرائی و بـی‎انصافی سـلطان عثمانی تا چه مایه در روح‎ حساس‎ و زودرنج‎ این دانشمند آواره اثر بد‎ و ناگوار‎ گذاشته‎ و درعـین‎حال خـواجه احرار‎ و دیگر‎ بزرگان به کمال فضل‎ و دانش‎ اعتراف داشته‎اند و همواره لوازم احترام و بزرگداشت‎ او را به‎جا مـی‎آوردند[۴]‏.

    علاءالدین علی بن محمد طوسی، با یکی دیگر از مشاهیر علمای ریاضی و حـکمت و کـلام در قرن نهم، معاصر و به‎طور شگفت‎انگیزی در نام و لقب و نام پدر با یکدیگر مشترک است.‎ از‎ قضای‎ اتفاق هر دو تن نیز مدتی از عمر خـود را در دربـار عثمانی گذرانده‎اند. این شخصیت هـمان‎‎ ‎‎عـلاءالدین علی بن محمد سمرقندی معروف به ملا علی قوشچی است و همان است‎ که‎ در‎ کتاب جامی از وی نام برده شده تاایـنکه در سـال 879 در همان شهر‎ درگذشت[۵]‏. ‎

    وفات

    حقیقت این است که صاحبان تاریخ و تذکره از پایان زندگانی وی اطلاع درستی نـدارند، اما قرائنی از کتاب رشحات عين الحياة کاشفی سبزواری (متوفی 939ق) - که کتابی است در شرح احوال و اقوال مشایخ طریقه نقشبندیه تا پایان قرن نهم هجری[۶] - ‎ثابت‎ می‎کند که علاءالدین اواخر عمر خـود‎ را در شهر سمرقند گذرانده و در همان شهر نیز از دنیا رفته و تاریخ فوتش نیز به حدس نزدیک‎ به‎ یقین‎ میان سنوات 877 تا 885ق است و سال 860ق، نـمی‎تواند درسـت بـاشد؛ زیرا خواجه‎ عبیداللّه احرار تا سال 860ق و حتی چند سال بعد نیز هـنوز بـه مقام و مرتبه آن‎چنان عالی‎ نرسیده‎ بود. وی به دستور‎ خـواجه‎ احـرار در محوطه ملایان‎ که کوی مخصوص مقبره و آرامگاه علما و مشایخ‎ بزرگ بوده، به خاک سپرده شده و جای‎‎ قبرش‎ معلوم‎ و معین‎ است[۷]‏.

    آثار

    وی کتابی با نام «الذخيرة» در مقابل تهافت الفلاسفة امام غزالی و بر حاشیه مـطالع‎ و شـمسیّه‎ حاشیه نوشته است.

    پانویس

    1. ر.ک: نوشاهی، سید عارف، ص‎95
    2. ر.ک: معینیان، علی‎اصغر، ص‎998-997
    3. ر.ک: همان، ص‎999-998
    4. ر.ک: همان، ص999
    5. ر.ک: همان، ص997
    6. ر.ک: کاسمی، نصرةالله، ص‎417
    7. ر.ک: معینیان، علی‎اصغر، ص999-998

    منابع مقاله

    1. معینیان، علی‎اصغر، «تذکر چند اشتباه تاریخی: در کتاب جامی تألیف استاد علی‎اصغر حکمت»، پایگاه مجلات تخصصی نور، گوهر، بهمن و اسفند 1354، شماره 35 و 36، صفحه 995 تا 999، به آدرس اینترنتی:
      http://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/445534
    2. نوشاهی، سید عارف، مرآت الأدوار و مرقات الأخبار (فصلی در شرح حال بزرگان خراسان و ماوراءالنهر و فارس در قرن‎های نهم و دهم)، پایگاه مجلات تخصصی نور، معارف، آذر - ‎اسفند 1375، شماره 39، صفحه 91 تا 113)، به آدرس اینترنتی:
      http://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/39927
    3. کاسمی، نصرةالله، «دیباچه بر کتاب رشحات عين الحياة»، پایگاه مجلات تخصصی نور، گوهر، شهریور 1357، شماره 66، صفحه 417 تا 423، به آدرس اینترنتی:

    http://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/447800